jaarverslag 2014 2 Inhoud Voorwoord 1 Stafafdeling Educatie en publieksbegeleiding 06 2 Sector Collectie en onderzoek / Aanwinsten 18 3 Sector Presentaties 44 4 Stafafdeling Relatiebeheer en filantropie 60 5 Huisstichtingen 72 6 Stafafdeling Marketing en communicatie 76 7 Stafafdeling Conservatoren en uitgeverij 84 8 Sector Bedrijfsvoering 88 9 Financieel verslag 94 10 Raad van Toezicht 104 11 English Foreword and Facts & Figures 108 Bijlagen A Educatieve activiteiten en evenementen B Aanwinsten en uitgaande bruiklenen C Bibliotheek D Presentaties E Publicaties F Externe activiteiten en nevenfuncties afdelingshoofden en wetenschappelijke staf G Personeel en organisatie 2 3 allemaal door ons gelezen omdat er mensen van de kunst genoten. Gutsend veel Voorwoord opmerkingen en aanmerkingen op staan die programma geboden. Een stemvork voor ons ter harte gaan. de stad aan het trillen gebracht. De plek die ‘Mevrouw’, zei ik. wil stilstaan en zich tegelijk ontwikkelen. De Is het jaar weer om? Nee, het jaar is niet om ‘Meneer Ex, leuk U even te zien, ik kom hier plaats die wil groeien en zich settelen. Blij- maar volop aan de gang. Ja, het jaar is om, vaak. Ik twijfelde over dit formulier.’ ven en weggaan. Aan de pompen en nieuw en we schrijven er een boekje over. Voor je ‘Maar wat is uw opmerking dan?’ bouwen. Wat we doen, doen we graag en het weet vervaagt het jaar tussen die andere. ‘Ach meneer Ex, ik hou er zo van, en tegelijk, ik met steeds meer steun van u, een groeiend Dus we kijken terug terwijl we intussen weet het niet, je zit er niet altijd om verlegen.’ aantal particulieren en organisaties dat vooruit gaan. Wat een jaar was het wel niet, ‘U bedoelt?’ graag iets wil bijdragen aan een voorziening 2014. ‘Nou ik sta hier om de tekeningen te bekijken waar iedereen, in Rotterdam zelf en tot ver in het prentenkabinet, stuk voor stuk prach- daarbuiten, wel bij vaart. Meer dan 54 procent Met veel plezier hebben wij, staf van tig, de tweede aflevering van uw trilogie van de inkomsten realiseerde u. Dank u wel. Museum Boijmans Van Beuningen, dit jaar waarbij de vroegste Nederlandse tekeningen onze mooie stad verrijkt met een waanzin- getoond worden, en steeds gebeurt het me Alles wat u mogelijk maakte, realiseerden wij nige oogst. Aankopen voor de gemeentelijke weer.’ met groot plezier. En 2015 is alweer volop collectie van grote klasse, een toestroom ‘Wat dan?’ aan de gang, de 4 seizoenen, 12 maanden, van kinderen, scholieren en volwassenen ‘Nou, die groepen kinderen die langstrekken 365 dagen, opnieuw en alweer, ze draaien uit de hele stad, tentoonstellingen en onder aanvoering van een gids, wild van alle voorbij als een film. Het is ons een eer u publicaties die je probeert terug te halen in indrukken. Ze doen iets onder de trap [ja, hier te zien. Uw blauwe formulieren te lezen. je geest. Ademen, genieten, nee zwelgen, in Yayoi Kusama!] en boven de trap [ja, Pipilotti Adviezen en tips op te volgen. In zo’n grote de mooie momenten die het museum tot the Rist!], ze staan te dansen in de Serrazaal [ja, mate steun te ontvangen. place to be maakten. Niet in de laatste plaats een interactieve installatie!], ik zie, ze amu- voor een groeiend aantal bezoekers uit het seren zich.’ Een bijzonder woord van dank gaat uit naar buitenland. ‘Maar, mevrouw?’ de onsterfelijken, te weten Hein van Haaren, ‘Ik word er gek van! Waarom legt u er geen Jacques Schoufour, Coert Ebbinge Wubben Ik hoor nu een stemmetje dat zegt: dit kun je tapijt.’ en Renilde Hammacher-Van den Brande. niet schrijven, laat anderen het zeggen, dat ‘In het prentenkabinet?’ Steunpilaren van het museum gedurende het fantastisch was… Ach, zet het hier toch ‘Hier is uw formulier, nu weet u het…’ decennia. maar neer. Weet u, een museum is een plek om je te verbazen en te ergeren. Vandaag Ja we weten het, Museum Boijmans Van zag ik een dame in de hal die een blauw Beuningen is een soort van absurde recidivist, formulier invulde. Blauwe formulieren zijn onmogelijk gewoon. Steeds opnieuw elk Sjarel Ex verkrijgbaar bij de blauwe B en ze worden jaar wordt er door ruim een kwart miljoen Directeur Museum Boijmans Van Beuningen 4 5 en met maatschappelijke en culturele Stafafdeling organisaties binnen en buiten Rotterdam. De kosten van het educatieve aanbod bedra- Educatie en gen in 2014 676.000 euro, waarvan circa 20 procent wordt gefinancierd uit de bijdrage publieks­ van de gemeente Rotterdam en eigen mid- delen en 80 procent extern bij particulieren, begeleiding sponsors en fondsen wordt geworven. Hoofd: Catrien Schreuder De afdeling Educatie en publieksbegeleiding bestaat in 2014 uit negen medewerkers, 5 fte. Gedurende het jaar wordt de afdeling • Het museum ontvangt 33.914 bezoekers versterkt door zes stagiaires, enkele tiental- onder de 18 jaar len freelance projectmedewerkers en film- makers, vier Boijmans vakleerkrachten op • 28.543 scholieren en studenten brengen in vier basisscholen, 25 freelance rondleiders groepsverband een bezoek aan het museum en museumdocenten en 26 vrijwilligers. • 24.025 mensen nemen deel aan het pro- gramma van workshops en rondleidingen Hoogtepunten • De video’s op ARTtube worden circa Voor het eerst in vier jaar groeit het bezoek 300.000 keer bekeken van scholieren, met een toename van zo’n 20 procent. Art Rocks, waarvan de eerste • 80% van de educatieve activiteiten in het editie in 2012 plaatvond, groeit uit tot een museum wordt dankzij giften van fondsen, landelijke muziekwedstrijd. Vernieuwend zijn particulieren en bedrijven mogelijk de drie interactieve studio’s als onderdeel gemaakt van de publieksbegeleiding in de tentoonstel- ling Brancusi, Rosso, Man Ray – Framing De afdeling Educatie en publieksbegeleiding Sculpture, waarin 33 procent van het publiek verzorgt alle informatie voor het publiek, actief de handen uit de mouwen steekt. ter verdieping en inspiratie tijdens het ARTtube groeit in 2014 naar 14 partners, museumbezoek of online. Dat doet de ruim 400 video’s en 20.000 unieke bezoekers afdeling voor uiteenlopende groepen, per maand. leeftijden en niveaus en in tal van verschil- lende vormen: rondleidingen, tekstborden, publieksbrochures, symposia, video, web- Onderwijs sites, concerten, competities, workshops, multimediatours of familiedagen. Hiermee Het museum ontvangt 8.406 leerlingen uit draagt de afdeling bij aan een publieksvrien- het primair onderwijs en 20.137 uit het delijk museum, de dialoog met het museum- voortgezet onderwijs, hbo en wo, een stijging publiek en toegankelijke tentoonstellingen van 39,4 procent ten opzichte van 2013. en collectieopstellingen. De afdeling initieert Deze stijging is deels te danken aan een intensieve samenwerking met het onderwijs intensiever contact en de verbeterde 6 7 aansluiting bij het lesprogramma van de Oldebarneveltschool in Delfshaven, beide scholen. Het museum ontvangt 11.573 in Rotterdam. Dit jaar worden twee nieuwe studenten, waarvan 3.565 in groepsverband. museumdocenten ingewerkt als cultuurcoach. De cultuurcoaches bespreken wekelijks collectiestukken of tentoonstellingen en Primair onderwijs bezoeken vier keer per jaar met de leerlingen het museum. Turingmuseumbus De Turing Foundation steunt dit jaar voor de laatste keer de Turingmuseumbus. De bus Voortgezet onderwijs en mbo speelt sinds 2008 een onschatbare rol in het verlagen van drempels voor scholen om met iPad Museumles de klas naar het museum te komen. Veel Voor Brancusi, Rosso, Man Ray wordt de aandacht gaat in 2014 dan ook uit naar het iPad Museumles ontwikkeld. Aan de hand zoeken naar middelen voor de continuering van opdrachten in een app op de iPad gaan van het gratis busvervoer. leerlingen zelf op onderzoek uit en presenteren vervolgens hun bevindingen aan de groep. Boijmans Taal­ en rekenprogramma In totaal bezoeken ruim 450 scholieren de Wekelijks verzorgt de kunstenaar Wolf tentoonstelling met de iPad Museumles. Brinkman in het kader van het Boijmans Taal- en rekenprogramma lessen op ARTclips de Fridtjof Nansenschool in Ommoord, ARTtube partners Museum Boijmans Van Leerlingen uit groep 1 tijdens de museumles Papegaai Paulo, foto Lotte Stekelenburg Rotterdam en de OBS De Taaltuin in Beuningen, Stedelijk Museum en Museum De Schiedam. Voor zijn lessen is de museum- Pont ontwikkelen samen met de NTR School collectie het uitgangspunt. Geïnspireerd TV-redactie tien ‘ARTclips’: korte video’s op de lessen in de scholen, ontwikkelt het over kunst bedoeld voor het vmbo en de museum twee nieuwe museumrondleidin- onderbouw van havo/vwo. De clips worden in gen: de kleuterles ‘Papegaai Paulo’, waarin april uitgezonden en vervolgens op ARTtube rekenkundige begrippen centraal staan en aangeboden, voorzien van lesmateriaal. ‘Kunstmaten’, gericht op meten en onder- Sindsdien zijn de clips samen zo’n 3.000 keer zoeken. In totaal nemen 2.510 leerlingen bekeken. deel aan een van de nieuwe lessen. Het Boijmans Taal- en rekenprogramma is Echt / Onzin mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van Met de Rotterdamse Theaterhavo/vwo wordt het Mondriaan Fonds, het Prins Bernhard de nieuwe multimediatour Echt / Onzin Cultuurfonds Zuid-Holland, het De Gijselaar- gemaakt, bedoeld voor de onderbouw van het Hintzenfonds, Stichting Swart-van Essen en voortgezet onderwijs. De video’s in de tour een bijdrage van een particuliere schenker. zijn bedacht, geacteerd en vormgegeven door de leerlingen van De Theaterhavo/vwo. Het Cultuurcoach is aan de leerlingen die de tour volgen om te Voor het zesde jaar geeft een cultuurcoach achterhalen wie van de geacteerde persona- van het museum wekelijks les aan onge- ges de waarheid spreekt over de kunstwerken. veer 150 leerlingen in groep 3 t/m 8 van De Echt / Onzin-tour is mogelijk gemaakt door de Mariaschool in Spangen en de Van de Erasmusstichting, de Stichting H.M.A. Tijdens de museumles Kunstmaten onderzoeken leerlingen of de hoogte van de banen overal gelijk is, foto Lotte Stekelenburg 8 9 Schadeefonds, de Van Leeuwen Van Lignac in het museum hun observatievaardigheden, Stichting en de G. Ph. Verhagenstichting. noodzakelijk voor het stellen van juiste diagnoses, trainen. De pilot is ontwikkeld The Future of Fashion is Now in nauwe samenwerking met de opleiding Bijna 1.700 leerlingen bezoeken de tentoon- geneeskunde van het Erasmus MC.