Innst. 220 S (2009–2010) Innstilling til Stortinget fra energi- og miljøkomiteen Dokument 8:37 S (2009–2010) Innstilling fra energi- og miljøkomiteen om repre- Noreg) gir ein statusoversikt og ein oversikt over sentantforslag fra stortingsrepresentantene Gun- utviklinga av inngrepsfrie naturområde. nar Gundersen, Anders B. Werp, Frank Bakke Jensen, Svein Harberg, Lars Myraune og Tor- K o m i t e e n meiner at det er viktig å ta omsyn til bjørn Røe Isaksen om inngrepsfrie naturområder dei ulike miljøverdiane som t.d. område for natur- mangfald, friluftsområde m.m., når utbyggingsplanar blir vurdert. Dette er eit omsyn som må balanserast i Til Stortinget høve til andre omsyn – som t.d. skogsvegar som er naudsynt for eit aktivt skogbruk eller omsyn til anna næringsverksemd. Sammendrag Fleirtalet i komiteen, medlemene frå Følgende forslag fremmes i dokumentet: Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstre- parti, Senterpartiet og Kristeleg Folke- «Stortinget ber regjeringen fremme en sak for p a r t i , meiner det er bra at det no er eit samarbeid Stortinget, som både drøfter og fremmer forslag til mellom Miljøverndepartementet og Landbruks- og konklusjoner, knyttet til blant annet hvordan inn- matdepartementet for å utgreie og vurdere korleis ein grepsfrie naturområder – INON – bør defineres i best kan balansere desse ulike omsyna. Norge basert på norsk natur og kulturhistorie, hvilke F l e i r t a l e t viser til at det i brev frå miljøvern- tekniske tiltak som skal definere INON, hvilke kate- ministeren datert 15. mars 2010, som er lagt ved, gorier INON bør ha, hvilken vekt INON med eventu- mellom anna står: elle kategorier skal ha i forhold til andre samfunns- hensyn og på hvilken måte forvaltningen skal tillegge «Jeg vil på egnet måte komme tilbake til Stortin- INON relevans og vekt ved avgjørelse av enkeltsa- get med en sak om inngrepsfrie naturomåder.» ker.» Eit anna fleirtal, medlemene frå Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstre- Komiteens merknader p a r t i o g S e n t e r p a r t i e t , ser derfor fram til at ein snart får ei sak om inngrepsfrie naturområde, og fore- Fleirtalet i komiteen, medlemene frå slår at Dokument 8:37 S blir lagt ved protokollen. Arbeidarpartiet, Per Rune Henriksen, Marianne Marthinsen, Torstein Rudiha- Medlemene i komiteen frå Fram- gen, Tor-Arne Strøm og Eirin Kristin stegs partiet, Oskar Jarle Grimstad, Sund, frå Sosialistisk Venstreparti, Henning Skumsvoll og Ketil Solvik- Snorre Serigstad Valen, frå Senterpar- Olsen, medlemene frå Høgre, Nikolai tiet, leiaren Erling Sande, og frå Kris- Astrup, Bjørn Lødemel og Siri A. teleg Folkeparti, Line Henriette Hjem- Meling, og medlemen frå Kristeleg Fol- d a l , viser til at INON (inngrepsfrie naturområde i k e p a r t i , meiner at spørsmål om privat eigedomsrett 2 Innst. 220 S – 2009–2010 og lokalt sjølvstyre er svært viktige prinsipp i norsk eller 1 440 gongar så mykje natur, er «bortfald». politikk, og som har stor viktigheit for dei som blir Vegen skal etter dette vere det femte største naturinn- råka. Spørsmålet rundt begrepet «inngrepsfrie natur- grepet i nyare tid. I 1822 var området rundt Femunds- område» (INON) reiser viktige problemstillingar i hytta snaut og nedrøykt. På 100 år hadde smeltehytta denne debatten. Det bør difor få ei brei handsaming i og dei 200 menneska som dreiv den, brent opp all Stortinget. skogen i området for å utvinne kopar. Men på inn- Desse medlemene har merka seg at mange grepsfrie naturområde sitt kart (INON) er området kommunar opplever innvendingar mot arealplanar rundt Femundshytta «villmarksprega» i år 1900. utelukkande med henvising til at området er INON. Desse medlemene meiner at denne saken er ein Desse medlemene reiser spørsmål ved om dette god illustrasjon på behovet for at «inngrepsfrie natur- er rettsleg haldbart. område» blir gjenstand for debatt i folkevalgte organ. Desse medlemene viser til brev frå statsråd Desse medlemene meinar at den upresise Erik Solheim, datert 15. mars 2020. Statsråden viser definisjonen av «inngrepsfrie naturområde» ikkje er her til ei rekkje politiske dokument frå ulike regjerin- eit så stort problem dersom «inngrepsfrie naturom- gar, som viser til begrepet inngrepsfrie naturområde råde» berre skal brukast som en indikator. Dersom og omtalar verdien av desse. Felles for mykje av «inngrepsfrie naturområde» skal brukast som eit kri- omtalen av «inngrepsfrie naturområde» er ikkje som terium som skal tilleggjast avgjerande vekt ved for- eit mål i seg sjølv, men som ein indikator. INON har valtningsavgjerder, blir dette annleis. For mange etter desse medlemene si meining ikkje vore bygder har «inngrepsfrie naturområde» på mange politisk handsama som eit politisk mål i seg sjølv. måtar utvikla seg til ein effektiv flaksehals i høve til Brevet frå statsråden visar at «inngrepsfrie naturom- arealplanlegginga og den lokale utviklinga. råde» likevel har spela ei stor rolle i mange lokale D e s s e m e d l e m e n e har merka seg at leiaren arealsaker. for Senterpartiet, Liv Signe Navarsete, 1. desember Desse medlemene meiner at det er viktig å 2009 inviterte til debatt om Oslo-dominansen i ta vare på verdiar knytt til dei inngrepsfrie områda. Noreg. Ho lanserte ein MOTMAKT-kampanje, og Desse medlemene peikar imidlertid på at begre- meinte at nettopp MOTMAKT-begrepet er eit eigna pet «inngrepsfrie naturområde» inneheld upresise perspektiv for ein debatt om desse spørsmåla i Stor- definisjonar og er ufullstendig. Desse medle- tinget. Desse medlemene har vidare merka seg m e n e peikar mellom anna på at med den definisjo- at Arbeidarpartiets Torstein Rudihagen, som er saks- nen «inngrepsfrie naturområde» har, så vil ein liten ordførar for denne innstillinga, i Nationen 23. mars skogsbilveg redusere inngrepsfrie naturområde, meinte at vi burde få ei brei saksutreiing av heile medan eit hyttefelt ikkje gjer det. komplekset rundt «inngrepsfrie naturområder». D e s s e m e d l e m e n e er einige med Rudihagen i Medlemene i komiteen frå Fram- dette, og ser fram til ei slik saksutreiing. s t e g s p a r t i e t o g H ø g r e peikar på at i sum utgjer D e s s e m e d l e m e n e meiner på denne bak- alle inngrepsfrie område om lag 45 prosent av landare- grunn at det er behov for ein heilskapleg gjennom- alet i Noreg, eller det dobbelte av produktivt skogareal. gang av begrepet «inngrepsfrie naturområde». For å bevare alle inngrepsfrie område som inn- Desse medlemene meiner at ein slik gjen- grepsfrie, må ein også sørgje for å unngå inngrep i eit nomgang må resultere i at begrepet «inngrepsfrie belte med ein kilometers bredde rundt dei inngreps- naturområde» vert avvikla som kriterium i arealfor- frie områda. Det er konsekvensen av definisjonen av valtninga, herunder grunnlag for innsigingar mot inngrepsfrie områder. Til saman berører dei inn- kommunale arealplanar, og eventuelt berre vert nytta grepsfrie områda derfor 70 prosent av Noreg sitt som ein statistisk indikator ved gjennomgang av mil- landareal. Det å ta vare på inngrepsfrie naturområder jøtilstanden. handlar derfor om mykje meir enn å ta vare på siste rest av urørt natur. Komiteens medlem fra Kristelig Fol- Desse medlemene viser til ein sak i Natio- k e p a r t i viser til Kristelig Folkepartis politiske pro- nen 21. november 2009, der ein veg vest for Femun- gram for perioden 2009–2013, hvor det står at Kris- den blir vurdert til å ha bygd ned natur på austsida. telig Folkeparti vil klargjøre begrepsbruken omkring Etter det som blir opplyst, ser ein nesten ikkje vegen inngrepsfrie naturområder, INON. D e t t e m e d l e m frå fjellet eller frå sjøen, og den gav det veglause fol- mener det er behov for en gjennomgang av definisjon ket på Femundshytta bilveg i 1999. Den 10 kilometer og status for begrepet inngrepsfrie naturområder, og lange vegen er rundt 5 meter brei frå grøft til grøft, og støtter Høyres forslag. D e t t e m e d l e m vil samti- byggjer dermed ned 0,05 kvadratmeter natur, men dig understreke at Kristelig Folkeparti ikke ønsker den er registrert å ha medført at 72 kvadratkilometer, noen generell utvanning av INON-begrepet. Innst. 220 S – 2009–2010 3 Medlemene i komiteen frå Fram- hensyn og på hvilken måte forvaltningen skal tillegge stegs partiet, Høgre og Kristeleg Folke- INON relevans og vekt ved avgjørelse av enkeltsa- p a r t i tek opp forslaget i Dokument 8:37 S (2009– ker. 2010). Komiteens tilråding Forslag fra mindretall K o m i t e e n har for øvrig ingen merknader, viser Forslag frå Framstegspartiet, Høgre og til representantforslaget og rår Stortinget til å gjøre Kristeleg Folkeparti: slikt Stortinget ber regjeringen fremme en sak for Stortinget, som både drøfter og fremmer forslag til vedtak: konklusjoner, knyttet til blant annet hvordan inn- grepsfrie naturområder – INON – bør defineres i Dokument 8:37 S (2009–2010) – representant- Norge basert på norsk natur og kulturhistorie, hvilke forslag fra stortingsrepresentantene Gunnar Gunder- tekniske tiltak som skal definere INON, hvilke kate- sen, Anders B. Werp, Frank Bakke Jensen, Svein gorier INON bør ha, hvilken vekt INON med eventu- Harberg, Lars Myraune og Torbjørn Røe Isaksen om elle kategorier skal ha i forhold til andre samfunns- inngrepsfrie naturområder – vedlegges protokollen. Oslo, i energi- og miljøkomiteen, den 29. april 2010 Erling Sande Torsten Rudihagen leder ordfører 4 Innst. 220 S – 2009–2010 Vedlegg Brev fra Miljøverndepartementet v/statsråden til energi- og miljøkomiteen, datert 15. mars 2020 Vedrørende Representantforslag 37 S (2009- meld nr 58 (1996-97) Miljøvernpolitikk for en 2010) bærekraftig utvikling at man vil arbeide for å Jeg viser til oversendelse fra Energi- og miljøko- sikre større sammenhengende urørte naturområ- miteen av 18.