DE NEDERLANDSE NAMEN van de kleine vlinders (microlepidoptera) in Nederland en België Nederlandse namen van de microlepidoptera Eindredactie: T.S.T. Muus & J.H.H. Zwier Samenstelling: Namens de Nederlandse Entomologische Vereniging, C. Gielis F. Groenen M.C.M. Jansen K.J. Huisman J.C. Koster T.S.T. Muus E.J. van Nieukerken M.J. van der Straten J.H.H. Zwier [email protected] 30 oktober 2009 Voorzijde: Thisanotia chrysonuchella, door J.C. Koster. Fotografie in deze uitgave door T.S.T. Muus. 2 Nederlandse namen van de microlepidoptera Inhoud 1. Inleiding.................................................................................................................................................... 4 2. Richtlijnen en methodiek ......................................................................................................................... 5 3. Bronnen.................................................................................................................................................... 9 4. Naamlijst van de Nederlandse soorten.................................................................................................. 10 Micropterigidae – oermotten ........................................................................................................... 10 Eriocraniidae – purpermotten........................................................................................................... 10 Opostegidae – oogklepmotten ......................................................................................................... 10 Nepticulidae – dwergmineermotten................................................................................................. 10 Heliozelidae – zilvervlekmotten ........................................................................................................ 12 Adelidae – langsprietmotten ............................................................................................................ 12 Incurvariidae – witvlekmotten.......................................................................................................... 13 Prodoxidae – yuccamotten ............................................................................................................... 13 Tischeriidae – vlekmijnmotten.......................................................................................................... 13 Tineidae – echte motten ................................................................................................................... 13 Lypusidae – schijn‐zakdragers............................................................................................................ 14 Psychidae – zakdragers..................................................................................................................... 14 Douglasiidae – lepelmotten .............................................................................................................. 15 Bucculatricidae – ooglapmotten....................................................................................................... 15 Gracillariidae – mineermotten .......................................................................................................... 15 Yponomeutidae – spinselmotten...................................................................................................... 18 Ypsolophidae – spitskopmotten........................................................................................................ 19 Plutellidae – springmotten................................................................................................................ 19 Glyphipterigidae – parelmotten........................................................................................................ 19 Heliodinidae – roestmotten .............................................................................................................. 20 Bedelliidae – venstermineermotten.................................................................................................. 20 Lyonetiidae – sneeuwmotten............................................................................................................ 19 Oecophoridae – sikkelmotten........................................................................................................... 20 Chimabachidae – kortvleugelmotten................................................................................................ 22 Elachistidae – grasmineermotten ..................................................................................................... 22 Agonoxenidae – kwastmotten.......................................................................................................... 23 Coleophoridae – kokermotten.......................................................................................................... 23 Batrachedridae – smalvleugelmotten............................................................................................... 25 Momphidae – wilgenroosjesmotten................................................................................................. 25 Cosmopterigidae – prachtmotten..................................................................................................... 26 Scythrididae – dikkopmotten............................................................................................................ 26 Autostichidae – dominomotten ........................................................................................................ 26 Blastobasidae – spaandermotten ..................................................................................................... 26 Gelechiidae – palpmotten................................................................................................................. 26 Tortricidae – bladrollers.................................................................................................................... 29 Choreutidae – glittermotten............................................................................................................. 38 Schreckensteiniidae – gevorkte motten ........................................................................................... 38 Epermeniidae – borstelmotten ......................................................................................................... 38 Alucitidae – waaiermotten ............................................................................................................... 38 Pterophoridae – vedermotten .......................................................................................................... 38 Pyralidae – lichtmotten..................................................................................................................... 39 Crambidae – grasmotten.................................................................................................................. 41 5. Appendix van de Belgische soorten........................................................................................................ 44 3 Nederlandse namen van de microlepidoptera 1. Inleiding Op 27 september 2003 organiseerde de Nederlandse Entomologische Vereniging een studiemiddag over Nederlandse insectennamen met de mooie titel: “Letterzetter of weeskind? ” De inleiders op deze bijeenkomst hadden allemaal op de een of andere manier ervaring met het geven van Nederlandse namen aan de dieren uit de groepen waarin ze zich gespecialiseerd hadden. Enkele van de deelnemers vroegen zich af waarom die naamgeving toch eigenlijk nodig was: er waren toch wetenschappelijke namen. Uit de discussie, die hierop ontstond, kwam een aantal argumenten naar voren die aangeven waarom het gebruik van Nederlandse namen toch wenselijk zou kunnen zijn: - De natuurbescherming is gediend met Nederlandse namen, omdat er een weerzin is tegen de zogenaamd moeilijke wetenschappelijke namen en dat mag geen hinderpaal zijn bij het beschermen van deze dieren; - Beleidsambtenaren c.q. rapportschrijvers vragen er om voor het schrijven van hun adviezen; - Er is duidelijk een vraag uit de “markt” op dit gebied en die mogen we niet negeren. Zo vraagt men bv. tijdens een excursie bijna altijd naar een Nederlandse naam; - In Engeland, Duitsland en Zweden is een lange traditie in het gebruik van namen in de eigen taalen waarom zou dat hier niet kunnen. Hoe je ook over Nederlandse namen en over het gebruik daarvan denkt, hier staan toch op zijn minst argumenten, die het overdenken waard zijn. Daar komt nog bij dat de digitale fotografie en de computer steeds meer ingang vonden. Mensen willen bij hun foto’s graag een naam hebben en dan het liefst geen wetenschappelijke naam. Vaak bedenken zij ook zelf namen, die niet altijd even gelukkig zijn. In de hierboven genoemde bijeenkomst bleek dat bij de naamgeving verschillende opvattingen waren. De een ging niet verder dan de familie of het genus en de ander daalde af tot op het soortniveau, waarbij wel rekening gehouden werd met de naam van de familie of het genus. Sommigen gingen te rade bij streektalen, anderen waren alert op nieuwe namen die spontaan tijdens excursies of bij bv. een plaag ontstonden. De inleiders drukten de leden van de N.E.V. op het hart het voortouw te nemen voordat anderen dat zouden doen. Een aantal mensen, dat de microlepidoptera tot studieterrein gekozen heeft, neemt nu het initiatief door deze lijst te publiceren in de hoop dat dit uiteindelijk het definitieve richtsnoer zal zijn bij het gebruik van Nederlandse namen voor