Spoorweg- woordenboek Nederlands-Engels 2e druk Peter Gutter 1e druk, mei 2012 2e uitgebreide en herziene druk, augustus 2016 CIP-GEGEVENS ISBN 978-90-818932-3-7 NUR 626 Uitgegeven via de website www.nvbs.com van de Postbus 1384, 3800 BJ Amersfoort © Peter Gutter 2016 Deze uitgave is met de meeste zorg tot stand gekomen. Indien deze toch onjuistheden blijkt te bevatten, kunnen uitgever en auteur daarvoor geen aansprakelijkheid aanvaar- den. Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. Overname van gegevens uit deze uitgave is toegestaan mits de bron wordt vermeld. INHOUDSOPGAVE / CONTENTS Inleiding.........................................................................................................p. 4 Tekens en afkortingen...................................................................................p. 5 NATO spelalfabet..........................................................................................p. 5 Conversietabel.............................................................................................. p. 6 Tijd................................................................................................................ p. 7 Nederlands-Engels Spoorwegwoordenboek.................................................p. 9 Literatuur....................................................................................................... p. 264 INLEIDING / INTRODUCTION Dit woordenboek laat zien wat er kan gebeuren als een leraar Engels later trein- dienstleider wordt. Spoorwegvaktaal is al een wereld op zich, die voor mij nog interessanter werd toen ik me begon te verdiepen in de Engelse vertalingen daarvan. Zo kon ik twee vakgebieden tegelijk bijhouden: spoorwegen en de Engelse taal. Op diverse Nederlandse railverkeersleidingsposten heb ik, naast mijn werk als treindienstleider, omroepmedewerkers geholpen met hun Engels. Ook heb ik buitenlandse collega’s (zoals uit Engeland, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika) rondgeleid door het Nederlandse spoorbedrijf. Vooraf had ik aante- keningen gemaakt hoe ik de diverse systemen en processen het beste in het Engels kon uitleggen. Ik merkte onder mijn Nederlandse collega’s veel belang- stelling voor die aantekeningen, want er is nauwelijks Nederlands-Engelse documentatie op het gebied van spoorwegvaktaal. Daarom ben ik in 2005 be- gonnen met het schrijven van dit spoorwegwoordenboek. Overigens is dit boek een privé-project van mijzelf en geen officieel document. Het gebruik van het Engels wordt bij de spoorwegen in Europa steeds belang- rijker. Daarom zal dit woordenboek zeer van pas komen in de communicatie met buitenlandse collega’s en reizigers. Ook is dit boek interessant voor iedereen die belangstelling heeft voor spoorwegen en/of de Engelse taal. Dit woordenboek bevat de Engelse vertalingen van ruim 8800 Nederlandse spoortermen, onder- verdeeld in ongeveer 3900 trefwoorden en meer dan 4900 subtrefwoorden. Hierbij wil ik mijn collega’s van ProRail, NS Reizigers, NMBS, Railion, NedTrain en Strukton bedanken voor de informatie die ik in de loop der jaren van hen heb ontvangen. Daarnaast hartelijk dank voor de vele aanvullingen op de eerste editie van dit woordenboek. Ook ben ik erg blij met de waardevolle adviezen van mijn collega’s van de Great North Eastern Railway en Network Rail (Groot- Brittannië), de Union Pacific Railroad (Verenigde Staten) en Queensland Rail (Australië). Hoewel ik dit woordenboek met de grootst mogelijke zorg heb geschreven, kunnen er natuurlijk zaken zijn die ik over het hoofd heb gezien. Suggesties en aanvullingen zijn daarom meer dan welkom, en kunnen gestuurd worden naar [email protected] Veel plezier toegewenst met het gebruik van dit woordenboek! Peter Gutter, augustus 2016. Peter Gutter, Spoorwegwoordenboek Ned-Eng [2e druk], pag. 5 TEKENS EN AFKORTINGEN / SYMBOLS AND ABBREVIATIONS ~ herhaling van trefwoord(en) / swung dash, replaces the headword(s) ± ongeveer hetzelfde / approximately the same Am vooral in de Verenigde Staten / mainly in the United States Aust vooral in Australië / mainly in Australia Br vooral in Groot-Brittannië / mainly in Great Britain form formeel / formal inf informele term die alleen regionaal of binnen bepaalde afdelingen of beroepsgroepen wordt gebruikt / informal term that is only used regionally or within specific departments or professional groups ™ handelsmerk / trade mark [ ] afkortingen tussen vierkante haakjes zijn spoorse verkortingen in het Engels / square brackets indicate specific railway abbreviations in English subtrefwoord(en) / derivation(s) of headword(s) NATO SPELALFABET / NATO PHONETIC ALPHABET A Alfa N November B Bravo O Oscar C Charlie P Papa D Delta Q Quebec E Echo R Romeo F Foxtrot S Sierra G Golf T Tango H Hotel U Uniform I India V Victor J Juliett W Whiskey K Kilo X X-ray L Lima Y Yankee M Mike Z Zulu Peter Gutter, Spoorwegwoordenboek Ned-Eng [2e druk], pag. 6 CONVERSIETABEL / CONVERSION TABLE Engels Metrisch Engels → Metrisch Metrisch → Engels inch cm 2,54 0,3937 foot m 0,3048 3,2808 yard m 0,9144 1,0936 chain m 20,1168 0,0497 mile km 1,60934 0,62137 Zeevaarteenheden / Units of length (nautical) cable length km 0,1829 5,4681 nautical mile km 1,8532 0,5396 Vlaktematen / Units of area square inch cm2 6,4516 0,15500 square foot m2 0,09290 10,7639 square yard m2 0,83613 1,19599 acre ha 0,40469 2,47105 square mile km2 2,58999 0,38610 Inhoudsmaten / Units of volume cubic inch cm3 16,3871 0,06102 cubic foot m3 0,02832 35,3147 cubic yard m3 0,76456 1,30795 Inhoudsmaten (vloeistoffen) / Units of capacity (fluids) pint l 0,56826 1,75975 gallon (Br) 1) l 4,54609 0,21997 gallon (Am) 2) l 3,78541 0,26417 barrel hl 1,63659 0,61103 petroleum barrel hl 1,588 0,62972 Massa-eenheden / Units of weight dram g 1,77185 0,56438 ounce g 28,3495 0,03527 pound kg 0,45359 2,20462 stone kg 6,35029 0,15747 quarter kg 12,7006 0,07874 hundredweight kg 50,8023 0,01968 long ton (Br) 3) ton 4) 1,01605 0,98421 short ton (Am) 5) ton 0,9071 1,10231 Snelheidseenheden / Units of velocity feet per second m/s 0,3048 3,28084 miles per hour km/u 1,60934 0,62137 NOTEN / NOTES: 1) Een Britse gallon wordt ook wel “Imperial gallon” genoemd. 1 Britse gallon = 1,20095 Amerikaanse gallon. 2) 1 Amerikaanse gallon = 0,83267 Britse gallon. 3) 1 long ton = 1.016 kg = 1,120 short ton. Omdat een Britse ton groter is dan een Ame- rikaanse, wordt een Britse ton “long ton” genoemd en een Amerikaanse “short ton”. 4) 1 metrische ton = 1.000 kg = 0,9842 long ton = 1,1023 short ton. Een metrische ton wordt in het Engels ook wel “tonne” of “metric ton” genoemd. 5) 1 short ton = 907 kg = 0,8928 long ton. Peter Gutter, Spoorwegwoordenboek Ned-Eng [2e druk], pag. 7 TIJD / TIME In het Engels zijn er twee gangbare manieren om te zeggen hoe laat het is: 07:05 seven O five / five past seven 07:10 seven ten / ten past seven 07:15 seven fifteen / (a) quarter past seven 07:25 seven twenty-five / twenty-five past seven 07:30 seven thirty / half past seven 07:35 seven thirty-five / twenty-five to eight 07:40 seven forty / twenty to eight 07:45 seven forty-five / (a) quarter to eight 07:50 seven fifty / ten to eight 08:00 eight o’clock De meeste Britten gebruiken de aanduidingen minutes past en minutes to voor tijden die tussen de vijfminuutverdeling liggen: zeven (minuten) over tien seven minutes past ten drie (minuten) voor vier three minutes to four twee (minuten) voor half zes twenty-eight minutes past five Bij het benoemen van de tijd op het hele uur gebruikt men in het Engels voor het woord uur altijd o’clock: Het is twee uur. It is two o’clock. In andere gevallen wordt hour gebruikt: Hij reist twee uur. He travels two hours. In de spreektaal wordt het woord past vaak weggelaten: See you at half three. (=... half past three). In het Amerikaans wordt vaak het woord after gebruikt in plaats van past: tien over zes ten after six Amerikanen zeggen echter geen half after, maar (net als de Britten) half past. In het Amerikaans kunnen of, before en till ook gebruikt worden in plaats van to: twintig voor drie twenty of three / twenty before three / twenty till three In het spoorbedrijf wordt veel gebruik gemaakt van de ‘twenty-four hour clock’. In de spreektaal gebruikt men in het Engels daarentegen vooral de ‘twelve-hour clock’. Bijvoorbeeld: The next train from platform 5 is the seventeen fifty-three departure for Amsterdam. “What time does it leave?” “Seven minutes to six.” Indien nodig kunnen tijden ook aangegeven worden door er in the morning / afternoon / evening bij te zeggen. In een meer formele stijl gebruikt men ook wel Peter Gutter, Spoorwegwoordenboek Ned-Eng [2e druk], pag. 8 afkortingen als a.m. (= ante meridiem, ’s ochtends vóór 12 uur) en p.m. (= post meridiem, ’s middags en ’s avonds): 09:00 nine o’clock in the morning / nine a.m. 21:00 nine o’clock in the evening / nine p.m. Andere voorbeelden: half negen ’s ochtends eight thirty a.m. veertien uur two p.m. tien uur veertig ’s ochtends ten forty a.m. twintig uur twintig eight twenty p.m. Overigens worden de aanduidingen a.m. en p.m. niet in omroepberichten ge- bruikt. Stel dat de stoptrein naar Amsterdam van 14:00 uur een paar minuten vertraging heeft. Dan kan bijvoorbeeld worden omgeroepen: “The two o’clock all-stations service to Amsterdam is a few minutes late.” Peter Gutter, Spoorwegwoordenboek Ned-Eng [2e druk], pag. 9 A aankomen ( ~ op station) to arrive; de intercity naar Rotterdam komt aanbod-afhankelijke inzet demand over enkele ogenblikken aan op actuated; demand responsive spoor vier the intercity service to aanbod-afhankelijk vervoer on- Rotterdam will arrive in