Na tropie przygody Mój Tucholski Park Krajobrazowy Trzy kroki do bycia ekspertem Mapa - vademecum przewodnika! Poznajmy się z Tucholskim Parkiem Krajobrazowym Natura zostawia ślady Ekologa do mądrości droga „Edukacja społeczności zamieszkujących obszary chronione województwa kujawsko-pomorskiego: Lubię tu być... na zielonym!” 01 Poznajmy się Przeżyj razem z nami wspaniałą przygodę podążając Obszary ścieżkami pięknych terenów Tucholskiego Parku NATURA 2000 Tuchola Krajobrazowego. Pod koniec naszej wycieczki BRODNICKI Br PARK KRAJOBRAZOWY da Grudziądz będziesz bogatszy o wiedzę, która pozwoli Ci na zostanie prawdziwym przewodnikiem po Brodnica tutejszych terenach. Charakterystycznym Drwęca Bydgoszcz elementem krajobrazu Parku są torfowiska. Toruń Zwiedzanie można więc rozpocząć od wizyty W isła Inowrocław w rezerwacie Jeziorka Kozie, gdzie dla turystów Włocławek został udostępniony jego najbardziej malowniczy zakątek. Jednak pamiętaj aby poruszać się po wyznaczonych trasach! Na tym terenie licznie występują objęte ochroną rośliny żywiące się owadami – rosiczki. Ich liście wydzielają wabiącą ciecz, do której przykleją się owady, a liście zwijają się i pochłaniają swoją zdobycz. W Parku mieszka też wiele drapieżnych ssaków, a wśród nich wiki, gronostaje i kuny. Podczas wycieczki oddychaj pełną piersią! W powietrzu unosi się wiele fitoncydów – czyli substancji zbliżonych do olejków eterycznych, które posiadają właściwości bakteriobójcze i regeneracyjne. Do Parku możesz udać się także na rodzinne grzybobranie. Tutejsze rejony przyciągają amatorów tych przysmaków nawet z najodleglejszych zakątków kraju. W miejscowych borach występuje ponad 100 gatunków grzybów jadalnych! Jeśli chcesz zostać królem grzybobrania, przed wyprawą zapoznaj się z występującymi tu drzewami, ponieważ pod poszczególnymi z nich rosną określone gatunki grzybów. I tak na przykład pod dębami można znaleźć borowiki szlachetne, a pod sosnami pieprzniki jadalne (kurki). Park obfituje również w liczne obiekty zabytkowe: ruiny młynów, drewniane chaty, budynki gospodarcze oraz zespoły dworskie. symbole zimorodek (w logotypie TPK) powierzchnia 36 983 ha rośliny 1068 gatunków ptaki 151 gatunków, w tym 131 lęgowych jelenie, sarny, dziki, lisy, jenoty, borsuki, kuny, gronostaje, jeże, króliki, zające, wiewiórki, ssaki piżmaki, bobry, wydry ryby 20 gatunków wodny Jezioro Zdręczno, leśne (Cisy nad Czerską Strugą, Ustronie), krajobrazowy Źródła rezerwat Rzeki Stążki, Dolina Rzeki Brdy, torfowiskowe (Bagna nad Stążką, Bagno Grzybna, Jeziorka Kozie) rezerwat rezerwat ryby ssaki ptaki rośliny powierzchnia symbole Jeziorka Kozie) Jeziorka BagnoGrzybna, (BagnanadStążką, torfowiskowe DolinaRzekiBrdy, Rzeki Stążki, Źródła krajobrazowy Strugą,Ustronie), nadCzerską (Cisy leśne Zdręczno, Jezioro wodny 20 gatunków wydry piżmaki, bobry, wiewiórki, zające, jeże,króliki, gronostaje, kuny, borsuki, jenoty, dziki,lisy, sarny, jelenie, wtym131lęgowych 151 gatunków, 1068 gatunków 36 983ha TPK) (wlogotypie zimorodek Zapraszamy Cię do wspólnej zabawy, po której zapewniamy, że staniesz się prawdziwym ekspertem w tematyce Tucholskiego Paru Krajobrazowego. Poniżej przedstawiamy atrakcje przyrodnicze i zabytki, które 1) musisz zobaczyć / odwiedzić 2) zapamiętać ciekawostki na ich temat 3) odpowiedzieć na zadane pytanie. Jeśli przejdziesz te 3 kroki – zapewniamy, że zostaniesz ekspertem J przyroda Akwedukt zimorodek zwyczajny Grodzisko Raciąż Uroczysko „Piekło” Wieś Krąg i zabytki w Fojutowie 1 2 3 4 5 zapamiętaj! Cechą charakterystyczną Akwedukt, wzorowany na Najstarsze ślady Jest to niezwykle We wsi można przeżyć zimorodka jest przepiękne, rzymskich budowlach, osadnictwa w okolicy malowniczy odcinek rzeki prawdziwą podróż w jaskrawe, turkusowo- znajduje się na pochodzą z okresu neolitu Brdy, położony na terenie czasie przenosząc się niebieskie ubarwienie. skrzyżowaniu dwóch dróg (około 3500–3000 lat p.n.e.). rezerwatu przyrody „Dolina do borowiackiej osady W Polsce najwięcej wodnych, Wielkiego Kanału Kolejny etap zasiedlania Rzeki Brdy”, atrakcyjny sprzed ponad 100 lat. tych ptaków występuje związany był z ludnością szczególnie dla kajakarzy. Wieś wyróżnia się nad rzeką Brdą w Brdy i naturalnego cieku kultury łużyckiej z okresu Miejscami Brda ma niemal regionalną drewnianą Trzy krokidobyciaekspertem granicach Tucholskiego Czerskiej Strugi. Obiekt epoki brązu (800–650 górski nurt, a z jej dna zabudową z przełomu XIX Parku Krajobrazowego. ma 75 m i jest najdłuższą lat p.n.e.). W XIII wieku wystają ponad wodę liczne i XX wieku, a położona Stwierdzono tam obecność tego typu budowlą w Polsce osada była siedzibą głazy, występują też bystrza jest na przesmyku ponad 20 par lęgowych. i jedną z niewielu w Europie władz administracyjnych, i wysokie skarpy. Nazwa między jeziorami Długim Zimorodki są ptakami wojskowych, sądowych uroczyska wzięła się od i Okrągłym. częściowo wędrownymi. i gospodarczych. Obecnie przeszkody, jaką głazy Młode osobniki na zimę zrekonstruowane grodzisko stanowiły dla flisaków wyruszają do ciepłych jest obiektem zabytkowym. spławiających rzeką krajów, a starsze pozostają drewno. w Polsce zadanie dla Dowiedz się od czego Jaką funkcję spełnia Jakie są cechy obronne tej Z uroczyskiem związana Większość chałup we wsi Ciebie wywodzi się nazwa ptaka. akwedukt? Dowiedz się, budowli? jest legenda „O tym, ma konstrukcję zrębową. jaki był cel powstania tej jak Borowiak diabła Czym charakteryzują się budowli. przechytrzył”. Dowiedz się, takie budynki? Spróbuj je o czym mówi ta legenda wskazać. i opowiedz ją swoim najbliższym. 02 03 Mapa – vademecum przewodnika Mapa –vademecumprzewodnika dotyczy działu „3 kroki do eksperta” Skala 1:165 000 1 1 0,5 0 1 2 3 km Głaz Kościół Wiatrak - pomniki przyrody Leśniczówka Szlak rowerowy Granica parku Kąpielisko Inny zabytek Zabytek techniki krajobrazowego Szlak kajakowy Granica rezerwatu Pałac Grodzisko Punkt widokowy Ścieżka dydaktyczna Muzeum Bunkier, fort Drzewo - pomniki przyrody Szlak pieszy www.europilot.com.pl Okręglik Kłodnia Górki Stodółki Koślinka Pólka Duża Klonia J. Rez. Mętne CZERSK BĘDZMIEROWICE Mętne Złotowo 22 Klaskawa Zapora Wądoły GUTOWIEC Struga Szlachta Ustronie Gutowiec 237 J. Trzebomierz Konigort RYTEL-WIEŚ Kurkowo Łukowo Rez. Ustronie SZLACHTA Brda Rytel 22 J. J. Mosna Rez. Cisy nad Świdno Ostrowite 5 LIPOWA Kaliska Czerską Strugą TUCHOLSKA Twarożnica e RYTEL Konewki Ostrowite Krąg i a g g Dąbki łu Rytel-Zarzecze W ru D i t J. el Karolewo Łosiny S w Kurcze Młynki k a a ojew i K na k J. ł s . r Bory r p Lipowa e B e wojew. o Kameron Okrągłe z rd z k m y u or S Legbąd C 237 ja sk usk Uboga w ie Lubocień a 2 Nad Kanałem sk Bagna Struga o-p Fojutowo o Suszek m ie Żukowo orsk Jakubowo J.Suszek Barłogi Zwierzyniec Białe Błoto J. Rzepiczna k Dubielnik i Zwierzynka Rosochatka n Lutom Legbąd w ROSOCHATKA e r r e e a Tucholskieg Główka i i u Zapędowo r p Brda t Brody S Tucholski Lotyń Ś Sternowo Nowy a . k Rez. J. Sztuczne z s Nadolna Karczma r e e Zdręczno Klocek J Mrowiniec z J. Białe Nicponie Młyn e Białe C J. 237 y i Wysocki Młyn c k Błota ą Sztuczne ą j j Rez. Bagno s a Dziekrz a i J. Rez. Jeziorka i Okoniny n n Grzybna ń d Przylonek Kozie d i Nadjeziorne a a n Biała o w 3 Raciąski J. w k a a O Objezierze Młyn Okoniny . Rudnica Woziwoda N J . Raciąż-Piaski n a Park K o Zarośle Wysoka ga Raciąż Borki n u b Bielska Struga ZAROŚLE Str Gockowice ski a o R ią t Dąbrówka a c ro S io 1 Rez. Źródła z J. e Rzeki Stążki J. J. J Brda Okrągłe Grochowo Lubierzyńskie Wielka- SILNO J. Mała- Silno Lubierzyn Grochowskie Stobno -Komorza J. Krajobrazowy Silno J. Pod Lasem Okierskie J. Piastoszyn Kowalskie Wielkie Gacno 240 Głęboczek Błota Białowieża Nowe J. PIASTOSZYN Kiełpin Żalno Okiersk Piastoczyn J. 237 R Żalno Żalno Jesionowo Zalesie akówka Małe Mikołajskie Ciechocin Gołąbek Gacno MAŁE J. Na Polach Wielkie Budziska GACNO Rez. Dolina Ciechocińskie Hozjanna Trzcionek Rzeki Brdy Majdany Szklana Huta Zamarte Krzywogoniec ŻALNO J. Małe Budziska Bladowo 240 TUCHOLA Mętne Sicinki 4 Stary- Rakówka -Sumin J. Okoninek Rez. Bagna Okonino Stążka nad Stążką Nowy- Słupy Dębowiec TUCHOLA ZIELONKA Kicz POM. Zielonka Tuchółka Nowa 240 CEKCYN Tuchola Cekcynek ie Siciny J. Tuchółka sk Brzozie 237 ń y Cekcyn c Stary 241 Knieja k Lubińsk e Wierzchucin Mały C Suchom Kęsowo Mędromierz e Wysoka Rudzki Młyn i Jeleńcz k STARY l Kruszka Ostrowo Wieś Huta e WIERZCHUCIN i BRZUCHOWO Ruda J. WIERZCHUCIN W Miały . Wierzchucin Wieszczyce Brzuchowo J. J Mędromierz Świt 240 Iwiec Wysoka 241 Płazowo Wielki Dziurki J. Kosowo sztynica J. Drzycimskie Kochelno Bieszewo Mędromierz Bur Łyskowo Gwiazda Mukrz Teolog Wełpin Karpaty Przyrówka 237 Szu J. Mukrz Adamkowo m a Szumiąca Bralewnica e io nk Wandowo J. Wierzchlas l n Piła-Młyn a Bysławskie Rez. Cisy PRZYROWA Gostycyn- i t Przyrowa p J. Staropolskie -Wybudowanie z Piła Bysław S Lucimskie Toboła . J Gostycyn J. Bysław-Bociany Wybodowanie- Środkowe 240 -Błądzim Karczewo Bysławek J. Kamienica Bociany Wielka GOSTYCYN Minikowskie Bagno Lubiewice Błądzim Klonia Minikowo 237 Trutnowo BŁĄDZIM Zamrzenica Dury Kaczorowo Wilkowo J. Strzyżyny Lubiewo Wielkie Zalesie Bagienica Szyszkówka Mała Klonia Pruszcz Królewskie Lipienica J. Zaleskie dotyczy działu „3 kroki do eksperta” Skala 1:165 000 1 1 0,5 0 1 2 3 km Głaz Kościół Wiatrak - pomniki przyrody Leśniczówka Szlak rowerowy Granica parku Kąpielisko Inny zabytek Zabytek techniki krajobrazowego Szlak kajakowy Granica rezerwatu Pałac Grodzisko Punkt widokowy Ścieżka dydaktyczna Muzeum Bunkier, fort Drzewo - pomniki przyrody Szlak pieszy www.europilot.com.pl Okręglik Kłodnia Górki Stodółki Koślinka