Na tropie przygody Mój Brodnicki Park Krajobrazowy Trzy kroki do bycia ekspertem Mapa - vademecum przewodnika! Poznajmy się z Brodnickim Parkiem Krajobrazowym Natura zostawia ślady Ekologa do mądrości droga „Edukacja społeczności zamieszkujących obszary chronione województwa kujawsko-pomorskiego: Lubię tu być... na zielonym!” 01 Poznajmy się Zapraszamy Cię do odkrywania piękna i tajemnic Obszary Brodnickiego Parku Krajobrazowego. Na NATURA 2000 tym niezwykłym obszarze natura ukryła Tuchola Br BRODNICKI da Grudziądz naprawdę wiele niespodzianek! Kiedy już je PARK KRAJOBRAZOWY poznasz, na pewno zostaniesz prawdziwym Brodnica przyrodniczym ekspertem i zaskoczysz Drwęca Bydgoszcz swoich najbliższych ciekawymi opowieściami. Toruń Większość Brodnickiego Parku Krajobrazowego W isła Inowrocław pokrywają lasy, w których można odnaleźć Włocławek kilkusetletnie drzewa – pomniki przyrody (dęby, buki, sosny i lipy). Jeśli wytężysz wzrok, być może uda Ci się dostrzec największego drapieżnego ptaka Polski – bielika oraz wiele innych gatunków ptaków, w tym: kormorany, kaczki, łabędzie, łyski, perkozy czy czaple. Na ziemi możesz wypatrywać śladów ssaków, takich jak: sarny, dziki, jelenie, lisy, bobry, wydry i norki, a jeśli będziesz miał szczęście – łosia i daniela. Na terenie Parku występują także liczne nietoperze, a najwięcej tych nocnych ssaków można zaobserwować w zabytkowym młynie w Grzmięcy. Park to także prawdziwa kraina jezior, której wody należą do najczystszych w regionie. Nic więc dziwnego, że są domem dla wielu gatunków ryb, między innymi: szczupaków, węgorzy, sandaczy i leszczy. Jak przysłowiowa „ryba w wodzie” mogą poczuć się także kajakarze pływający po rzece Skarlance, która jest jednym z najatrakcyjniejszych szlaków kajakowych w regionie. Oprócz bogactwa przyrodniczego, teren Parku zachwyca także licznymi zabytkami, a wśród nich są kościoły, dwory i średniowieczne grodziska. symbole perkoz dwuczuby (w logotypie BPK) powierzchnia 16 685 ha rośliny ponad 950 gatunków naczyniowe ptaki 165 gatunków, w tym 130 lęgowe bobry, wydry, piżmaki, sarny, jelenie, dziki, daniele, łosie, lisy, tchórze, borsuki, popielice, ssaki norki ryby około 25 gatunków 3 leśne (Mieliwo, Retno, Jar Grądowy Cielęta), 3 torfowiskowe (Stręszek, Okonek, Żurawie rezerwat Bagno), 2 florystyczne (Wyspa na jeziorze Wielkie Partęczyny, Bachotek), 1 ichtiofaunistyczny (Rzeka Drwęca) rezerwat rezerwat ryby ssaki ptaki naczyniowe rośliny powierzchnia symbole 1 ichtiofaunistyczny (Rzeka Drwęca) (Rzeka 1 ichtiofaunistyczny Bachotek), Partęczyny, najeziorzeWielkie (Wyspa Bagno), 2florystyczne Żurawie Okonek, (Stręszek, 3torfowiskowe Cielęta), JarGrądowy Retno, (Mieliwo, 3 leśne 25gatunków około norki popielice, borsuki, tchórze, lisy, łosie, dziki,daniele, jelenie, piżmaki,sarny, wydry, bobry, wtym130lęgowe 165 gatunków, ponad 950gatunków 16 685ha BPK) dwuczuby(wlogotypie perkoz Zapraszamy Cię do wspólnej zabawy, po której zapewniamy, że staniesz się prawdziwym ekspertem w tematyce Brodnickiego Parku Krajobrazowego. Poniżej przedstawiamy atrakcje przyrodnicze i zabytki, które 1) musisz zobaczyć / odwiedzić 2) zapamiętać ciekawostki na ich temat 3) odpowiedzieć na zadane pytanie. Jeśli przejdziesz te 3 kroki – zapewniamy, że zostaniesz ekspertem J przyroda Piesza ścieżka Spływ kajakowy do Cztery trasy nordic i zabytki perkoz dwuczuby Jezioro Bachotek dydaktyczna rezerwatu florystycznego walking „Bobrowiska” „Bachotek” 1 2 3 4 5 zapamiętaj! BPK to kraina perkoza Jezioro uważane jest Ścieżka ma długość około Trasy mają początek Spływ o długości 9 km, ma dwuczubego, a najwięcej za perłę Pojezierza 4 km i prowadzi wzdłuż w Grzmięcy, na parkingu początek w Grzmięcy nad tych wędrownych ptaków Brodnickiego. Ma dobrze zachodniego brzegu rzeki przy siedzibie Parku. Na brzegiem jeziora Strażym. wodnych występuje rozwiniętą linię brzegową Skarlanki na północ od trasach można zobaczyć Przy trasie na półwyspie w okolicach jeziora i świetne warunki do Grzmięcy. Podążając jej urokliwe brzegi rzeki „Okopy” widać ślady Bachotek (do 150 trasą można zobaczyć Skarlanki oraz ciekawe wczesnośredniowiecznego Trzy krokidobyciaekspertem osobników). Ich głównym wędkowania. Na środku ponad 150-letnie sosny, tor- rezerwaty, Bachotek grodziska. Płynąc można pokarmem są małe ryby, zbiornika znajduje się fowiska, elektrownię wodną i Retno. Warto też też podziwiać roślinność po które nurkują nawet na wyspa odwiedzana przez i wylęgarnię ryb, a nawet skorzystać z propozycji wodną i miejsca lęgowe głębokość 30 metrów! kormorany, zwana Wyspą spotkać bobry, które mogą ćwiczeń umieszczonych na kaczek, łabędzi, łysek Skarbów ze śladami bez przerwy przebywać pod tablicach oraz z punktów i perkozów, czy obserwować średniowiecznego wodą nawet 15 minut! pomiaru tętna. wydry, bieliki, czaple i norki. grodziska. zadanie dla Godowy taniec perkozów to Jeśli jezioro jest typu Odnajdź ślady obecności Czy wiesz jak prawidłowo Podczas wycieczki Ciebie spektakularne widowisko rynnowego, to czym się bobrów. wędrować z kijkami? Na rozpoznaj jak najwięcej zaczynające się ukłonem charakteryzuje? trasie wykonaj jak najwięcej gatunków zwierząt. obu ptaków – może uda Ci ćwiczeń. się je podpatrzeć. 02 03 Mapa – vademecum przewodnika BRATIAN oro e Jakubkowo Jezioro Jezi ki liń s Wardęgówko Skar Mikołajki Wel Płowęż Wichertowo Ślużka Nawra Skala15 1:130Łąki 000 Zajączkowo Lubawskie Wawrowice 1 0,5 0 1 2 3 km Rywałdzik Biedzczek Mszanowo Trojaki Wardęgowo Łąkorz Mała Nawra Płowęż Mrowiska Płowężek 538 dotyczy działu „3 kroki do eksperta”NOWE MIASTO 538 Lipowy Dwór NOWE MIASTO Kuligi OSTROWITE J. 1 Marzęcice LUBAWSKIE LUBAWSKIE Osetno Wielka- Mała- Tylice J.Ostrowite Męc -Osówka -Osówka Osetno 538 Pacołtowo J. Duże Otręba Małe Bałówki Kościół Zabytek techniki Drzewo - pomnik przyrody Nowa Wieś Ostrowite 538 Kol. Olszak Łąkorek Murawki Bunkier, fort Leśniczówka J. J. IwankiBrodnicki Inny zabytek J. Środkowe Zaleń Kamienny Łąkorz Grabnica Most Rez. Żurawie Wielkie Głaz Bałówki Marianowo Bagno Małe PałacKamionka - pomnik15 przyrody Granica parku J.Prątynia Bałówki Tyliczki J. Głowińskie Kuchnia J. Wielkie Taborowizna Kacze Bagno krajobrazowego Buk Góralski Głowin Partęczyny KURZĘTNIK Wronka Muzeum nieczynna MłynKurzętnik wodny Gwiździny Tomaszewo Lipowiec Granica rezerwatu a Ładnówko Rez. Wyspa na ęc Rez. Rzeka Rosochy J. Partęczyny Wlk. rw Drwęca Tereszowo GrodziskoD Kąpielisko Ścieżka dydaktyczna Mroczenko Rez. Mieliwo Mścin J. Gorzechówko Budy Dębno Park Rez. Okonek Szlak pieszy Tereszewo Lipowiec-Holendry Wiatrak Punkt widokowy Gorzechówko Smolniki Marianowo Ciche Górale Góralskie J. Rez. Stręszek Dębno Kąciki Szlak rowerowy Mieliwo J. Ciche Robotno J.Dębno Nielbark Świniarnia www.europilot.com.pl Szlak kajakowy J. Kaługa Krzemieniewo Os. Leśne Podbrodnica KAŁUGA Kamień Góraliki Koń Robotno Szafarnia L u Mieliwo t r 543 y n Mroczno a Czystebłota Krajobrazowy Lipowiec- Sugajenko Karaś Rez. Bagno 15 J. Sosno Zarośle Strzemiuszczek Rumunki Bratuszewo Godziszka Mostki J J . ko-m Równica ińs Z S Piaski 3 k rm az KONOJADY Konojady a a u b r Zastawie oje w rs l w w k a . ie n ic n k k 4 z Drwęca po Lembarg a - m n Rez. Retno Staw sko Tomki Sumówko o SZRAMOWO Brzozie jaw ors L Mileszewy Gaj Szramowo u ki Lubawskie w w. k J. e u J. Strażym-Grzmięca oje Sugajno tr Zbiczno yn Sosno a Sugajno J. Łąki 5 Pokrzydowo Augostowo Sumowo Brzozie 543 Rez. Bachotek Szramowo J. Głęboczek Lembarg J J. W Bogumiłki Foluszek Wielki- nieczynna Forbin Kruszyny ądzy Bachotek -Głęboczek ńsk 15 Sosno i Żmijewko Kępa Wądzyn e Czekanowo Pokrzydowo- Królewskie Mały- Anielewo -Wybudowanie Kuligi Topiele J. Wysokie Brzezinki J -Głęboczek J. Janowskie J. Sosno Najmowo . J. Brodno Wichulec B Mariany Sopień Frudrychowo Żmijewo a NAJMOWO c JAJKOWO Rez. Rzeka Zembrze Lisa-Młyn Pokrzywki h Jajkowo Drwęca Janówko J. o D Wielkie- 2 t Szerokie Kruszyny Małgorzatka e Kruszyny-Rumunki Głęboczek rw -Leźno k J. Trepkowskie Szlacheckie ęc J. Grzybno a J. Marek Świecie Długi Most Oleczno 1 J. Leźno Bobrowo Kantyła Trepki Małe Dąbrówka Karbowo Tama Małe- J. Brodzka -Leźno Kan. Brynica Grzywinek J. Niskie Nowy Dwór Brodno TAMA BRODZKA S Górznieńsko- Zgniłobłoty Drużyny 15 amio Kruszynki J. Ostrów Madera nka Samin 543 Wilamowo Bartniki a -Lidzbarski BRODNICKBobrowo-Kol.I ęc w PARK KRAJOBSmolnikiRAZOWY DRUŻYNY BRODNICA r J. Buczek J. D Samińskie Park Chojno Bobrowiska Budy BRODNICA Radoszki 15 Koziary Tylice Rez. Jar grądowy Krajobrazowy Chojno 560 Cielęta Łaszewo RADOSZKI 15 544 Belfort Gutowo nieczynna Bartniczka Zarośle Szabda Świerczynki 544 Kawki Pasieki NIEWIERZ nieczynna Grążawy 544 Stare- a Brynica c ę w Dr Mapa – vademecum przewodnika 03 BRATIAN oro e Jakubkowo Jezioro Jezi ki liń s Wardęgówko Skar Mikołajki Wel Płowęż Wichertowo Ślużka Nawra Skala15 1:130Łąki 000 Zajączkowo Lubawskie Wawrowice 1 0,5 0 1 2 3 km Rywałdzik Biedzczek Mszanowo Trojaki Wardęgowo Łąkorz Mała Nawra Płowęż Mrowiska Płowężek 538 dotyczy działu „3 kroki do eksperta”NOWE MIASTO 538 Lipowy Dwór NOWE MIASTO Kuligi OSTROWITE J. 1 Marzęcice LUBAWSKIE LUBAWSKIE Osetno Wielka- Mała- Tylice J.Ostrowite Męc -Osówka -Osówka Osetno 538 Pacołtowo J. Duże Otręba Małe Bałówki Kościół Zabytek techniki Drzewo - pomnik przyrody Nowa Wieś Ostrowite 538 Kol. Olszak Łąkorek Murawki Bunkier, fort Leśniczówka J. J. IwankiBrodnicki Inny zabytek J. Środkowe Zaleń Kamienny Łąkorz Grabnica Most Rez. Żurawie Wielkie Głaz Bałówki Marianowo Bagno Małe PałacKamionka - pomnik15 przyrody Granica parku J.Prątynia Bałówki Tyliczki J. Głowińskie Kuchnia J. Wielkie Taborowizna Kacze Bagno krajobrazowego Buk Góralski Głowin Partęczyny