Filharmonia Śląska 1945-2005 Filharmonia Śląska 1945-2005 Katowice 2005 Urząd Miejski w Katowicach Biblioteka Katowicka Publikacja dofinansowana ze środków budżetowych miasta Katowice, wydana w ramach serii „Biblioteka Katowicka” jako pozycja dwudziesta piąta. 60. jubileuszowy sezon artystyczny 2004/2005 Patronat honorowy Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski Komitet Honorowy obchodów Jubileuszu 60-lecia Filharmonii Ślaskiej Waldemar Dąbrowski Minister Kultury Krystyna Doktorowicz Senator RP Tadeusz Wnuk Senator RP Lechosław Jarzębski Wojewoda Śląski Michał Czarski Marszałek Województwa Ślaskiego Damian Zimoń Arcybiskup Metropolita Katowicki Tadeusz Szurman Biskup Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego Piotr Uszok Prezydent Miasta Katowic Jan Dworak Prezes Zarządu Telewizji Polskiej.A. Andrzej Siezieniewski Prezes Zarządu Polskiego Radia S.A. Janusz Janeczek Rektor Uniwersytetu Śląskiego Michał Kliś Rektor Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach Eugeniusz Knapik Rektor Akademii Muzycznej w Katowicach Henryk Mikołaj Górecki kompozytor Wojciech Kilar kompozytor Henryk Baranowski Dyrektor Teatru Śląskiego w Katowicach Jan Malicki Dyrektor Biblioteki Śląskiej Tadeusz Serafin Dyrektor Opery Śląskiej w Bytomiu olbrzymim wzruszeniem, ale i z wielką satysfakcją jesteście. Najprzyjaźniej i szczególnie gorąco dziękuję Graży- kreślę te słowa. Za szczególny dar losu uważam nie Szymborskiej, naszej dyrektor – za nieustanne wsparcie Z bowiem fakt, o jakim niegdyś nie ośmieliłbym się i budujące partnerstwo oraz twórcze pielęgnowanie naszych nawet pomarzyć – kierowanie zespołem mojego Profesora, więzi z Przyjaciółmi. ostatniego, a po wojnie jedynego ucznia legendarnego Grze- Z radością przyjąłem inicjatywę szefowej Filharmonii przy- gorza Fitelberga. Kiedy wkraczałem w zawodowe życie, mój gotowania na 60-lecie, i z tego względu, że o takim wydawnic- wspaniały nauczyciel, Karol Stryja też już stawał się legendą. twie myślano już od dawna. Nie udało się tego zamiaru zre- Opatrzności dziękuję, że mogę kierować zespołem, który On alizować za życia Karola Stryji, nie powiodło się też mojemu kształtował przez cztery dekady. Dalsze realizowanie tej pracy znakomitemu poprzednikowi, Jerzemu Swobodzie i Mariano- to dla mnie ogromne wyzwanie, a zarazem wielki obowiązek wi Bukowskiemu mimo wyjątkowego pretekstu – półwiecza kontynuacji Jego dorobku, w którym arcydzieła klasyki stapia- FŚ – i podjęcia redakcyjnych prac. Tamten zapał nie poszedł ły się w nieustannie żywym świecie muzy- jednak na marne – przedstawiona Państwu ki z dokonaniami najnowszymi, zwłaszcza monografia naszej instytucji bazuje, m.in. powstającymi na Śląsku. na koncepcji dra Karola Buli i na mrów- Nam przychodzi kontynuować to w od- czym wysiłku dokumentacyjnym Kamili miennych warunkach, ale w Europie zjed- Kiełbińskiej. Za niespełna kilka lat napisa- noczonej tamta droga pozostaje niezmien- nie książki w tym kształcie, jaki przedsta- nie aktualną. Inne realia ekonomiczne wiamy, byłoby niemożliwe. Pani Kamila nie i społeczne stawiają zaś przed nami nowe tylko od kilkudziesięciu lat w Filharmonii wyzwania. Wraz z zespołami Filharmonii Śląskiej pracuje. To, co u nas się dzieje, ją Śląskiej staramy się dotrzeć do jak naj- zawsze szalenie interesowało do tego stop- szerszych kręgów słuchaczy i zaspokajać nia, że stała się „chodzącą encyklopedią” różnorodne potrzeby muzyczne, zarówno na nasz temat. Był ostatni moment, by tę miłośników rozmaitych, z operą włącznie, gatunków klasyki, wiedzę utrwalić. od baroku po najaktualniejszą współczesność, jak i amatorów Wdzięczny autorom za pisarski i dokumentacyjny wysiłek, lżejszej muzy, od operetki po jazz. dziękuję wszystkim pracownikom Filharmonii Śląskiej, obec- Wdzięczny jestem muzykom i chórzystom, panom Janowi nym i będącym już na zasłużonej emeryturze; nisko kłaniam Wincentemu Hawelowi oraz Janowi Wojtasze i Waldema- się prochom naszych poprzedników. Opisany na tych kartach rowi Sutrykowi za partnerstwo w tym dziele, a wszystkim dorobek 60-lecia Filharmonii Śląskiej jest naszym wspólnym pozostałym pracownikom za wspieranie naszych wspólnych osiągnięciem. aspiracji. To ważne w dobie, gdy jednym z ważniejszych dzia- Nieustanne trwanie przy nas Słuchaczy czyni z niego cenny łań instytucji artystycznych stało się nieustanne poszukiwa- wkład Katowic i Śląska do kultury polskiej, europejskiej, świa- nie dla merytorycznej działalności sponsorów i mecenasów. towej. Wspólnie uczyńmy, by było tak dalej. To nasi Przyjaciele – najserdeczniej dziękuję Wam, że z nami 6 hylę czoło z podziwem i szacunkiem przed wszyst- kraju. Wkroczyliśmy do Wspólnoty Europejskiej, prawnie kimi, którzy życiem i twórczą pasją zapracowali na i finansowo dostosowując do niej nasze codzienne życie go- C60-letnią tradycję Filharmonii Śląskiej. Wielu ode- spodarcze i społeczne. Kultura polska i polska muzyka – na szło już na wieczną służbę Muzyce w niebieskich przestwo- szczęście ma już w Europie od wieków mocną i ugruntowaną rzach, wielu z Państwa nadal dopisuje kolejne rozdziały histo- pozycję. rii i pielęgnuje wspaniałe dokonania śląskich filharmoników. Nie grozi nam marginesowa rola. Filharmonia Śląska, bez- Czuję się niezmiernie dumna i z radością przedstawiam błędnie prowadzona artystycznie przez znakomitego ucznia katowickim melomanom niniejszą publikację, bo przyszło mi Karola Stryji, „wnuka po batucie” Grzegorza Fitelberga, a mo- przejąć stanowisko dyrektora po tak wielu znakomitych po- jego wspaniałego partnera w zarządzaniu instytucją, Mirosła- przednikach i świętować jubileusz sześćdziesięciolecia pracy wa Jacka Błaszczyka, pewnie żegluje po rozległych oceanach instytucji, która narodziła się na wiele lat przez moim zaist- światowej kultury muzycznej, edukując kolejne pokolenia nieniem na tym najlepszym ze światów. Jestem drobnym ogni- młodych Polaków i prezentując dzieła na najwyższym pozio- wem w toczącej się historii... mie wykonawczym szerokim rzeszom Europejczyków. To pasja, determinacja i ogromny talent dyrygentów, two- Dziękuję Prezydentowi Rzeczpospolitej Polskiej – Panu rzących artystyczne zręby Filharmonii, niezwykłych osobo- Aleksandrowi Kwaśniewskiemu za przyjęcie honorowego pa- wości Witolda Krzemieńskiego, Stanisława Skrowaczew- tronatu nad całym 60. jubileuszowym sezonem artystycznym skiego, a szczególnie Maestra Karola Stryji, wprowadziły Filharmonii Śląskiej. Filharmonię na szczyty muzycznego parnasu. Karol Stryja Nisko się kłaniam Ministrowi Kultury – Panu Waldemarowi poświęcił ponad czterdzieści lat pracy z orkiestrą symfonicz- Dąbrowskiemu, Marszałkowi Województwa Śląskiego – Panu ną, powołał do życia obok „swojej orkiestry” symfonicznej Michałowi Czarskiemu i Prezydentowi Katowic – Panu Pio- następne zespoły artystyczne: Chór Filharmonii Śląskiej trowi Uszokowi, jakże życzliwym protektorom naszej jubile- i Śląską Orkiestrę Kameralną. Odszedł od nas przed kilku uszowej działalności. laty w trakcie przygotowań kolejnego Międzynarodowego Za wiele, wiele lat pracy i poświęceń szczere podziękowania Konkursu Dyrygentów – konkursu także przez siebie utwo- składam na ręce wszystkich aktualnych i byłych pracowników rzonego i wykreowanego na wydarzenia muzyczne o świa- Filharmonii Śląskiej, a szczególnie muzyków zespołów arty- towej sławie, zadedykowanego swojemu nauczycielowi i mi- stycznych i ich wieloletnich kierowników – Jana Wincentego strzowi – Grzegorzowi Fitelbergowi. Hawela i Jana Wojtachy. Serdecznie dziękuję także Dyrekto- Od sześćdziesięciu już lat najważniejszym celem działal- rowi Artystycznemu – Mirosławowi Jackowi Błaszczykowi. ności, konsekwentnie realizowanym szczególnie przez Karola Stryję, jest łączenie w repertuarze każdego sezonu klasycznej Państwu zaś, Melomanom, dziękuję za wierność naszym ze- literatury muzycznej z prawykonaniami dzieł współczesnych społom i wytrwałość w pielęgnowaniu szlachetnego umiłowa- polskich, a zwłaszcza śląskich kompozytorów. nia wspaniałej przecież muzyki. Siódma dekada działalności Filharmonii Śląskiej przypada w okresie ważnych przemian ekonomicznych i ustrojowych 7 Rzeczpospolita Polska Minister Kultury Waldemar Dąbrowski uż na początku swego istnienia Filharmonia Śląska stała J się wspaniałą wizytówką Regionu, odgrywając zarazem niepoślednią rolę w życiu muzycznym całego kraju. Artyści Filharmonii mieli szczęście pracować wówczas pod kierownictwem mistrzów tej miary co Witold Krzemieński i Stanisław Skrowaczewski. Ich godnym sukcesorem był Karol Stryja, który przez prawie cztery dekady sprawował pieczę nad wysokim poziomem orkiestry. Jego wybitnej osobowości Filharmonia Śląska zawdzięcza swe niepowtarzalne oblicze artystyczne i niekwestionowaną pozycję w gronie najlepszych polskich filharmoników. Katowicka orkiestra odgrywa też znaczącą rolę w światowym życiu muzycznym, nie tylko poprzez liczne występy zagraniczne oraz współpracę z najwybitniejszymi muzykami świata, lecz również jako organizator prestiżowego Międzynarodowego Konkursu Dyrygentów im. Grzegorza Fitelberga, którego każda edycja przyciąga najbardziej uzdolnionych adeptów tej arcytrudnej sztuki. Dziś, świętując 60-lecie istnienia, Filharmonia Śląska godnie kontynuuje swe znakomite tradycje i znacząco przyczynia się do propagowania polskiej muzyki w kraju i poza jego granicami. Jestem głęboko przekonany, że kolejne lata działalności tej wielce zasłużonej instytucji stać będą pod znakiem dynamicznego rozwoju i gromadzenia nowych, inspirujących doświadczeń. 8 Marszałek Prezydent Województwa Śląskiego Miasta Katowice Michał Czarski Piotr Uszok istoria działalności Filharmonii jest trwałym ubileusz 60-lecia istnienia