STRATEGIA ROZWOJU GMINY DOROHUSK POWIAT CHEŁM WOJEWÓDZTWO LUBLIN Dorohusk - Puławy 2001 r. ZARZD GMINY DOROHUSK STRATEGIA ROZWOJU GMINY DOROHUSK Opracowano: w Gminie Dorohusk przy koordynacji merytorycznej Zakładu Gleboznawstwa Erozji i Ochrony Gruntów Instytutu Uprawy Nawoenia i Gleboznawstwa w Puławach Dorohusk - Puławy - 2001r. A U T O R Z Y: 1. Franciszek Woch - IUNG Puławy - Koordynator 2. Olgierd Bielak - Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Chełmie 3. Marianna Borowik - Rejon Dróg Wojewódzkich w Hrubieszowie 4. Ryszard Borucki – Gminny Zakład Obsługi Sp. z o.o. w Dorohusku 5. Eugenia Dobrowolska – Wojewódzki Inspektorat Ochrony Rolin w Lublinie, Delegatatura w Chełmie 6. Zbigniew Gajda – Urzd Gminy Dorohusk 7. Jerzy Gaik – Urzd Celny w Białej Podlaskiej 8. Krzysztof Gontarz – Lubelski Zarzd Drogowych Przej Granicznych - DPG Dorohusk 9. Zbigniew Golda - Radny Rady Gminy Dorohusk 10. Jakub Hempel - Urzd Gminy Dorohusk 11. Mirosław Jarosz - Telekomunikacja Polska S. A. Obszar Chełm 12. Krystyna Jegorow - Lubelska Izba Rolnicza Oddział Chełm 13. Leon Jesionek – Właciciel Zakładu Spoywczego w Brzenie 14. Marian Kacprzak - Dyrektor Przedsibiorstwa Zaopatrzenia Rolnictwa i Gospodarki ywnociowej w Brzenie 15. Antoni Karmel - Urzd Celny w Białej Podlaskiej 16. Anna Kawalec - Gminny Orodek Kultury i Turystyki w Dorohusku 17. Jerzy Kawalec - Członek Zarzdu Gminy 18. Anna Kizi ska – Urzd Gminy Dorohusk 19. Krystyna Kogut - Członek Zarzdu Gminy Dorohusk 20. Jadwiga Kondras – Zamojska Korporacja Energetyczna S.A. Zamo 21. Marian Koniuszewski – Sołtys Sołectwa Zalasocze 22. Helena Korzeniewska – Sołtys Sołectwa Ludwinów 23. Władysław Kowalski – Właciciel Przedsibiorstwa Serwisowo- Usługowego „MIDEX” w Brzenie 24. Stanisław Kozaczuk – Sołtys Sołectwa Dorohusk 25. Jan Kucharski - Radny Rady Gminy Dorohusk, Członek Zarzdu Gminy 26. Jerzy Kułak - Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych Oddział Wschodni w Lublinie 27. Waldemar Lasek - Przewodniczcy Rady Gminy Dorohusk 28. Bogusław Lodwich - Agencja Własnoci Rolnej Skarbu Pa stwa Oddział Lublin 29. Agnieszka Łukaszewska – Zarzd Chełmskich Parków Krajobrazowych 30. Stanisław Maksymiuk – Wójt Gminy Dorohusk 31. Józef Mazurek – Wojewódzki Zarzd Melioracji i Urzdze Wodnych Oddział Chełm 32. Jan Mil – Sołtys Sołectwa Wólka Okopska 33. Wanda Mojak – Sołtys Sołectwa Kolonia Okopy 34. Eugeniusz Nowocie - Instytut Uprawy Nawoenia i Gleboznawstwa w Puławach 35. Zbigniew Oziemczuk – Lubelski Zarzd Drogowych Przej Granicznych 36. Elbieta Piebiak - Wojewódzki Inspektorat Ochrony rodowiska w Lublinie Delegatura Chełm 37. Henryk Potocki – Sołtys Sołectwa Turka 38. Stanisław Pro czuk – Sołtys Sołectwa Brzeno 39. Halina Prucnal – Sołtys Sołectwa Zamiecie 40. Marek Prucnal – Sołtys Sołectwa Mociska-Ladeniska 41. Ryszard Racho – Zamojska Korporacja Energetyczna S.A. Rejonowy Zakład Energetyczny w Chełmie 42. Stanisław Rutkowski - Urzd Gminy Dorohusk 43. Ryszard Samsonowicz - Członek Zarzdu Gminy 44. Mieczysław Seweryniuk - Właciciel „ADRIUST” Przetwórstwo Tworzyw Sztucznych w Dorohusku 45. Katarzyna Smoli ska – Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Dorohusku 46. Jan Soja - Członek Zarzdu Gminy 47. Jadwiga Szczerba - WODR Lublin z s. w Ko skowoli, Oddział Rejonowy w Rejowcu 48. Ryszard Szuryga - Gminny Klub Sportowy „Granica” w Dorohusku 49. Helena widerska - Urzd Gminy Dorohusk 50. Wiesław Tarasiuk - Urzd Celny Biała Podlaska - OCD Dorohusk 51. Krystyna Ulewicz - Urzd Gminy Dorohusk 52. Ryszard Waszczuk - Zarzd Dróg Wojewódzkich Lublin, Rejon Włodawa 53. Krystyna Wojciechowska - Zarzd Chełmskich Parków Krajobrazowych w Chełmie 54. Stefan Wojtaszuk - Gminny Orodek Kultury i Turystyki w Dorohusku 55. Ryszard Zdu czuk - Zakład Gazowniczy Lublin - RG Chełm MOTTO: Dzi problem nie polega ju na tym, czy dokonywa zmian, lecz w jaki sposób i na jakich podstawach je dokonywa wobec nowej, dynamicznie zmieniajcej si rzeczywistoci. Tak podstaw – w przypadku gmin - moe sta si strategia rozwoju. I. WPROWADZENIE Radykalne zmiany systemowe dokonywane w kraju wywołuj potrzeb zmian w zachowaniu rónego typu organizacji, jak przedsibiorstwa, instytucje - w tym gminy, w celu dostosowania do tych zmian prowadzonej przez nie działalnoci. Stymuluj równie wyzwalanie inicjatyw oddolnych, zmierzajcych w kierunku wzrostu samodzielnoci i aktywnoci władz tych organizacji zarówno w biecej działalnoci, jak i podejmowaniu działa zwizanych z ich perspektywicznym rozwojem. Proces transformacji systemowej posiada take swój wymiar przestrzenny - krajowy, regionalny, jak i dotyczcy obszarów gmin. Zgodnie z postanowieniami ustawy o samorzdzie terytorialnym (8) gminy dysponuj okrelonym zakresem swobody w decydowaniu o sobie, wspólnym majtku oraz o zaspakajaniu lokalnych potrzeb społecznych. Gmina jako wspólnota samorzdowa stała si podstawow form organizacyjn lokalnego ycia publicznego. Głównym zadaniem władz samorzdowych jest tworzenie moliwie jak najlepszych warunków ycia dla mieszka ców gminy. Zakresem obejmuje szereg dziedzin, z których jako najistotniejsze uzna naley: * pracy - uwzgldniajc moliwo uzyskania pracy i dochodów, warunki pracy oraz dostpno miejsca jej wykonywania, * zamieszkania - uwzgldniajc dostpno mieszka i warunki mieszkaniowe, jak te ład przestrzenny zabudowy, czy tereny rekreacji i wypoczynku, * rodowiska przyrodniczego - uwzgldniajc zasoby i walory oraz jako tego rodowiska zarówno w skali całej gminy, jak i poszczególnych jej fragmentów, * obsługi - obejmujcych szeroki wachlarz podstawowych usług dla ludnoci we wszystkich sferach, jak bytowej, owiaty, ochrony zdrowia i opieki społecznej, kultury, rekreacji i wypoczynku, bankowoci itp. Powysze zadania władze samorzdowe bd mogły realizowa tylko w takim stopniu, na jaki pozwol im istniejce warunki okrelone obowizujcymi w kraju zasadami prawno-organizacyjnymi, finansowymi, zasobnoci finansow gminy oraz aktywnoci i skutecznoci działa struktur samorzdowych. Działania władz lokalnych w tym zakresie powinny mie dwojaki charakter: - strategiczny - okrelajcy zadania kluczowe dla zaspokojenia podstawowych potrzeb lokalnych społecznoci w okrelonym horyzoncie czasu, - biecy - nastawiony na realizacj poszczególnych zada szczegółowych, wynikajcych z ustale strategicznych. Dla realizacji powyszych zada gminy rywalizuj midzy sob o pozyskanie kapitału prywatnego i publicznego, gdy od tego uzaleniony jest rozwój gospodarczy, a w konsekwencji poziom ycia miejscowej społecznoci. Z kolei kapitał poszukuje dla siebie jak najlepszych warunków lokalizacyjnych, std gminy musz tworzy tzw. korzystne warunki dla tego kapitału. Aby to osign władze lokalne gminy powinny działa w dwóch kierunkach: - zewntrznym - zorientowanym na otoczenie gminy, poszukujc w nim czynników sprzyjajcych oraz unikajc zagraajcych rozwojowi gminy, - wewntrznym - zorientowanym na zasoby własne gminy, które determinuj poziom atrakcyjnoci lokalizacyjnej gminy dla ludnoci i podmiotów gospodarczych. Dokonujce si w naszym kraju przemiany systemowe stwarzaj potrzeb stosowania nowych - aktywnych stylów i form zarzdzania, gdy stare - polegajce na realizacji decyzji i zalece podjtych odgórnie s mniej skuteczne. Nie zapewni sukcesu w rozwoju gminy. Ponadto uwzgldni naley, e proces rozwoju bdzie si odbywa w warunkach niepewnoci i ryzyka oraz liczenia w nim głównie na własne siły gminy. Zagadnienie planowania strategicznego w polskich gminach pojawiło si dopiero w latach dziewidziesitych (2). Wikszo gmin przyjmuje za swoj strategi rozwoju studium uwarunkowa i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, wymagane przez Ustaw o zagospodarowaniu przestrzennym (9). Nie jest to właciwe podejcie, gdy „Studium...” stanowi jedynie przestrzenn lokalizacj strategii rozwoju, a nie j zastpuje. Właciwym jest stworzenie oddzielnego dokumentu - strategii rozwoju, któremu nadaje si rang Uchwały Rady Gminy. Poniewa zarzdzanie strategiczne jest w Polsce zagadnieniem nowym, std s trudnoci zarówno w opracowaniu „Strategii...”, jak i, a szczególnie w zrozumieniu przez Społeczestwo metodyki oraz zawartych w niej przedsiwzi. Std te naley okreli, co rozumiemy pod pojciem strategia. Termin ten jest synonimem takich okrele jak: sposób działania, droga postpowania, czy te program rozwoju. Najogólniej definiujc: Strategia rozwoju gminy - to okrelona koncepcja długofalowego, systemowego działania na danym obszarze. Polega na formułowaniu zbioru dlugookresowych celów, ich modyfikacji w zalenoci od zmian w uwarunkowaniach, zachodzcych na terenie i w otoczeniu, okreleniu zasobów i rodków niezbdnych do realizacji tych celów oraz okrelenie sposobów postpowania, zapewniajcych ich wykonania (14). Zarzdzanie strategiczne jest rozumiane jako ukierunkowany na przyszło proces wyboru celów i kierunków rozwoju. Jest procesem kształtujcym przyszłe wydarzenia zwizane z rozwojem danego terenu. Planowanie strategiczne jest wic rozumiane jako wiadomy, systematyczny i ukierunkowany na przyszło proces cigłego przygotowywania i podejmowania decyzji dotyczcych przyszłego kierunku i poziomu rozwoju gminy oraz koordynacji i łczenia podejmowanych przez władze samorzdowe działa realizacyjnych na rzecz przyjtych ustale planistycznych z uwzgldnieniem uwarunkowa zewntrznych gminy (14). Podstawowym zadaniem strategii rozwoju Gminy Dorohusk jest: - wytyczenie perspektywicznych kierunków rozwoju na obszarze gminy, - stworzenie warunków do pozyskiwania na rzecz rozwoju gminy rodków finansowych ze ródeł zewntrznych oraz optymalnego wykorzystania ograniczonych rodków własnych, - stworzenie warunków do lepszego dostosowania si gminy do zmieniajcych si uwarunkowa zewntrznych i wewntrznych.