Krzysztof Ufland Jakub Bohun Tomasz Smoter Jakub Żelepień 70niezwykłych historii na 70-lecie Pogoni Szczecin Szczecin 2018 Autorzy: Krzysztof Ufland, Jakub Bohun, Tomasz Smoter, Jakub Żelepień Projekt okładki: Michał Madej Redakcja: Krzysztof Ufland Korekta: Katarzyna Świerczyńska Współpraca historyczna: Michał Elmerych Skład: Rafał Remont (SITEPRESS) Druk: PRINT GROUP Sp. z o.o. Zdjęcia: Marek Biczyk, Wiola Ufland oraz archiwa prywatne Kazimierza Bieli, Adama Benesza, Zbigniewa Długosza, Roberta Dymkowskiego, Waldemara Jaskulskiego, Jana Juchy, Adama Kensego, Zbigniewa Kozłowskiego, Henry- ka Wawrowskiego, Christosa Mitsopoulosa, Jerzego Słowińskiego, Zbigniewa Wojdaka www.pogonszczecin.pl Copyright © Krzysztof Ufland, Jakub Bohun, Tomasz Smoter, Jakub Żelepień ISBN 978-83-951271-1-3 Wstęp Wielokrotnie zastanawiałem się, od jakich słów zacząć tę książkę. Z jednej strony chciałem, by wstęp był bardzo godny, jak przystało na pozycję wydaną z okazji 70-lecia największego klubu sportowego na Pomorzu Zachodnim, z drugiej zależało mi na tym, by oddawał charakter samej książki. A ta jest zu- pełnie inna, niż wszystkie dotychczasowe tytuły o Pogoni Szczecin. Nie było ich znowu wiele, ale przeważnie zajmowały się klubem w ujęciu historycznym i statystycznym. Kolejne karty zawierają żywe słowo. Oddaliśmy głos bohaterom wielu lat. Chcieliśmy, by opowiedzieli o Dumie Pomorza ze swojej perspektywy. O tym, jaki obraz Pogoni Szczecin mają zapisany w swojej głowie. Naszym zadaniem nie była weryfikacja wypowiedzi naszych bohaterów, nie jesteśmy przecież sę- dziami historii. Może zatem zdarzyć się tak, że traficie na tę samą historię opo- wiadaną przez różne osoby i… jej wersje będą inne. Czas robi swoje, dlatego tym bardziej zależało nam, by przynajmniej urywek ciekawych wspomnień zapisać na stałe. Po to, by za kilka, kilkanaście, a może kilkadziesiąt lat ktoś mógł przeczytać naszą książkę i dowiedzieć się, czym dla wielu ludzi była przez pokolenia Pogoń. Książka jest efektem wielu godzin naszych spotkań i rozmów telefonicz- nych z bohaterami. Wielu byłych Portowców mieszka dziś za oceanem, nie z każdym mogliśmy zobaczyć się osobiście. Muszę jednak przyznać, że otwar- tość i zainteresowanie naszych rozmówców były dla nas nobilitujące. Jestem przekonany, że oddajemy dziś w Wasze ręce wartościowy materiał, który utwierdzi Was jedynie w przekonaniu, że wspólnie tworzymy wielką granato- wo-bordową rodzinę. A skoro o familii mowa, to – jak w każdej – pojawiają się lepsze i gorsze dni. Nie brakuje łez szczęścia i historii przykrych. Pięknych chwil oraz mo- mentów, które rodzą ból i o których chcemy jak najprędzej zapomnieć. Dlate- go też w książce znajdziecie opowieści zabawne, w formie humorystycznych anegdotek, historie „nie z tej ziemi”, ale także te pouczające i najzwyczajniej w świecie straszne. Tych ostatnich – na szczęście – nie ma wiele, ale wydatnie pokazują, że Pogoń to po prostu życie. Całe życie. 8 Zastanawiacie się, jaki był klucz doboru bohaterów naszych opowieści? Chcieliśmy pokazać nasz klub wielowątkowo. Dlatego w książce znajdziecie wypowiedzi byłych piłkarzy, prezesów, pracowników klubu, ale także osób, których relacja z Pogonią Szczecin ma zupełnie inny wymiar. Międzynaro- dowego sędziego piłkarskiego, lokalnych i ogólnopolskich dziennikarzy, czy statystyka, który przez całe życie uzupełnia dla potomności liczby związane z klubem. Nie zabrakło głosu twórcy hymnu Pogoni „My Portowcy”, czy kibica, który na swoim prywatnym liczniku ma ponad 200 wyjazdów. Dotar- liśmy do rodziny legendarnego Floriana Krygiera. Zajrzeliśmy też za kulisy życia towarzyskiego piłkarzy, odwiedzając szczecińskiego restauratora oraz przedstawicielkę bohemy artystycznej. Większość bohaterów na pewno zna- cie z imienia i nazwiska, ale zaręczam, że historie tych nieznanych są równie ciekawe. Te wszystkie opowieści przede wszystkim pokazują, jak wielka siła tkwi w Pogoni Szczecin, jak ogromną wartość klub stanowi. Stoi za nim rzesza wymagających, ale i oddanych ludzi. Myślę, że to właśnie czyni Pogoń Szcze- cin niezniszczalną. Bo nawet jeśli wydarzy się coś złego, co niestety mieliśmy okazję wielokrotnie przeżywać, to znajdą się ludzie, którzy wezmą na swoje barki ciężar odbudowy. Dumy Pomorza na pewno nigdy nikt nie pozostawi samej sobie i to jest piękne. Siedemdziesiąt przeróżnych opowieści. Mieszanka dziesięcioleci, sytuacji, okoliczności. To powoduje, że tej pozycji nie trzeba czytać jak standardowej książki, ale można zacząć i skończyć w każdym momencie. Zabieramy Was w podróż do świata Waszego ukochanego klubu. O części historii na pewno już słyszeliście, w niektórych być może sami braliście udział, a w kolejne nie uwierzycie. Zostawiamy w Waszych rękach fragment granatowo-bordowego świata, w którym wychowujemy się od najmłodszych lat. Zespół redakcyjny książki stworzyło czterech autorów. Na co dzień wszy- scy zaangażowani są w pracę biura prasowego Pogoni Szczecin. Chciałbym podkreślić, że materiały zbierali z pasją, a spotkania z kolejnymi bohaterami były dla nich wspaniałym przeżyciem. To ludzie oddani Pogoni Szczecin, któ- rzy na zaproszenie do wspólnego napisania tej książki zareagowali w sposób jednoznaczny: to honor i zaszczyt. Kubie Bohunowi, Tomkowi Smoterowi i Kubie Żelepieniowi dziękuję za współpracę i za to, z jakim entuzjazmem 9 tworzyli kolejne strony. Dla nas wszystkich praca nad książką była przede wszystkim ciekawą przygodą, wspaniałą lekcją historii i możliwością dotarcia do miejsc dotychczas niedostępnych, ukrytych w pamięci naszych bohaterów. Słowa uznania należą się również zarządowi Pogoni Szczecin, który sfi- nansował wydanie niniejszej pozycji. Książka nie ma charakteru komercyj- nego i celem klubu nie było zarabianie na niej. Swój udział ma też Miasto Szczecin, które przekazało dotację na jej powstanie. Według badań naukowców, różnego rodzaju przedmowy i wstępy są sta- tystycznie najczęściej pomijanymi fragmentami książki. Szanując, drogi Czy- telniku, że dotarłeś w to miejsce, nie przedłużam i proponuję zapoznać się z tym, co do przekazania mają ważniejsi od autorów – granatowo-bordowi bohaterzy! Krzysztof Ufland 10 Słowniczek Drogi Czytelniku, jeśli jesteś kibicem piłkarskim, niniejszy fragment możesz śmiało pomi- nąć. Krótko objaśniamy w nim, jak czytać pewne terminy związane nieroz- łącznie z futbolem. Język piłki, osobie niezainteresowanej wcześniej Pogonią Szczecin albo piłką nożną w ogóle, może sprawiać pewne trudności. Jeśli więc zaliczasz się do tego grona, zapoznaj się z tym, co przygotowaliśmy dla Cie- bie na tej stronie, a lektura naszej książki będzie jeszcze bardziej przyjemna i zrozumiała. Mistrzostwo Polski – rywalizuje się o nie w formie rozgrywek ligowych. Wszystkie drużyny grają ze sobą dwa razy na przestrzeni 12 miesięcy. Wygrywa ta, która na koniec zdobędzie najwięcej punktów. Obecnie sezon podzielony jest na 2 rundy: jesienną i wiosenną, a rozgrywa się go na przestrzeni dwóch lat (np. 2017/18). Do 1962 roku system był jednak odwrotny: rozgrywki za- czynało się wiosną, a kończyło jesienią. Wtedy też sezon rozgrywało się na przestrzeni jednego roku (np. 1958). Po każdym sezonie najsłabsze drużyny spadają z ekstraklasy na niższy szczebel, z którego awansują z kolei najlepsze. Mistrz oraz najlepsze drużyny w nagrodę otrzymują natomiast możliwość gry w eliminacjach europejskich pucharów. Puchar Polski – rywalizuje się o niego, pokonując drabinkę (1/64 finału, 1/32, 1/16, 1/8, 1/4, 1/2, finał). Nazywany jest potocznie „Pucharem tysiąca drużyn”, gdyż może w nim dochodzić do starć klubów z różnych poziomów rozgrywkowych (np. trzecioligowca z klubem ekstraklasowym). Na różnych etapach gra się albo jedno spotkanie, albo mecz i rewanż. Zwycięstwo w pu- charze jest przepustką do eliminacji europejskich pucharów. Liga Europy (w latach 1971-2009 Puchar UEFA) – „druga liga” eu- ropejskich pucharów. Pogoń Szczecin trzykrotnie dostąpiła zaszczytu udzia- łu w eliminacjach tych rozgrywek, nigdy jednak nie przebrnęła do kolejnej rundy: w 1984 roku, po zajęciu 3. miejsca w lidze (odpadła po dwumeczu 11 z niemieckim FC Köln), w 1987 roku, po zdobyciu wicemistrzostwa (odpadła po dwumeczu z włoskim Hellasem Werona) oraz w 2001 roku, po zdobyciu wicemistrzostwa (odpadła po dwumeczu z islandzkim Fylkirem Reykjavík). Puchar Intertoto (nazywany też Pucharem Lata) – „trzecia liga” eu- ropejskich pucharów. Funkcjonował od lat 60. do 2008 roku. Zgłaszano do niego zazwyczaj drużyny z miejsc w środku tabeli, ale czasem również te, które zajmowały niższe lokaty. Pogoń rywalizowała w tych rozgrywkach dzie- sięciokrotnie, rozgrywając w nich łącznie 54 spotkania. Dla Portowców było to najczęściej pole do sprawdzenia się na tle rywali z innych krajów. Nomenklatura ligowa: Ekstraklasa to najwyższy szczebel rozgrywkowy w Polsce. Jej zwycięzca zostaje Mistrzem Polski. Nazywa się tak od sezonu 2007/08, kiedy Polski Związek Piłki Nożnej przeprowadził reformę w na- zewnictwie. Poniżej znajdziesz informację, jak ligi nazywały się przed i po reformie. W książce może zdarzyć się na przykład tak, że bohater opowiada o I lidze, mając na myśli najwyższy szczebel rozgrywek. Do 2007/08 Po 2007/08 Szczebel rozgrywek I liga Ekstraklasa Najwyższy II liga I liga Drugi III liga II liga Trzeci IV liga III liga Czwarty Transfer - moment, w którym zawodnik zmienia klub na inny. Zazwyczaj wiąże się z opłatą, bywają też transfery czasowe (wypożyczenia), po których piłkarz wraca do poprzedniego klubu. Przez dekady formuła transferu zmie- niała się. W latach 80. polscy piłkarze nie mogli przenosić się do zagranicz- nych klubów przed ukończeniem 30 roku życia. Skutkowało