~asopis za duhovnu i kulturnu prosvjetu Godina ¤ broj 11-12 juni 2009. 3KM PPorukaoruka GGostost Mitropolit “Sokola”“Sokola” Nikolaj Mitropolit NAKON Jovan RATA O^EKUJEMO ODSELILO VAS U 280.000 MANASTIRU PRAVOSLAV- LEPAVINA NIH VERNIKA IIntervjuntervju VVi{egradskai{egradska ““Sokola”Sokola” sstazataza Radomir Anti} ODR@ANA PO[TEWE 30. SE NOSI VI[EGRAD- IZ KU]E SKA STAZA RReporta`aeporta`a IInn m memoriamemoriam Zoran Tmu{i} HVALA DRA@ANE! NAJSRE]- NIJI ^OVEK U SRPSKOJ SSD “SOKO” DOBRUN-VI[EGRAD PROSLAVILO KRSNU SLAVU Svetog Vasilija Ostro{kog, 12. maja 2009. godine Foto: Mladen Tomi} 5. ME\UNARODNI FESTIVAL FOLKLORA Vi{egrad - Dobrun, 18. maja 2008. godine UMJESTO UVODNIKA SOKOLOVA OSVJE@EWA d posledqeg sve~anog dvobroja ~asopisa “Soko”, koji je najve}im dijelom bio posve}en ve- likom jubileju, 100 godina od osnivawa prvog sokolskog dru{tva u Vi{egradu, nije pro- {lo mnogo vremena. Ipak, u tom periodu desile su se brojne promjene, a formirana je jo{ jedna sekci- ja-mje{oviti hor koji je za kratko vrijeme rada imao ve} dva nastupa. A da bi izrasli u hor sa bogatim repertoarom pjesama treba}e im vremena i, naravno, jo{ dosta ~lanova. U ovom periodu desila su se neminovna kadrovska osvje`ewa u Sokolovoj folklornoj sekciji. Kao i za mje{oviti hor, anga`ovani su renomirani koreografi iz U`ica, pod ~ijim umjetni~kim rukovodstvom je podmla|ena sekcija ve} stasala za nastupe. Uostalom, to je najbo- qe potvrdio [esti Me|unarodni festival folklora, koji je ove godine okupio deset dru- {tava iz tri zemqe. Dakle, bez obzira na prolazne pote{ko}e, Srpsko sokolsko dru{tvo “Soko” se u hodu prestrojava i konsoliduje. Na tom putu najboqa podr{ka je manastir Dobrun, kao i novoform- irani manastir Svetog Nikolaja u Dra`evini. U Dra`evinu }e uskoro sa preseqewem Izdava~ke ku}e “Dabar” preseliti i Redakcija na{eg ~asopisa. U zajedni~kim prostorijama uskoro }e biti prikqu~en i internet, tako da }e koordinacija sa brojnim saradnicima i dopisnicima biti daleko br`a, lak{a i neposrednija. Tako “Dabar” i “Soko” uveliko planiraju formirawe vlastitih stranica na internetu, ~ime }e komunikacija sa ~itaocima biti jo{ neposrednija. U ovom broj “Sokola”, pored ostalog, objavqujemo veliki izbor tekstova duhovnog sadr- `aja, te tekstove iz kulture i istorije, tematski vezane za Vi{egrad, ali i susjedne gradove u Republici Srpskoj i Srbiji. Gost “Sokola” je Mitropolit Zagreba~ko-Qubqanski i cijele Italije Gospodin Jovan, a na{oj molbi za intervju, ovaj put se odazvao Radomir Anti}, selektor fudbalske reprezenta- cije Srbije. Objavqujemo i rezultate na{eg ovogodi{weg konkursa za kratku pri~u, na koji je pri- spjelo {ezdesetak kvalitetnih radova od autora {irom Republike Srpske, Federacije BiH i Srbije. Nagrade najuspje{nijim uru~ene su na Vaskr{woj akademiji u manastiru Dobrun, na kojoj je predstavqena i najnovi}a kwiga “Znamewa Stare Hercegovine”, Radisava Ma{i}a iz Fo~e. Objavqujemo i tekst, sa recenzijom, za kwigu “Vi{egradska `upa i Bori~ka visoravan”, autora Jelisija Novakovi}a, koja je nedavno promovisana u Vi{egradu. Prema prvim ocjenama radi se o kapitalnom istra`iva~kom djelu vezanom za prou~avawe porijekla pravoslavnih po- rodica u ovom Drinskom kraju. Objavqujemo i tekst povodom 490 godina Gora`danske {tamparije i promovisawa zavr- {enih reprint izdawa kwiga {tampoanih u woj od 1519. do 1523. godine u Dowoj Soportnici kod Novog Gora`da. U ovaj broj smo uvrstili i tekst sje}awa na velikog vi{egradskog privrednika i prijate- qa Sokola i manastira Dobrun, Dra`ana Kne`evi}a, koji je 22. maja u saobra}ajnoj nesre}i kod Brodara tragi~no stradao sa suprugom Nata{om i Brankom Pavlovi}. I u ovom broju bavimo se istra`ivawem jo{ uvijek neka`wenim zlo~ina nad Srbima u po- sqedwem ratu. Ovaj put sa podru~ja Ponikava kod ^ajni~a. Na foto stranicama poku{ali smo Vam do~arati atmosferu sa Me|unarodnog festiva- la folklora i Sokolove krsne slave, Svetog Vasilija Ostru{kog. Pred Vama je jedanaesti broj ~asopisa “Soko”. Svaki put iznova se radujuemo na{im no- vim susretima. Zato Vas pozivamo da budete na{i aktivni saradnici i, naravno, vjerni ~itao- ci. Slavko Heleta Sadr`aj Umjesto uvodnika SOKOLOVA OSVJE@EWA.................................................... 3 Poruka Mitropolita ODSELILO 280.000 PRAVOSLAVNIH ......................... 5 Gost “Sokola” O^EKUJEMO VAS U MANASTIRU LEPAVINA ......... 6 Sje}awa TRA@E PROCESUIRAWE ZLO^INA NAD SRPSKIM CIVILIMA............................................... 10 ^ASOPIS ZA KULTURU Legende I DUHOVNO PROSVJE]IVAWE BIQEG SRPSKOG [TAMPARSTVA SA DRINE.......... 12 Intervju “Sokola” PO[TEWE SE NOSI IZ KU]E......................................... 14 S BLAGOSLOVOM MITROPOLITA Srpski junaci DABROBOSANSKOG g. NIKOLAJA MILO[ OBILI].................................................................... 16 Srpski svetiteqi SVETI VASILIJE OSTRO[KI......................................... 17 Izdava~: Reporta`ni zapis Srpsko sokolsko dru{tvo KUMOVAO 47 PUTA................................................................... 18 “Soko”-Dobrun-Vi{egrad Putopis VI[E SAHRANA OD KR[TEWA ..................................... 19 Konkurs Sokola Za izdava~a: REZULTATI KONKURSA ^ASOPISA “SOKO” ZA Blagoje Andri}, predsjednik KRATKU PRI^U NA TEMU “HRISTOS VASKRSE”..... 20 Ravnogorci OD VUKOVARA< PREKO BR^KOG DO Ure|iva~ki savjet: DRA@EVINE KOD VI[EGRADA...................................... 24 predsjednik: Milan Komad TRA@E REHABILITACIJU ~lanovi: DRA@E I RAVNOGORACA..................................................... 25 Ekologija Branko Nikitovi}, Dragutin Stan~i}, OD NOVEMBRA DO FEBRUARA \or|e \uri}, Aleksandar Savi}, IZ DRINE IZVUKLI 460 KAMIONA SME]A........... 26 sin|el Jovan (Gardovi}) Zapis QEPOTICA DJELO DOBRIH QUDI.............................. 27 DRVENGRAD I U DOLINI SUTJESKE............................ 28 Glavni i odgovorni urednik: Kultura Slavko Heleta KAKO VRATITI PRODATU ANDRI]EVU KU]U ..... 29 tel: (065) 536-386 GLAVNI PROJEKAT PA PO^ETAK RADOVA.............. 30 ANDRI]EVA ]UPRIJA KONA^NO NA FILMSKOM PLATNU..................................................... 31 Tehni~ki urednik: USPJE[NO TRAGAWE sin|el Jovan (Gardovi}) ZA IZGUBQENIM KORIJENIMA...................................... 32 ]UPRIJA NA JAHORINI....................................................... 34 RIME KAO NARICAQKE........................................................ 34 Urednik u redakciji: OVJEKOVJE^IO PRO[LOST Aleksandar Savi} STARE HERCEGOVINE ............................................................. 35 Poetska strana LAZA KOSTI]............................................................................. 36 Redakcija: Reporta`a Aleksandar Savi}, Slavko Heleta, JEDINSTVENA MANASTIRSKA RADIONICA......... 38 Radoje Tasi}, Qubomir Mutap~i}, Zanimqivosti - priroda POPRAVILI DOM Mladen Tomi} (fotografije), ZAVR[AVAJU VE[TA^KU STENU.................................. 40 \or|e \uri}, Nata{a Ukaj STAZAMA RZAVSKIH BREGOVA......................................... 40 Adresa redakcije: Vi{egradska staza ................................................................................... 41 Sabori SSD “SOKO”, 73247 Dobrun, RS ORILA SE PJESMA STAROSTAVNA................................. 44 Tel: (058) 483-123, (065) 431-505 Osvrt [email protected] DA LI JE BA[ SVE U PARAMA... ...................................... 45 Reporta`a [email protected] NAJSRE]NIJI ^OVEK U SRPSKOJ................................... 47 Soko - festival Kompjuterska priprema: RAZIGRANA MLADOST........................................................... 49 Izdava~ka ku}a “DABAR” PRVI NASTUP MJE[OVITOG HORA............................. 51 Otrgnuto od zaborava ZA SVADBU, KUMSTVO I SLAVSKU ^A[U............... 52 Tira`: Zapis 1500 primjeraka KO RADI NE BOJI SE BOLESTI I GLADI................ 53 Humanisti IZGRADIO HUMANITARNI MOST [tampa: SA SRPSKIM KRAJEVIMA .................................................... 55 „^igoja {tampa”, Beograd Pjesnici ...................................................................................................... 52 Vijesti.......................................................................................................... 58 IN MEMORIAM ......................................................................................... 69 ^asopis izlazi tromjese~no Razonoda....................................................................................................... 70 Soko broj 11 5 MITROPOLITOVA PORUKA Upozoravaju}i podaci Eparhijskog saveta Mitropolije dabrobosanske o smanjenju pravoslavnih vernika u Federaciji BiH NAKON RATA ODSELILO 280.000 PRAVOSLAVNIH VERNIKA no {to je svih ovih posleratnih godina neumit- Posebno zabriwava ~iwenica da je u pravoslavnim na stvarnost, koju vlasti u Federaciji BiH parohijama u Federaciji BiH zanemarqivo mali broj uporno skrivaju, hvale}i se dostignutim stepe- kr{tewa, da ven~awa gotovo i nema, a broj umrlih i nom multieti~nosti i multikonfesionalnosti, opojanih nesrazmerno je veliki u odnosu na broj verni- demantovali su najnoviji statisti~ki podaci koje je u ka, {to potvr|uje podatke da je stanovni{tvo koje je svom godi{wem izve{taju po~etkom februara obelo- ostalo prete`no starije dobi. danio Eparhijski savet Mitropolije dabrobosanske. -I daqe je na podru~ju Federacije BiH nastavqeno Tako je, obrazla`u}i ovaj izve{taj, Mitropilit sa nasrtajima na crkvenu imovinu, jer se ~esto de{ava- dabrobosanski Nikolaj upozorio da se na podru~ju ove ju provale u pravoslavne hramove, a pravoslavna gro- Mitropolije, koja pokriva isto~ni dio Republike bqa i nadgrobni spomenici se skrnave, ka`e se u Srpske i centralni dio Fe- izve{taju Eparhijskog save-