vpro gids bijlage bij #43 van 22 oktober t/m 28 oktober 2016 november music 4 t/m 13 november 2016 vpro gids bijlage • november music 2016 1 De Materie Louis Andriessen Asko|Schönberg & Koninklijk Conservatorium dirigent: Reinbert de Leeuw 5/4/2017 Amsterdam, Muziekgebouw aan ’t IJ (Opening World Minimal Music Festival) 6/4/2017 Utrecht, TivoliVredenburg 8/4/2017 Den Haag, Koninklijk Conservatorium Info & tickets: askoschoenberg.nl, koncon.nl FESTIVAL MUSIQUE MIXTE #18 LIÈGE - BRUSSEL werken van K. Toeplitz, A. Mancianti, F. Romitelli, A. Schubert, S. Løffler, L. Brewaeys, M. Fourgon, H. Dufourt, S. Reich, S. Schroeder & D. Ianni WWW.IMAGES-SONORES.BE www.centrehenripousseur.be De De 24ste editie van November Music, het belangrijkste internationale Materie festival voor actuele muziek in Nederland, vindt van 4 t/m 13 november Louis plaats in ’s-Hertogenbosch. In deze bijlage besteedt de VPRO Gids Andriessen aandacht aan een aantal hoogtepunten van het festival. www.novembermusic.net Asko|Schönberg & Koninklijk Conservatorium dirigent: Reinbert de Leeuw 4 •• ons ons onbehagen onbehagen COLOFON Dimitri Verhulst schreef het libretto voor de opera Bosch Beach 5/4/2017 Amsterdam, Muziekgebouw aan ’t IJ Hoofdredactie (Opening World Minimal Music Festival) Hugo Blom, 6/4/2017 Arne Leffring (adj.) 6 • muziekpraktijken Utrecht, TivoliVredenburg 6 • muziekpraktijkenmuziekpraktijken Samenstelling 8/4/2017 Tijdens November Music spelen drie barokensembles juist moderne muziek Den Haag, Koninklijk Conservatorium Arne Leffring Tekst Info & tickets: askoschoenberg.nl, koncon.nl Angela van der Elst, Martin Kaaij, Ruud Meijer, 10 •• circus circus coleman coleman Ilse van der Velden, Mark van de Voort Portret: Componist, saxofonist en bandleider Steve Coleman Beeld Carla van Thijn Eindredactie 12 • programmaprogramma Maarten van Bracht Programmering en locaties van November Music 2016 FESTIVAL Vormgeving MUSIQUE Frederik Vorderhake MIXTE #18 Bladcoördinatie Gabrielle Hagedorn 14 •• kruisbestuiverskruis kruisbestuiversbestuivers Lithografie De mengeling tussen popmuziek, minimal, jazz en klassiek is in volle gang Sarah Tames Advertentie- acquisitie AdNovus BV 18 •• pats!pats pats! Drukwerk Muziektheatervoorstelling De optocht naar het dichtwerk van Toon Tellegen Roto Smeets, Weert LIÈGE - BRUSSEL 21 • kunstmuziekroutekunstmuziekroute werken van K. Toeplitz, A. Mancianti, F. Romitelli, A. Schubert, S. Løffler, met één kaartje toegang tot 25 verschillende concerten L. Brewaeys, M. Fourgon, H. Dufourt, S. Reich, S. Schroeder & D. Ianni 22 •• woordenvloed woordwoordenvloedenvloed Omslag WWW.IMAGES-SONORES.BE Diana Scherer Eresaluut aan Amerikaanse componist Robert Ashley www.centrehenripousseur.be vpro gids bijlage • november music 2016 3 bosch beach KURT VAN DER ELST KURT VAN Ons onbehagen De opera Bosch Beach situeert de hel van Jeroen Bosch op een Canarisch eiland tussen aangespoelde vluchtelingen. Dimitri Verhulst schreef het libretto. ‘Je moet altijd een dosis puberteit bewaren in je leven.’ door ilse van der velden Lalala: the poor soul, Verhulst is even terug van de vele rei- nadeel omgevormd in een voordeel the expert in starvation, zen die hij maakt als presentator van en misbruik gemaakt van de kakke- if he didn’t drown de nieuwe vpro-documentaireserie righeid van de kunstvorm opera. Het he would be a beggar anyhow. Made in Europe. ‘Een mooie ervaring, Are we being misanthropic maar ook overweldigend. Uit mijn while partying in harmony? comfortzone.’ Dat geldt ook voor Save yourself tralalali Bosch Beach zegt hij, zijn allereerste with bigamy in a bikini. opera. ‘Dit is voor mij een jaar van But if you have nothing to say bewegen, van leren.’ you have nothing to sing Lalala will [have to] be your thing Hoe is het om als romancier een li- while you sit still bretto te schrijven? Opera is ingedikte or as you leap about. tekst, je kunt er niet veel woorden in (fragment uit Bosch Beach) kwijt. RINGEL GOSLINGA ‘Ik zag er tegenop. Ik vind opera nogal een artificiële kunstvorm. Waarom et de handen in de zakken komt zou je tekst zíngen? Ik was er ook hij aangekuierd, begin augustus bang voor. Tot ik inzag dat juist zo’n Min Amsterdam. Haast verlegen, dwingende vorm eigenlijk het beste dimitri verhulst maar ook half James Dean. Dimitri is wat me kon overkomen. Ik heb het 4 vpro gids bijlage • november music 2016 merendeel van de operaliefhebbers En, wat is dat? die gedachte vandaan komt, maar het bosch beach baadt daar nog in, en die groep wil ik ‘Waar wij nu zitten, een koffiebar in resultaat blijft nog altijd hetzelfde. bereiken.’ een park, lijkt me best paradijselijk. Er komt geen extra bord bij in Afrika. We drinken koffie. In grote delen van Dus het kind blijft gelijk hebben. KURT VAN DER ELST KURT VAN In het kader van het vijfhonderdste de wereld zegt men dat ons niet na. Daarbij: ons geluk is wat die mensen sterfjaar van Jeroen Bosch en geïnspi- Overigens is bij Bosch het paradijs heeft verleid om naar hier te komen. reerd op zijn schilderijen vertelt Bosch verschrikkelijk saai, viel me op toen Dus hoe fatsoenlijk is het dan om ons Beach een hedendaags verhaal dat ik eens goed naar die schilderijen geluk op te geven, onze vadsigheid, zich afspeelt op een van de Canarische ging kijken. Er gebeurt geen flikker. ons feestgedrag? Eigenlijk is dat een eilanden, waar toeristen en badgasten Ik bedoel: zo’n mooi aangeharkt park belediging voor hun verlangen.’ zich mengen met vluchtelingen – een en Adam en Eva die daar een beetje even schrijnend als absurd tafereel. nudistisch lopen te wandelen: saai. En Wat zien we van deze overpeinzingen ‘Ik kreeg die beelden van Tenerife dan zie je de hel en dan denk je, daar terug in Bosch Beach? afgelopen zomer niet meer uit m’n wil ik zijn. Daar gebeurt wat.’ ‘Ik zet daarin mensen neer die wei- kop,’ zegt Verhulst. ‘Ik moet vaak nig empathisch zijn omdat ze bang denken aan de St. Louis, dat schip met Is dat onze makke, hier in Europa? We zijn voor dat verschrikkelijke gevoel. Joodse vluchtelingen dat tijdens de hebben dit paradijs, zitten hier met die Want zodra je er aan gaat denken is Tweede Wereldoorlog rondvoer, en koffie. En dan. het al gauw ondraaglijk hè. Je wil er niemand moest dat schip hebben. De ‘Maar je kunt ook niet van ons verlan- van weg. Dát gevoel wil ik laten zien. vluchtelingencrisis van nu is één grote St. Louis. Enfin, we nemen ze wel op, maar het gruwelijke is dat ze eerst hun leven moeten wagen. Hoeveel moeten er eerst verdrinken?’ De tekst van Bosch Beach is nogal on- verbloemd. DEL PRADO MUSEU NACIONAL Ons onbehagen ‘Zeker. Het was niet makkelijk voor de regisseur en de zangers, ik voelde wel dat sommigen tegen hun eigen taboes De opera Bosch Beach situeert de hel van Jeroen Bosch op een Canarisch aanliepen. Maar het werkt goed om eiland tussen aangespoelde vluchtelingen. Dimitri Verhulst schreef het zangers juist in die gemaniëreerde kunstvorm mijn vuiligheid te horen libretto. ‘Je moet altijd een dosis puberteit bewaren in je leven.’ zingen. Het is geweldig om iemand door ilse van der velden over haar kut te laten zingen. In een solo waarin het woord kut anderhalve minuut duurt omdat het opera is.’ Lalala: the poor soul, Verhulst is even terug van de vele rei- nadeel omgevormd in een voordeel Hij vertelt het met een grijns op zijn the expert in starvation, zen die hij maakt als presentator van en misbruik gemaakt van de kakke- gezicht. ‘Maar let op, we hebben het if he didn’t drown de nieuwe vpro-documentaireserie righeid van de kunstvorm opera. Het wel over Bosch hè. Iedereen die er he would be a beggar anyhow. Made in Europe. ‘Een mooie ervaring, lastig over doet kan ik aanraden om jeroen Bosch, tuin der lusten (detail) Are we being misanthropic maar ook overweldigend. Uit mijn eens voor zo’n werk van hem te gaan while partying in harmony? comfortzone.’ Dat geldt ook voor staan. In de schilderijen van Bosch Save yourself tralalali Bosch Beach zegt hij, zijn allereerste wordt gepenetreerd in elk gat, dat gen dat wij voortdurend extatisch ge- Ik zet ons morele onbehagen op to- with bigamy in a bikini. opera. ‘Dit is voor mij een jaar van liegt er niet om. Vergeleken daarmee lukkig zijn omdat de mensen in Afrika neel. Natuurlijk staan we als individu But if you have nothing to say bewegen, van leren.’ ben ik best braaf.’ het zo moeilijk hebben. Dat doet mij machteloos tegenover het wereldleed. you have nothing to sing denken aan toen ik kind was en mijn En we zullen wijntjes blijven drin- Lalala will [have to] be your thing Hoe is het om als romancier een li- Is dit épater le bourgeois, tegen heilige bord niet leegat, en ze zeiden: denk ken en kalfszwezeriken eten, en met while you sit still bretto te schrijven? Opera is ingedikte huisjes schoppen? eens aan de kindjes in Afrika. Dan smaak. Maar dat conflict intussen in or as you leap about. tekst, je kunt er niet veel woorden in ‘Als dat gebeurt graag, maar dat dacht ik: wat maakt dat nu uit voor ons hoofd. Dat is heftig.’ (fragment uit Bosch Beach) kwijt. RINGEL GOSLINGA was niet mijn opzet. Dat is leuk in je die kleine of ik mijn bord leegeet of ‘Ik zag er tegenop. Ik vind opera nogal puberteit en je moet altijd een dosis niet. Die krijgt geen extra bord omdat een artificiële kunstvorm. Waarom puberteit bewaren in je leven, maar ik ander eetgedrag ga ontwikkelen. et de handen in de zakken komt zou je tekst zíngen? Ik was er ook het moet wel ergens over gaan. Nee, Het is een empathische oefening die je Bosch Beach van muziektheater lod, hij aangekuierd, begin augustus bang voor. Tot ik inzag dat juist zo’n het interessante voor mij was om te als kind niet kunt maken, je begrijpt door Asko|Schönberg Min Amsterdam.