KMW 2018 4 Szczepanski.Pdf
Total Page:16
File Type:pdf, Size:1020Kb
Load more
Recommended publications
-
Nicolaus Copernicus Immanuel Kant
NICOLAUS COPERNICUS IMMANUEL KANT The book was published as part of the project: “Tourism beyond the boundaries – tourism routes of the cross-border regions of Russia and North-East Poland” in the part of the activity concerning the publishing of the book “On the Trail of Outstanding Historic Personages. Nicolaus Copernicus – Immanuel Kant” 2 Jerzy Sikorski • Janusz Jasiński ON THE TRAIL OF OUTSTANDING HISTORIC PERSONAGES NICOLAUS COPERNICUS IMMANUEL KANT TWO OF THE GREATEST FIGURES OF SCIENCE ON ONCE PRUSSIAN LANDS “ElSet” Publishing Studio, Olsztyn 2020 PREFACE The area of former Prussian lands, covering the southern coastal strip of the Baltic between the lower Vistula and the lower Nemunas is an extremely complicated region full of turmoil and historical twists. The beginning of its history goes back to the times when Prussian tribes belonging to the Balts lived here. Attempts to Christianize and colonize these lands, and finally their conquest by the Teutonic Order are a clear beginning of their historical fate and changing In 1525, when the Great Master relations between the Kingdom of Poland, the State of the Teutonic Order and of the Teutonic Order, Albrecht Lithuania. The influence of the Polish Crown, Royal Prussia and Warmia on the Hohenzollern, paid homage to the one hand, and on the other hand, further state transformations beginning with Polish King, Sigismund I the Old, former Teutonic state became a Polish the Teutonic Order, through Royal Prussia, dependent and independent from fief and was named Ducal Prussia. the Commonwealth, until the times of East Prussia of the mid 20th century – is The borders of the Polish Crown since the times of theTeutonic state were a melting pot of events, wars and social transformations, as well as economic only changed as a result of subsequent and cultural changes, whose continuity was interrupted as a result of decisions partitions of Poland in 1772, 1793, madeafter the end of World War II. -
KOMUNIKATY MAZURSKO-WARMIŃSKIE Kwartalnik Nr 4(302)2(292)
625 Archiwum Państwowe w Olsztynie Towarzystwo Naukowe i Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego KOMUNIKATY MAZURSKO-WARMIŃSKIE Kwartalnik nr 2(292)4(302) Olsztyn 2018 Olsztyn 2016 K626 OMUNIKATY MAZURSKO-WARMIŃSKIE Czasopismo poświęcone przeszłości ziem Polski północno-wschodniej RADA REDAKCYJNA: Stanisław Achremczyk ((przewodniczący),przewodniczący), Darius Baronas, Janusz Jasiński, IgorNorbert Kąkolewski, Kasparek, Olgierd Igor Kąkolewski, Kiec, Andrzej Olgierd Kopiczko, Kiec, AndreasAndrzej Kossert,Kopicz- Jurijko, Andreas Kostiaszow, Kossert, Cezary Jurij Kostiaszow,Kuklo, Ruth Cezary Leiserowitz, Kuklo, RuthJanusz Leiserowitz, Małłek, Sylva Janusz Pocyté, Mał- Tadeuszłek, Silva Stegner, Pocytė, MathiasTadeusz Wagner,Stegner, MathiasEdmund Wagner Wojnowski REDAGUJĄ: GrzegorzGrzegorz Białuński,Białuński, Ryszard Grzegorz Tomkiewicz Jasiński (redaktor)(redaktor,), JerzyJerzy Kiełbik, AlinaPiotr AmbroziakKuzborska ( redakcja(redakcja językowa: językowa: język język niemiecki niemiecki)), Karol, Bohdan Maciejko Łukaszewicz, (z–ca sekre- Aleksandertarza), Aleksander Pluskowski Pluskowski (redakcja (redakcja językowa: językowa: język język angielski) angielski, ),Jerzy Jerzy Sikorski, Seweryn Szczepański (sekretarz)(sekretarz, ,redakcja Ryszard językowa:Tomkiewicz język rosyjski) SKŁAD I ŁAMANIE: Patrycja Szymańska Instrukcja dla autorów dostępna jest na stronie internetowej pisma Instrukcja dla autorów dostępna jest na stronie internetowej pisma WydanoWydano dzięki dzięki wsparciuwsparciu finansowemufinansowemu MarszałkaArchiwum -
Erwin Gunther; Coats of Arms and Flags in Eastern Prussia, of Its
Erwin Gunther; der kommunalen Hoheitszeichen in den Kreisen und Kreisstadten Coats of Arms and Flags in Eastern Prussia, of its festzuhalten, vor dem Vergessen zu bewahren — und gleichzeitig Districts and Towns - yesterday and today Briicken zu schlagen in die heutige Zeit, in der sich nach der [Wappen und Flaggen in OstpreufJen, seinen Kreisen und Demokratisierung in den osteuropiiischen Landern das Wappen- und Kreisstadten - gestern und heute] Flaggenwesen breit entfaltet hat, verstandkche Vorbehalte und Angste der ersten Nachkriegsjahrzehnte abgebaut wurden, ein friedliches Abstract: Having ah-eady presented the coats-ofarms and flags of the Laender in central Germany and Prussian eastern provinces, their districts and district towns I Miteinander sich vollzogen hat und die historischen Wurzeln auch in want to complete the comprehensive topic with the eastern provinces. The paper den Symbolen ihre Anerkennung finden. Gegenstand meiner contains reflections about symbols and banners of the State of the „Deutscher Untersuchungen sind deshalb immer die Wappen und Flaggen gestern Orden“ (Teutonic Order) via the ..Herzogtum Preussen" (Duehv ofPru.ssia) and the ..Konigreich Preussen" (Kingdom of Prussia) and the coats-of-arms and flags in und heute. Aus der Fiille zu OstpreuBen kann ich aber nur ausgewahlte East Prussia in the different epochs until 1945 resulting from or related to them. The repriisentative Beispiele demonstrieren. paper includes the symbols and flags of the expellee organisations and county associations and extends to today’s administrative units, as there are the OstpreuBen war die ostlichste preuBische Provinz, gelegen zwischen Wojewodschaft Warminsko-Masurskie in Poland, the Oblast Kaliningrad in Russia unterer Weichsel und Memel, mit dem Frischen und Kurischen Haff, and the former Memelland in Lithuania. -
Argumenta Historica Nr 2/2015
NAUKOWE KoŁo DOKTORANTOW HlSToRlI UN IWERSYTETU G DAN SKIEGO ARGUNĄEI\TTA HISTORICA NR 2 WYDAWN ICTWO UN IWt RSYTL TU CDANSKI FCO Kolegium redakcyjne Wojciech Podjacki (przewodniczący), Cezary Wołodkowicz, Jagoda Załęska-Kaczko (sekretarz) Redaktor naukowy dr hab. Anna Paner Recenzenci tomu prof. dr hab. Marek Andrzejewski, dr hab. Grzegorz Berendt, dr Andrzej Drzycimski, dr Jacek Friedrich, dr hab. Igor Hałagida, dr hab. Arnold Kłonczyński, dr hab. Sławomir Kościelak, dr hab. Krzysztof Lewalski, dr hab. Gabriela Majewska, dr Karol Nawrocki, dr Michał Pawleta, prof. dr hab. Stanisław Roszak, mgr Kalina Skóra, prof. dr hab. Tadeusz Stegner, dr hab. Tomasz Torbus, prof. dr hab. Tadeusz Żuchowski Redaktor Wydawnictwa Dorota Zgaińska Projekt okładki Andrzej Taranek Skład i łamanie Maksymilian Biniakiewicz Publikacja sfinansowana ze środków Funduszu Innowacji Dydaktycznych UG ©Copyright by Uniwersytet Gdański Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego ISSN 2353-0839 Naukowe Koło Doktorantów Historii UG, Wydział Historyczny, ul. Wita Stwosza 55, 80-952 Gdańsk e-mail: [email protected] www.argumentahistorica.ug.edu.pl Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego ul. Armii Krajowej 119/121, 81-824 Sopot tel./fax 58 523 11 37, tel. 725 991 206 e-mail: [email protected] www.wyd.ug.edu.pl Księgarnia internetowa: www.kiw.ug.edu.pl Spis treści Hubert Baumann Neogotycki dwór w Bądkach 7 Jan Daniluk Niespokojne lato. Sytuacja w Gdańsku w przededniu wybuchu II wojny światowej (czerwiec–sierpień 1939) 18 Marcin Finc Archeologia gender – między nauką a ideologią 39 Dominika Hempel Kształcenie historyków i nauczanie historii na Uniwersytecie Notre Dame 48 Jan Hlebowicz „Nasza działalność miała coś z rewolucji”. Gdańscy licealiści podczas karnawału Solidarności na przykładzie III LO w Gdańsku 55 Kamil Kaliszuk Śmiertelne wypadki „utrwalaczy władzy ludowej” na terenie województwa gdańskiego w latach 1945–1959 66 Barbara Klassa O studiowaniu inaczej. -
Iscellanea M
Historical Biography of Warmia and Masuria 729 M ISCELLANEA Stanisław Achremczyk HISTORICAL BIOGRAPHY OF WARMIA AND MASURIA Słowa kluczowe: Warmia i Mazury, biografie, kultura, nauka, historia Schlüsselwörter: Ermland und Masuren, Biographie, Kultur, Wissenschaft, Historie Keywords: Warmia and Masuria, biographies, culture, science, history The incorporation of South East Prussia into the Polish state and its settle- ment by settlers from different parts of the Republic of Poland posed the question of how to build a regional identity, how to break off with the sense of temporari- ness that has long dominated the lives of the inhabitants, how to finally familiarize them with the cultural landscape and the history of the lands called Warmia and Masuria. Historical research was supposed to help build a regional identity and this was obvious to people of culture, even to people of politics. The history of Polish presence in Warmia and Masuria in particular was supposed to be a binding agent uniting people and confirming that they are not intruders on this land but a continuation of historical settlement processes. In order to show such processes, first, it was necessary to build a workshop of historical research in the form of book collections, archives, iconography and museum collections, and secondly, to organise a research team and humanities environment in Olsztyn. While thanks to the generosity of Emilia Sukertowa-Biedrawina, Bishop Jan Obłąk, Dr. Władysław Adamczyk, and Hieronim Skurpski, the priceless archival collections, book collec- tions and painting collections were saved from destruction, the creation of a team of serious researchers required some time. It also required institutional solutions. -
Materiały I Notatki R
RUCH LITERACKI MATERIAŁY I NOTATKI R. LIII, 2012, Z. 4–5 (313–314) PL ISSN 0035-9602 DOI 10.2478/v10273-012-0034-y MAZURSKIE MICKIEWICZIANA GUSTAWA GIZEWIUSZA I INNE ZBIGNIEW CHOJNOWSKI* Przesadna jest opinia niemieckiego historyka Prus Wschodnich, Andreasa Kosserta: „dzieła najsłynniejszego przedstawiciela polskiego romantyzmu, Ada- ma Mickiewicza (1798–1855), także na Mazurach cieszyły się wielką popular- nością i były często publikowane w postaci wypisów”1. Statystycznie rzecz ujmując, w czasopismach i kalendarzach dla Mazurów częściej niż utwory Mickiewicza drukowano wiersze Franciszka Karpińskiego2 oraz Ignacego Krasickiego3, zwłaszcza w latach 1842–1919. Mazurskie mickiewi- cziana pojawiały się sporadycznie4. Ich występowanie wiąże się z dwuznacznym lub rzekomo dwuznacznym korzystaniem z cudzych tekstów. Problem zaistniał już w publikacjach miesięcznika „Przyjaciel Ludu Łecki” (w latach 1842–1845 wyszły dwa roczniki czasopisma: 1942 i 1844). Zjawisko ilustruje artykuł ks. Gustawa Gizewiusza (Gustava Giseviusa) (1810–1848) Umiejętność drukowania książek5. Tekst, należący do źródeł wiedzy o kształtowaniu się kultury mazur- skiej XIX wieku (szczególnie tutejszych stosunkach językowych)6, otwiera listę * Zbigniew Chojnowski – dr hab., prof. UWM, Wydział Humanistyczny Uniwersytetu War- mińsko-Mazurskiego. 1 A. K o s s e r t, Mazury. Zapomniane południe Prus Wschodnich, s. 121. 2 F. Karpiński należy do poetów, których utwory były najczęściej ogłaszane w miesięczniku „Przyjaciel Ludu Łecki” (1842–1845). M. Gerss publikował je w „Kalendarzu Królewsko-Pruskim Ewangelickim” (dalej KKPE), jak i w „Gazecie Leckiej”. Zob też: M. G e r s s, O Franciszku Karpiń- skim, sławnym poecie polskim, KKPE 1882, s. 82–84. „Książkę roczną” otwiera pomnik poety na stronie KKPE, na której najczęściej gościł wizerunek „Starego Fryca z kulasem”, czyli Fryderyka II; Ks. -
Szulist, Władysław Ważniejsze Lądowe Szlaki Handlowo-Komunikacyjne Warmii I Mazur W XVI-XVIII Wieku
Szulist, Władysław Ważniejsze lądowe szlaki handlowo-komunikacyjne Warmii i Mazur w XVI-XVIII wieku Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 2-3, 297-318 1972 MATERIAŁY KS. WŁADYSŁAW SZÙLIST WAŻNIEJSZE LĄDOWE SZLAKI HANDLOWO-KOMUNIKACYJNE WARMII I MAZUR W XVI—XVIII WIEKU Lądowe szlaki handlowo-koMunikacyjne WarMii i Mazur w XVI—XVIII wieku Mają już znaczną literaturę. Osobne opracowanie poświęcił iM Rudolf Grabo1, który jednak w większości wypadków oMówił drogi w XIX wieku, natoMiast w XVIII wieku główny nacisk położył na drogi pocztowe. Poza tyMi ostatniMi wyMienił niektóre gościńce handlowe i koMunikacyjne. Na drugiM planie trzeba wyMienić studiuM Friedricha Brunsa i Hugona W eczerki2. Zajęli się oni głównie hanzeatyckiMi lądowyMi trasaMi handlowyMi. Szereg trafnych i krytycznych uwag do tego ostat niego dzieła wniósł Marian Biskup3. Wobec olbrzyMiego obszaru będącego przed MioteM ich pracy jak i teMatyki zawężonej do spraw Hanzy nie Mogła ona dać bar dziej szczegółowego obrazu interesującego nas obszaru. NieMniej poza głównyMi szlakaMi zMierzającyMi do Gdańska, Elbląga, Królewca, Grodna, Warszawy i Torunia wyMienia także niektóre Mniejsze. PowiązaniaMi średniowiecznego Torunia z główny Mi eMporiaMi handlowyMi nie tylko Polski izajął się HerMann Oesterreich 4. T rasę E l bląg—Królewiec udokuMentowują M.in. podróże Johanna Bernoulliego5 i Rankego G. O kontakty handlowo-koMunikacyjne Królewca z Warszawą zahaczają Między in nyMi prace Stanisława Pazyry7, Donaty Godlewskiej8 i Aliny Wawrzyńczykowejя. Opracowania Hugona Rachela 10, Fritza Gausego 11 i Gerharda von Glińskiego 12 Mówią 1 R. Grabo, Die Ostpreussischen Strassen im 18. und 19. Jahrhundert, K önigs b erg 1910. 2 F. Bruns, H. Weczerka, Hansische Handelsstrassen, Textband, W eiM ar 1967; A tla s, K ö ln -G raz 1962. -
KOMUNIKATY MAZURSKO-WARMIŃSKIE Kwartalnik Nr 4(302)2(292)
625 Archiwum Państwowe w Olsztynie Towarzystwo Naukowe i Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego KOMUNIKATY MAZURSKO-WARMIŃSKIE Kwartalnik nr 2(292)4(302) Olsztyn 2018 Olsztyn 2016 K626 OMUNIKATY MAZURSKO-WARMIŃSKIE Czasopismo poświęcone przeszłości ziem Polski północno-wschodniej RADA REDAKCYJNA: Stanisław Achremczyk ((przewodniczący),przewodniczący), Darius Baronas, Janusz Jasiński, IgorNorbert Kąkolewski, Kasparek, Olgierd Igor Kąkolewski, Kiec, Andrzej Olgierd Kopiczko, Kiec, AndreasAndrzej Kossert,Kopicz- Jurijko, Andreas Kostiaszow, Kossert, Cezary Jurij Kostiaszow,Kuklo, Ruth Cezary Leiserowitz, Kuklo, RuthJanusz Leiserowitz, Małłek, Sylva Janusz Pocyté, Mał- Tadeuszłek, Silva Stegner, Pocytė, MathiasTadeusz Wagner,Stegner, MathiasEdmund Wagner Wojnowski REDAGUJĄ: GrzegorzGrzegorz Białuński,Białuński, Ryszard Grzegorz Tomkiewicz Jasiński (redaktor)(redaktor,), JerzyJerzy Kiełbik, AlinaPiotr AmbroziakKuzborska ( redakcja(redakcja językowa: językowa: język język niemiecki niemiecki)), Karol, Bohdan Maciejko Łukaszewicz, (z–ca sekre- Aleksandertarza), Aleksander Pluskowski Pluskowski (redakcja (redakcja językowa: językowa: język język angielski) angielski, ),Jerzy Jerzy Sikorski, Seweryn Szczepański (sekretarz)(sekretarz, ,redakcja Ryszard językowa:Tomkiewicz język rosyjski) SKŁAD I ŁAMANIE: Patrycja Szymańska Instrukcja dla autorów dostępna jest na stronie internetowej pisma Instrukcja dla autorów dostępna jest na stronie internetowej pisma Tłumaczenie zostało sfinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. -
Rticles and Papers A
Warmia and Masuria in the face of the rebirth 703 A RTICLES AND PAPERS Jan Chłosta WARMIA AND MASURIA IN THE FACE OF THE REBIRTH OF THE REPUBLIC OF POLAND IN 1918 It is not easy to indicate such regions as Warmia and Masuria, which in the second half of the 19th century appeared in the consciousness of Poles as areas with a Polish past and at the same time necessary for independent Poland due to the geographical location. Such a reflection must come to light at the moment of cele- brating the centenary of Poland’s regaining independence. In the memorable 1918, although it was not yet possible to realise the desires of some nationally conscious Warmians and Masurians for these lands to become part of the Republic of Poland. And it was very close during that time. 1 From the fifteenth century to the later years, visitors from Mazovia and Chełmno settled on the land of pagan Prussia conquered by the Teutonic Knights with the intention of conversion to Christianity. They used Polish and brought their customs to where they settled. They re-developed these lands, which had been aban- doned one after another after the destruction during the Polish-Teutonic wars, later the Swedish wars, or after the outbreak of epidemics. With time, in the southern part of East Prussia newcomers began to dominate the civilisation and absorbed the rescued Prussians. On the northern ends of this land colonists from western Germany had settled slightly earlier. They founded towns, dried the soil, cut down roads through the forest, and started trade routes. -
Wersja W Formacie
TOWARZYSTWO NAUKOWE W TORUNIU WYDZIAŁ NAUK HISTORYCZNYCH BIBLIOTEKA UNIWERSYTECKA W TORUNIU ZAPISKI HISTORYCZNE POŚWIĘCONE HISTORII POMORZA I KRAJÓW BAŁTYCKICH TOM LXXXIII – ROK 2018 SUPLEMENT BIBLIOGRAFIA HISTORII POMORZA WSCHODNIEGO I ZACHODNIEGO ORAZ KRAJÓW REGIONU BAŁTYKU ZA ROK 2016 TORUŃ 2020 BIBLIOGRAFIA HISTORII POMORZA WSCHODNIEGO I ZACHODNIEGO oraz KRAJÓW REGIONU BAŁTYKU ZA ROK 2016 wraz z uzupełnieniami z lat poprzednich Opracowali ADAM BIEDRZYCKI i WOJCIECH SZRAMOWSKI RADA REDAKCYJNA ZAPISEK HISTORYCZNYCH Przewodniczący: Mieczysław Wojciechowski Członkowie: Hans-Jürgen Bömelburg, Karola Ciesielska, Jerzy Dygdała, Karin Friedrich, Rolf Hammel-Kiesow, Grzegorz Jasiński, Edmund Kizik, Janusz Małłek, Ilgvars Misāns, Michael G. Müller, Alvydas NikŽentaitis, Stanisław Salmonowicz, Jürgen Sarnowsky, Janusz Tandecki, Kazimierz Wajda, Edward Włodarczyk KOMITET REDAKCYJNY ZAPISEK HISTORYCZNYCH Redaktor: Piotr Z. Oliński, zastępca redaktora: Roman Czaja Członkowie: Bogusław Dybaś, Mirosław Golon, Tomasz Kempa, Magdalena Niedzielska, Przemysław Olstowski, Mariusz Wołos Sekretarze Redakcji: Joanna Orzeł, Piotr Kołodziejczak Skład i łamanie Max Szot Adres Redakcji: Towarzystwo Naukowe w Toruniu 87-100 Toruń, ul. Wysoka 16 www.zapiskihistoryczne.pl e-mail: [email protected] Instrukcja dla autorów znajduje się na stronie internetowej oraz w każdym zeszycie pierwszym czasopisma ISSN 0044 -1791 TOWARZYSTWO NAUKOWE W TORUNIU Wydanie I. Ark. wyd. 36,17 Ark. druk. 24,38 Wąbrzeskie Zakłady Graficzne 87-200 Wąbrzeźno, ul. Mickiewicza -
16. Kobelska.Indd
ARTICLES Adela Kobelska Th e “Regional” in Polish Literary Studies before 1939. From Romantic Local Colour to Interwar Literary Regionalism* I One of the current recurring themes and terms of literary studies is the “regional”. It indicates a whole discursive fi eld combining not only such topics as centre and periphery or locality and globality (as well as glocality as a new concept undermining and trans-forming old dualistic oppositions), but somehow encompassing also phenomenological and poststructuralist studies of space as a dimension of personal and cultural imagination and memory, as well as outcomes of spatial analyses of cultural semiotics. Focusing on individual or collective experience embedded in particular places draws attention to their specifi cities and therefore sheds some light on regions as accurately scaled entities – or better – communities. Th is perspective changes the way of understanding cultural and biographical experience. Seen as place-less, it seemed to be the same or very similar for diff erent people in distant places (therefore for many years we were, for example, talking about one modernism instead of many of them located in diff erent places etc.). Experience, which has been seen as the same one shared by many, now multiples, being examined as rooted in specifi c geographical areas. Each of its local variations turns out to be unique and exceeding a simplistic universal vision derived from the meaning coined in the infl uential cultural centre. It changes the ways of understanding representations of experience. And that is the reason why contemporary ⃰ Th is publication has been prepared as part of the following NCN (National Science Centre) research grant: NCN 2014/13/B/HS2/00310 “Wiek teorii.