ROCZNIK PLESZEWSKI 2016 Pleszew 2017 ZESPÓŁ REDAKCYJNY: Witold Hajdasz, Elżbieta Mielcarek, Arkadiusz Ptak, Katarzyna Rutkowska, Adam Staszak KOREKTA: Zespół Redakcyjny OPRACOWANIE KALENDARIUM: Elżbieta Mielcarek PROJEKT OKŁADKI: Iwona Wieruszewska Zespół Redakcyjny zaprasza wszystkich zainteresowanych do przekazywania informacji do kalendarium. Zespół zastrzega sobie prawo ostatecznego wyboru wydarzeń. Copyright by Muzeum Regionalne w Pleszewie. Korzystanie dla celów dydaktycznych i publicystycznych dozwolone tylko pod warunkiem podania źródła. WYDAWCA: Muzeum Regionalne w Pleszewie ul. Poznańska 34, 63-300 Pleszew www.muzeum.pleszew.pl, e-mail: [email protected] Nakład: 500 egz. ISSN: 1643-8213 Adres do korespondencji: Muzeum Regionalne w Pleszewie ul. Poznańska 34, 63-300 Pleszew tel. 62 742 83 59 Skład i druk: Zakład Poligraficzny SUPER PRINT s.c. ul. Kaliska 67, 63-300 Pleszew SPIS TREŚCI I. Miasto i Gmina Pleszew w liczbach . 5 II. Kalendarium . 9 III. Artykuły . 53 1. Dominik Wabiński – Z dziejów braci czeskich na obszarze dzisiejszej Ziemi Pleszewskiej . 55 2. Eugeniusz Małecki – Piłka nożna w Pleszewie do 1939 roku 73 3. Wacław Majchrzak – Naznaczeni imieniem – pleszewscy Kazimierze . 83 4. Marcin Bocheński – Korzkwy w czasie okupacji hitlerowskiej. Krug von Nidda – nieznany zarządca Korzkiew . 93 5. Marek Jaeger – Zbrojne podziemie na Ziemi Pleszewskiej w latach 1945–1948. Próba szerszego spojrzenia . 101 6. Danuta Gałązka, Zdzisław Ostojski – Wujek Marian . 111 7. Jerzy Brodnicki – Ratusz i jego otoczenie w latach 50. i 60. XX wieku . 121 8. Leszek Zugaj – Historia administracji w gminie Pleszew . 130 9. Paweł Kostuj – 60 lat pogotowia ratunkowego w Pleszewie . 163 10. Stanisław Szurek – Pleszewska Kolej Dojazdowa . 174 11. Piotr Hasiński – Ludowy Klub Jeździecki „Piast” w Pleszewie . 186 12. Czesław Skowroński – Dożynki w Mieście i Gminie Pleszew . 203 IV. Odznaczeni i wyróżnieni . 215 3 I Miasto i Gmina Pleszew w liczbach MIASTO I GMINA PLESZEW W LICZBACH Liczba i struktura ludności. Stan na 31.12.2016 r. Miasto Pleszew Gmina Pleszew 0–18 lat 2835 2779 19–60 lat 9543 7429 powyżej 60 lat 4139 2222 razem 16 517 12 430 razem Miasto i Gmina Pleszew 28 947 Źródło: Urząd Stanu Cywilnego i Spraw Obywatelskich w Pleszewie Małżeństwa, urodzenia, zgony. Stan na 31.12.2016 r. Zawierane małżeństwa 246 Rozwody 60 Zgony 322 dziewczęta chłopcy Urodzenia 295 150 145 Źródło: Urząd Stanu Cywilnego i Spraw Obywatelskich w Pleszewie Ilość uczniów. Stan na 30.09.2016 r. Szkół podstawowych Gimnazjów Przedszkoli 796 1797 922 Źródło: System Informacji Oświatowej. Czytelnictwo. Stan na dzień 31.12.2016 r. Liczba wol. Ilość Ilość Księgozbiór na 100 czytelników wypożyczeń mieszkańców Biblioteka 29 306 — 640 6 542 Pedagogiczna Biblioteka Publiczna 93 245 315 5 560 141 931 Źródło: Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Pleszew, Biblioteka Pedagogiczna. 7 Finanse Miasta i Gminy Pleszew. Stan na 25.01.2017 r. Wydatki Dochody MiG Wydatki MiG Zadłużenie majątkowe 112.734.647,69 zł 102.139.602,64 zł 11.687.343,68 zł 23.070.377,75 zł Źródło: Wydział Finansowy UMiG w Pleszewie Liczba bezrobotnych. Stan na 31.12.2016 r. Razem Z prawem zasiłku Kobiety Ogółem 1 332 256 852 Zamieszkali na wsi 817 160 543 Do 30. roku życia 465 63 334 Powyżej 50. roku życia 291 95 133 Źródło: Powiatowy Urząd Pracy w Pleszewie. Bezpieczeństwo publiczne na terenie Miasta i Gminy. Stan na 31.12.2016 r. Miasto Pleszew Gmina Pleszew Razem Pożary 32 27 59 Miejscowe zagrożenia 109 87 196 Alarmy fałszywe 26 5 31 Źródło: Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Pleszewie. Liczba dochodzeń i śledztw oraz ich wykrywalność. Stan na 31.12.2016 r. Powiat Pleszewski Liczba przestępstw stwierdzonych 925 Liczba wykroczeń 14 509 Wykrywalność 97,3 % Źródło: Komenda Powiatowa Policji w Pleszewie. 8 II Kalendarium KALENDARIUM 2016 1 stycznia Pierwszą pleszewianką zarejestrowana w USC w Pleszewie była Nina Obecna córka Szymona i Agnieszki ur. 3.01.2016 r. 2 stycznia Po raz drugi w nowej Hali sportowo-widowiskowej przy ZSP nr 3 odbył się Koncert Noworoczny w wykonaniu poznańskiej orkiestry Sinfonietta Polonia. Organi- zatorzy koncertu byli: Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie, Dom Kultury oraz Fundacja Muzyczna APOLLO w Poznaniu, pod auspicjami której działa orkiestra Sinfonietta Polonia. 2 stycznia Wytwórnia Kotłów Centralnego Ogrzewania „TILGNER” w Pleszewie, kierowana przez Jerzego Tilgnera zwyciężyła w konkursie Wielkopolska Nagroda Jakości w kategorii małych firm i zdobyła tytuł Lidera Ekoinnowacji. Przedsięwzięcie organizowane jest przez Wielkopolski Instytut Jakości i Unię Wielkopolan. 5 stycznia Mł. asp. Mariusz Glapa pełniący służbę w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Pleszewie otrzymał nagrodę od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, za szczególne osiągnięcia podczas wykonywania obowiązków służbowych. Mł. asp. Mariusz Glapa służbę w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Pleszewie rozpoczął w 2006 roku. Trzy lata później powierzono mu obowiązki rzecznika prasowego Komendanta Powiatowego PSP w Pleszewie. Od 2012 roku pełni służbę na Stanowisku Kierowania Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej. Komendantem PPSP w Pleszewie jest st. bryg. Jacek Jarus 6 stycznia W parafii pw. Ścięcia sw. Jana Chrzciciela w Pleszewie odbył się III Orszak Trzech Króli. Po uroczystej Mszy św. Orszak, na czele którego szli uczniowie pleszew- skiej Jedynki przeszedł na Rynek i przy szopce pokłonili się Świętej Rodzinie i odśpiewali kolędy. Wzorem lat ubiegłych, organizatorem uroczystości było Koło Radia Maryja w Pleszewie. W organizację przedsięwzięcia zaangażowali się też uczniowie ZSP nr 1, ZSP nr 3 i parafianie. 6 stycznia Obchodzono Święto Powiatu Pleszewskiego. Obchody rozpoczęły się uroczystą mszą świętą w intencji powiatu i jego mieszkańców odprawioną kościele pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, którą celebrował ks. kanonik Tadeusz Pietrzak. Następnie w sali kina Hel odbyła się oficjalna akademia okolicznościowa. Gospodarzami uroczystości byli Starosta Pleszewski Maciej Wasielewski i Przewodniczący 11 Radu Powiatu Mirosław Kuberka. Galę poprowadził Wicestarosta Eugeniusz Małecki. W uroczystościach wzięli udział: Senator RP Andrzej Wojtyła, Burmistrz Miasta i Gminy Pleszew Marian Adamek, Wiceburmistrz Gminy Dobrzyca Ewa Wasielewska, Wójt Gminy Gizałki Robert Łoza, radni Rady Powiatu, Rad Miejskich i Rad Gmin, dyrektorzy i kierownicy jednostek organizacyjnych powiatu. Gościem honorowym uroczystości był dr inż. Włodzimierz Łęcki, były wojewoda poznański, senator, zasłużony regionalista, autor i współautor wielu książek krajoznawczych i przewodników turystycznych, który wygłosił prelekcję pt. „Walory krajoznawcze Powiatu Pleszewskiego na tle Wielkopolski”. Już po raz trzeci podczas Święta Powiatu Pleszewskiego uhonorowano zdolnych i ambitnych reprezentantów młodego pokolenia za wysokie wyniki w nauce oraz talenty i osiągnięcia w dziedzinach nauki, sztuki i sportu. Nagrody stypendialne Starosty Pleszewskiego otrzymało łącznie 18 osób. Po raz pierwszy Starosta Pleszewski przyznał nagrodę honorową „Filar Kształcenia Zawodowego” za szczególnych zasługi w działaniach na rzecz rozwoju szkolnictwa zawodowego Powiatu Ple- szewskiego, współpracę ze szkołami oraz osobiste zaangażowanie w nauczanie i przygotowanie młodzieży do rozpoczęcia kariery zawodowej. Otrzymał ją rzemieślnik, właściciel zakładu stolarskiego „Drewko” Marek Żarnowski. 10 stycznia Odbył się 24 finał WOŚP. W Pleszewie działały dwa sztaby: pleszewskich harcerzy i Domu Kultury. Wolontariusze przez kilka godzin przemierzali ulice Pleszewa i zbierali pieniądze do puszek. Pleszewianie licytowali w kinie Hel. Największą kwotę zapłacono za wielkoorkiestrową koszulkę – 600 zł. Za kwotę 350 zł wylicyto- wano specjalnego bałwana z plastikowych kubków, którego wykonali podopieczni Domu Dziecka i Pogotowia Opiekuńczego w Pleszewie. Wylicytowano także drugi podarunek podopiecznych – specjalny kalendarz ścienny z portretami i autogra- fami dzieci z pleszewskiego Domu Dziecka. Na licytacji nie zabrakło słodkości od Jana Vogta, który ofiarował dwa torty w kształcie wielkoorkiestrowego serca. W finale WOŚP wystąpiły pleszewskie chóry: żeński ECHO pod dyrekcją Anny Walczak oraz męski HARMONIA pod dyrekcją Michała Koniecznego. Zagrał także zespół instrumentalny FAMILIA AKUSTICA czyli rodzeństwo Kasejów: Piotr, Zuzanna oraz Maciej. Pleszewski finał wspierali soliści Akademii Piosenki działającej w Domu Kultury -Zosia Janiak, Maja Bakiewicz, Zuzanna Klötzel, Anna Kulza, Angelika Śpitalniak oraz Igor Borowski. Ponadto na scenie zobaczyć można było młodego pleszewskiego rapera Ewena czyli Krzysztofa Niezgódkę, któremu towarzyszyła Zuzanna Kamieniarczyk. Ewen na licytację podarował swoją płytę. Po światełku do nieba, które odpalono na schodach Domu Kultury, publiczność bawiła się z DJ’ami: WALENDZIAKIEM i DUDEXEM. 9 stycznia w przeddzień finału w klubie Hades odbywały się koncerty przygotowane przez harcerzy, na strzelnicy LOK – pokaz broni sportowej, a w Hali Sportowej przy ZSP nr 3 – Turniej Piłkarski, którego organizatorami byli Klub Sportowy STAL Pleszew oraz spółka Sport Pleszew. Po raz pierwszy pleszewski finał wzbogacił bieg w ramach akcji „Policz się z cukrzycą” rozgrywany na terenie Parku Planty, w którym wzięło udział 100 osób. W holu kina HEL natomiast strażacy uczyli udzielania pierwszej pomocy, a wolontariusze z Centrum Wolontariatu zago- 12 spodarowali czas najmłodszych malując m.in. twarze. Zebrano ponad 43 tys. zł. Cała kwota została przekazana Fundacji Jurka Owsiaka, z przeznaczeniem na zakup urządzeń medycznych