Historici noemen keuze Fortuyn belachelijk ' Dit heeft niet te maken met geschiedenis, maar met populisme' VAN ROSSEM: kiezer niet in historie geïnteresseerd ' de fortuynisten zijn bedreven in stemprocedures' BERT STEINMETZ AMSTERDAM ? Behalve allen die op hem hebben gestemd, zijn maar weinigen gelukkig met de ui tverkiezing, gisteravond, van Pim Fortuyn tot Grootste Nederlander Aller Tijden. Zelfs zijn pleitbezorger, Vrij Nederland-journalist Youri Albrecht, noemde de uitkomst niet zozeer een onderscheiding als wel ' het zoveelste signaal dat er iets aan de hand is in dit land'. Opiniepeiler Maurice de Hond maakte vandaag bekend dat volgens een ' representatieve steekproef' Willem van Oranje als de Grootste Nederlander wordt gezien (31 procent), terwijl Pim Fortuyn met veertien procent tweede werd. Op de vraag wie absoluut niet eerste mocht worden, werd Pim Fortuyn aangedragen door 57 procent. In de uitverkiezing van de KRO-televisie (de slotuitzending gisteravond trok ruim één miljoen kijkers) werd Wi llem van Oranje tweede en Willem Drees derde. Sinds 23 oktober stond Fortuyn aan kop. De eerste week was dat nog Willem van Oranje, daarna twee weken Drees. Tijdens de uitzending werden voortdurend tussenstanden gegeven, maar de aanvankelijke stand in de topdrie veranderde niet. Welke historicus je erover ook aan het woord laat, de verontwaardiging in deze kring over de afloop is groot. "Ach, " zegt Hans Blom, directeur van het Nederland Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Niod), "als Theo van Gogh een half jaar eerder was vermoord, had hij gewonnen. Dit is het loon van tientallen jaren verwaarlozing van het geschiedenisonderwijs. Dit heeft niets te maken met geschiedenis, maar alles met populisme. Niet de grootste Nederlander is gekozen, maar de populairste. Het is een belachelijke keuze. " "Maar ja, het werd daar zelf al gezegd: het gaat uiteindelijk niet om de grootste Nederlander, maar om een signaal uit de samenleving, om aan te geven wat de mensen bezighoudt. Ach, " besluit Blom, "het is maar een spelletje. " Maarten van Rossem (Universiteit Utrecht) noemt de eindspurt tussen Fortuyn en Willem van Oranje ' absurd'. "Dat toont het failliet van deze verkiezing aan. Willem van Oranje is de oprichter van de republiek; Pim Fortuyn is een leeggelopen ballon. " "De geschiedenis interesseert de kiezers niet. Dan krijg je in de toptien figuren als Johan Cruijff en Willem Drees. Die was wel een redelijke staatsman, maar bepaald niet de belangrijkste. " Volgens Arie van Deursen, emeritus hoogleraar aan de Vrije Universiteit, was het beter geweest de Grootste Nederlander te laten kiezen door deskundigen. Ook hij vindt dat Willem van Oranje het had moeten worden: "Als hij er niet was geweest, had Nederland als zodanig niet bestaan en had de KRO zo'n verkiezing helemaal niet kunnen houden. " Bart Tromp (Universiteit van Amsterdam) noemt de verkiezing van Pim Fortuyn ' belachelijk'. "Om met Frits Bolkestein te spreken: een pleefiguur. Maar ja, de gedachte dat er een grootste Nederlander zou zijn, vind ik al onzin. Groot ten opzichte van wat? Je kunt een grootste staatsman aanwijzen, of een grootste schilder, maar niet een grootste Nederlander. " "Bovendien weten de mensen niets van het verleden. Ze kennen alleen hun eigen tijd, daar leven ze in. Zo'n verkiezing is dus altijd heel erg tijdgebonden. Bovendien, wie deed de moeite om mee te doen? " Frans Smits, de hoofdredacteur van het Historisch Nieuwsblad, is erg teleurgesteld. "Dit is heel erg belachelijk. Het was al een blamage dat Fortuyn het tot de eerste tien had gebracht. " Smits is ervan overtuigd dat de stemming niet vlekkeloos is verlopen. "De groep Fortuynisten is heel bedreven met dit soort stemprocedures. En alle anderen in de toptien hebben nu eenmaal niet zo'n achterban. " Inderdaad ging het telefonisch stemmen gisteravond verre van vlekkeloos. Bij de KRO kwamen veel klachten binnen van mensen die hun stem niet kwijt konden. De laatste weken waren er zelfs pogingen gedaan om de stemming via internet te manipuleren, maar volgens de KRO is de einduitslag hoogst betrouwbaar. "Het bleek dat mensen via valse e-mailadressen verscheidene keren hun stem uitbrachten. Maar we hebben door een dubbele e-mailcontrole die niet-bestaande adressen eruit gefilterd, " aldus een KRO-woordvoerder. Frans Smits vindt Fortuyn allesbehalve de Grootste Nederlander van alle tijden, ' niet eens de grootste van vandaag'. "Over alle tijden stelt Fortuyn niets voor en heeft hij minimale betekenis gehad voor de Nederlandse geschiedenis. Over vijftig jaar is hij nog maar een kleine voetnoot. " Voor de uitverkiezing waren tien personen genomineerd uit een lijst van honderd. Behalve de drie finalisten waren dat Antoni van Leeuwenhoek (4), Erasmus (5), Johan Cruijff (6), Michiel de Ruyter (7), Anne Frank (8), Rembrandt van Rijn (9) en Vincent van Gogh (10). Theologe Jacobine Geel, pleitbezorger van Willem van Oranje, was teleurgesteld: "Inderdaad heeft een signaal gewonnen, niet de grootste Nederlander. Dat maakt me niet vrolijk. " En Wouter Bos had zich nog zo ingespannen om Willem Drees te laten winnen. KRO-presentator Frits Spits voor de afbeelding van Willem van Oranje. foto ROB SCHREUDER Sven Kockelmann, centrale presentator bij afwezigheid van de met hartproblemen opgenomen Fons de Poel, informeert naar de tussenstand. foto ROB SCHREUDER .