PROGRAM SEKTOROWY ROZWOJU RYNKU PRACY, EDUKACJI I AKTYWIZACJI SPOŁECZNEJ KOŚCIERSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO OBEJMUJĄCEGO OBSZAR POWIATU KOŚCIERSKIEGO Dokument opracowany w ramach projektu pn. „Kościerskie Strefy Aktywności Gospodarczej- przygotowanie dokumentacji strategicznej i techniczno-kosztorysowej” współfinansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009-2014 w ramach Programu „Rozwoju miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego” Dokument opracowany przez: Kościerzyna, 2015 SPIS TREŚCI WSTĘP 5 1 ANALIZA PORÓWNAWCZA LOKALNEGO RYNKU PRACY POWIATU KOŚCIERSKIEGO W ODNIESIENIU DO RYNKU REGIONALNEGO I KRAJOWEGO 7 2 ANALIZA ZATRUDNIENIA NA TERENIE PARTNERSTWA Z PODZIAŁEM NA GMINY 14 2.1 STRUKTURA WŁASNOŚCI PODMIOTÓW 14 2.2 BRANŻE 15 2.3 LICZBA ZATRUDNIONYCH I WIELKOŚĆ FIRM 19 3 ANALIZA BEZROBOCIA NA TERENIE POWIATU KOŚCIERSKIEGO 21 3.1 WIEK 21 3.2 PŁEĆ 22 3.3 WYKSZTAŁCENIE 22 3.4 DOŚWIADCZENIE ZAWODOWE 23 3.5 KWALIFIKACJE ZAWODOWE 25 3.6 CZAS POZOSTAWANIA BEZ PRACY 28 3.7 UPRAWNIENIA ZASIŁKOWE 30 3.8 NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ 30 4 ANALIZA SYTUACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY 31 5 ANALIZA ZAPOTRZEBOWANIA NA POTENCJAŁ GŁÓWNYCH BRANŻ USŁUGOWO- PRODUKCYJNYCH OBSZARU PARTNERSTWA 36 6 MAPA MOBILNOŚCI MIESZKAŃCÓW W ZAKRESIE ZATRUDNIENIA NA TERENIE KOŚCIERSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO I POZA NIM 39 7 ANALIZA WRAŻLIWOŚCI RYNKU PRACY NA ZMIANY KONIUNKTURY GOSPODARCZEJ 42 8 ANALIZA RYNKU PRACY POD WZGLĘDEM DOSTĘPNOŚCI KOMUNIKACYJNEJ W OBSZARZE FUNKCJONALNYM 45 9 ANALIZA FUNKCJONOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ NA TERENIE POWIATU KOŚCIERSKIEGO 51 9.1 LICZBA PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH 51 9.2 PROFIL DZIAŁALNOŚCI I BRANŻE 55 9.3 STRUKTURA WŁASNOŚCI 64 9.4 LICZBA ZATRUDNIONYCH 65 9.5 ANALIZA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI POD KĄTEM LOKALNYCH UWARUNKOWAŃ ŚRODOWISKOWYCH 67 10 RYNEK PRACY NA OBSZARACH WIEJSKICH OBSZARU FUNKCJONALNEGO 71 10.1 OKREŚLENIE SPOŁECZNO-DEMOGRAFICZNYCH DETERMINANT RYNKU PRACY NA OBSZARACH WIEJSKICH OBSZARU FUNKCJONALNEGO 71 10.2 IDENTYFIKACJA UWARUNKOWAŃ AKTYWNOŚCI I BIERNOŚCI ZAWODOWEJ NA WSI 73 10.3 FORMY AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ PODEJMOWANE PRZEZ MIESZKAŃCÓW OBSZARÓW WIEJSKICH 74 10.4 CHARAKTERYSTYKA BEZROBOCIA NA WSI W UJĘCIU DYNAMICZNYM 76 10.5 OKREŚLENIE STYMULANT I BARIER MOBILNOŚCI ZAWODOWEJ I GEOGRAFICZNEJ MIESZKAŃCÓW OBSZARÓW WIEJSKICH 81 10.6 IDENTYFIKACJA SILNYCH I SŁABYCH STRON KAPITAŁU LUDZKIEGO NA OBSZARACH WIEJSKICH, OKREŚLENIE POTENCJAŁU, MOŻLIWOŚCI ROZWOJU 85 10.7 PRZEDSTAWIENIE OGRANICZEŃ I MOŻLIWOŚCI ZWIĄZANYCH Z TWORZENIEM NOWYCH MIEJSC PRACY NA OBSZARACH WIEJSKICH 86 10.8 IDENTYFIKACJA INSTYTUCJONALNEGO ODDZIAŁYWANIA NA ZATRUDNIENIE NA OBSZARACH WIEJSKICH 87 10.9 PROGRAMY POMOCOWE DLA OBSZARÓW WIEJSKICH 90 2 Program Sektorowy Rozwoju Rynku Pracy, Edukacji i Aktywizacji Społecznej 10.10 OCENA SZANS I ZAGROŻEŃ ZWIĄZANYCH Z ROZWOJEM WIEJSKIEGO RYNKU PRACY NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO 92 10.11 UDZIELENIE REKOMENDACJI ZWIĄZANYCH Z ROZWOJEM RYNKU PRACY NA OBSZARACH WIEJSKICH 95 10.12 ANALIZA PORÓWNAWCZA – BEZROBOCIE NA TERENIE POWIATU KOŚCIERSKIEGO NA TLE WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO 96 11 ANALIZA EDUKACJI 103 11.1 ANALIZA PROGRAMÓW EDUKACYJNYCH REALIZOWANYCH PRZEZ SZKOLNICTWO ZAWODOWE W STOSUNKU DO POTRZEB RYNKU PRACY 103 11.2 ANALIZA ŚCIEŻEK EDUKACYJNYCH I ZAWODOWYCH ABSOLWENTÓW SZKÓŁ PONAD-GIMNAZJALNYCH 110 11.3 ANALIZA SYTUACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE DOSTĘPU DO EDUKACJI I SZKOLNICTWA 112 12 ANALIZA ROLI ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W AKTYWIZACJI RYNKU PRACY 115 12.1 ROLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W POBUDZANIU AKTYWNOŚCI SPOŁECZNEJ I AKTYWIZACJI RYNKU PRACY 115 12.2 ANALIZA LICZBY I PROFILI AKTYWNOŚCI ZAREJESTROWANYCH NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WRAZ Z DYNAMIKĄ ZMIAN 120 12.3 ANALIZA KONDYCJI ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 121 12.4 ANALIZA ZDOLNOŚCI ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W ZAKRESIE ADAPTACJI DO ZMIAN SPOŁECZNO- GOSPODARCZYCH 123 12.5 ANALIZA SKUTECZNOŚCI I EFEKTYWNOŚCI DZIAŁANIA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 124 12.6 ANALIZA MOŻLIWOŚCI PRZEMODELOWANIA KIERUNKÓW AKTYWNOŚCI ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 126 12.7 ANALIZA AKTUALNYCH POTRZEB I PROGNOZA ROZWOJU AKTYWNOŚCI SPOŁECZEŃSTWA ORAZ DZIAŁAJĄCYCH NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO ORGANIZACJI , A ZWŁASZCZA PODMIOTÓW POZARZĄDOWYCH 127 12.8 ANALIZA AKTYWNOŚCI NGO W CELU BUDOWANIA PARTNERSTW, WSPÓLNEGO TWORZENIA PROJEKTÓW NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ I POZYSKIWANIA FINANSOWANIA NA ICH REALIZACJĘ 128 12.9 ZESTAWIENIE PORÓWNAWCZE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH NA OBSZARZE FUNKCJONALNYM W RELACJI DO ORGANIZACJI FUNKCJONUJĄCYCH NA POZIOMIE REGIONALNYM I KRAJOWYM 129 13 CELE I ZADANIA STRATEGICZNE W ZAKRESIE RYNKU PRACY, EDUKACJI I AKTYWIZACJI SPOŁECZNEJ 131 14 OSZACOWANIE POTENCJAŁU RYNKU PRACY NA TERENIE POWIATU KOŚCIERSKIEGO 132 15 OPRACOWANIE KIERUNKÓW ROZWOJU RYNKU PRACY 134 16 OPRACOWANIE KONCEPCJI WSPÓLNEJ PROMOCJI INWESTYCJI NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO, W TYM TWORZONYCH STREF AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ NA TERENIE PARTNERSTWA 139 17 ANALIZA POTRZEB RYNKU PRACY NA OBSZARZE PARTNERSTWA 141 18 ANALIZA STANU I PROGNOZY ZAWODÓW „DEFICYTOWYCH” I „NADWYŻKOWYCH” 143 19 WSKAZANIE DZIAŁAŃ JAKIE NALEŻY PODJĄĆ, ABY ZAPEWNIĆ PRACĘ MIESZKAŃCOM OBSZARU FUNKCJONALNEGO ORAZ JAKIE PROGRAMY POMOCOWE NALEŻY W TYM CELU ZASTOSOWAĆ 146 20 WSKAZANIE FORM WSPOMAGANIA ROZWOJU AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ FIRM 149 21 OPRACOWANIE OBSZARU STRATEGICZNEGO: EDUKACJA 151 21.1 POŻĄDANE PROFILE I KIERUNKI KSZTAŁCENIA 151 21.2 ANALIZA MOŻLIWOŚCI PRZEMODELOWANIA PROGRAMÓW EDUKACYJNYCH REALIZOWANYCH PRZEZ SZKOLNICTWO ZAWODOWE 154 21.3 UWZGLĘDNIANIE POTRZEB OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE EDUKACJI I SZKOLNICTWA 155 22 AKTYWIZACJA ZAWODOWA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POPRZEZ PROPAGOWANIE U PRACODAWCÓW WIEDZY DOTYCZĄCEJ PRZYWILEJÓW I ULG MOŻLIWYCH DO UZYSKANIA Z PFRON PRZY ZATRUDNIANIU OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH 157 3 Program Sektorowy Rozwoju Rynku Pracy, Edukacji i Aktywizacji Społecznej 23 AKTYWIZACJA SPOŁECZNA 159 24 REKOMENDACJE 161 24.1 UCZNIOWIE 161 24.2 PRZEDSIĘBIORCY 163 24.3 SZKOLNICTWO ZAWODOWE 166 24.4 SAMORZĄD SZCZEBLA POWIATOWEGO I GMINNEGO NA OBSZARZE FUNKCJONALNYM 169 24.5 TWORZENIE STREF AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO 171 24.6 PUBLICZNE I NIEPUBLICZNE INSTYTUCJE RYNKU PRACY 187 24.7 MIESZKAŃCY SUBREGIONU 188 24.8 ORGANIZACJE POZARZĄDOWE 188 25 SPOSOBY WDRAŻANIA 190 26 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁAŃ RYNKU PRACY, EDUKACJI I AKTYWIZACJI SPOŁECZNEJ 193 27 MONITORING I EWALUACJA 197 28 ZAŁĄCZNIKI 200 ZAŁĄCZNIK NR 1 LICZBA PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH W POSZCZEGÓLNYCH GMINACH OBSZARU FUNKCJONALNEGO 200 ZAŁĄCZNIK NR 2 ANKIETY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH FUNKCJONUJĄCYCH W POSZCZEGÓLNYCH GMINACH OBSZARU FUNKCJONALNEGO 202 4 Program Sektorowy Rozwoju Rynku Pracy, Edukacji i Aktywizacji Społecznej WSTĘP Przedmiotowy PROGRAM SEKTOROWY ROZWOJU RYNKU PRACY, EDUKACJI I AKTYWIZACJI SPOŁECZNEJ opracowany został w ramach projektu pn. „Kościerskie Strefy Aktywności Gospodarczej – przygotowanie dokumentacji strategicznej i techniczno-kosztorysowej” współfinansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009-2014 w ramach Programu „Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego”. Projekt jest realizowany przez Gminę Miejską Kościerzyna – Lidera projektu i partnerów: Powiat Kościerski, Gminę Kościerzyna, Gminę Lipusz, Gminę Liniewo, Gminę Dziemiany, Gminę Karsin, Gminę Nowa Karczma, Gminę Stara Kiszewa, Lokalną Organizację Turystyczną „Serce Kaszub”, Kaszubski Instytut Rozwoju, Regionalną Izbę Gospodarczą Pomorza, Pracodawców Pomorza, Stowarzyszenie Przedsiębiorcy Kościerzyna oraz Pomorski Zespół Parków Krajobrazowych, współdziałających w ramach Kościerskiego Partnerstwa na rzecz Rozwoju Społeczno-Gospodarczego. Program Sektorowy obejmuje programowaniem lata 2015-2025. Celem dokumentu jest nakreślenie kierunków działań podmiotów samorządowych i społeczno-gospodarczych w obszarze rynku pracy, edukacji i aktywizacji społecznej ze szczególnym uwzględnieniem dotychczasowych atutów Kościerskiego Obszaru Funkcjonalnego obejmującego obszar powiatu kościerskiego. Zamówienie zrealizowane zostało w trzech etapach. Etap I związany był z opracowaniem diagnozy sytuacji na rynku pracy na terenie obszaru funkcjonalnego obejmującego powiat kościerski (rozdziały 1-12), etap II dotyczył opracowania celów i zadań strategicznych Programu Sektorowego Rozwoju Rynku Pracy, Edukacji i Aktywizacji Społecznej (rozdziały 13-24), natomiast etap III odnosił się do procesu wdrożenia, monitoringu oraz ewaluacji Programu, jak również wskazania źródeł finansowania rekomendowanych przedsięwzięć (rozdziały 25-27). Program Sektorowy został opracowany przy szerokim udziale społeczeństwa. Dokument był na bieżąco konsultowany z partnerami, a ponadto po zakończeniu każdego z etapów przeprowadzone zostały otwarte spotkania konsultacyjne, podczas których prezentowano wyniki prac, a uczestnicy konsultacji mogli zgłaszać uwagi oraz propozycje zmian 5 Program Sektorowy Rozwoju Rynku Pracy, Edukacji i Aktywizacji Społecznej do opracowanych części dokumentu. Każda z osób otrzymała formularz konsultacyjny, w którym mogła zawrzeć sugestie dotyczące wszystkich omawianych na spotkaniu zagadnień oraz wskazać najważniejsze jej zdaniem kwestie, które powinny zostać poruszone i zaakcentowane w dokumencie. Na podstawie informacji zebranych podczas otwartych spotkań konsultacyjnych uzupełniano i modyfikowano