ONTWERP-SOORTENBESCHERMINGSPROGRAMMA VOOR DE KAMSALAMANDER (Triturus cristatus) Inhoudstafel INHOUDSTAFEL ......................................................................................... 1 TABELLEN ................................................................................................ 4 FIGUREN .................................................................................................. 6 SAMENVATTING ......................................................................................... 8 KENNIS OVER DE SOORT(EN) ...................................................................... 10 1.1 SOORTBESCHRIJVING .............................................................................10 1.1.1 TAXONOMIE .............................................................................10 1.1.2 HERKENNING ............................................................................11 1.1.3 LEVENSWIJZE ...........................................................................13 1.1.4 DISPERSIE ..............................................................................16 1.1.5 LEEFGEBIED .............................................................................17 1.2 FUNCTIES EN WAARDEN VAN DE SOORT(EN) ...................................................19 1.3 VERSPREIDING, POPULATIEGROOTTE EN TRENDS ..............................................21 1.3.1 SITUATIE OP EUROPESE/WERELDSCHAAL ...........................................21 1.3.2 VOORKOMEN IN NEDERLAND ..........................................................26 1.3.3 VOORKOMEN IN FRANKRIJK ...........................................................27 1.3.4 SITUATIE IN BELGIË (ALGEMEEN) ....................................................28 1.3.5 SITUATIE IN VLAANDEREN ............................................................29 1.3.6 VOORKOMEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ......................40 1.3.7 VOORKOMEN IN WALLONIË ...........................................................40 1.4 1KENNIS OVER BEHEER EN MONITORING VAN DE KAMSALAMANDER.........................42 1.4.1 KENNIS OVER MONITORING ...........................................................42 1.4.2 KENNIS OVER BEHEER .................................................................43 1.5 KENNISNIVEAU .....................................................................................44 1.6 WETTELIJK KADER, BESCHERMINGSSTATUS EN RELEVANTE BELEIDSASPECTEN ............45 1.6.1 INTERNATIONAAL KADER ..............................................................46 1.6.2 VLAAMS KADER .........................................................................47 1.6.3 PROVINCIAAL PRIORITAIRE SOORTEN (PPS) .......................................48 2 BEDREIGINGEN EN KANSEN .................................................................. 49 2.1 BEDREIGINGEN VOOR HET BEHALEN VAN EEN GUNSTIGE STAAT VAN INSTANDHOUDING .49 2.1.1 B1: LEEFGEBIEDVERNIETIGING ......................................................51 2.1.2 B2: ONGESCHIKT BEHEER VAN HET LEEFGEBIED ...................................52 2.1.3 B3 : VERSNIPPERING VAN HET LEEFGEBIED ........................................53 2.1.4 B4: LEEFGEBIEDVERSTORING ........................................................54 2.1.5 B5: INFECTIEZIEKTEN .................................................................55 2.1.6 B6: PROBLEMATISCHE PREDATIE EN CONCURRENTIE ..............................59 2.1.7 B7: ONVOLDOENDE KENNIS ..........................................................59 2.1.8 B8: OVERIGE BEDREIGINGEN ........................................................61 2.2 KANSEN VOOR HET BEHALEN VAN EEN GUNSTIGE STAAT VAN INSTANDHOUDING ..........62 2.2.1 K1: PROVINCIALE PROJECTEN ........................................................63 2.2.2 K2: POPULATIES IN SBZ- EN/OF NATUURGEBIED .................................65 2.2.3 K3: SAMENWERKING MET ACTOREN IN HET BUITENGEBIED; IN GROENZONE/AGRARISCH GEBIED ...................................................................65 2.2.4 K4: VALLEIEN ALS KAPSTOK VOOR LANDSCHAPPELIJKE VERBINDINGEN .........66 2.2.5 K5: RAAKVLAKKEN MET ANDERE SBP’S .............................................66 2.2.6 K6: WERKING REGIONALE LANDSCHAPPEN EN BOSGROEPEN .....................67 2.2.7 K7: GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING EN BUITENLANDSE ERVARING .67 3 DOELSTELLINGEN EN STRATEGIEËN ........................................................ 68 3.1 ALGEMENE DOELSTELLING ........................................................................68 3.2 EINDDOELSTELLING VOOR DE SOORT ...........................................................68 3.2.1 GEWESTELIJKE INSTANDHOUDINGSDOELSTELLINGEN (G-IHD) .................68 Ontwerpsoortbeschermingsprogramma Kamsalamander Pagina 1 van 181 3.2.2 KWANTIFICERING VAN DE VOOROPGESTELDE DOELEN UIT G-IHD’S ............69 3.2.3 KWANTIFICERING VAN DE VOOROPGESTELDE DOELEN UIT DE S-IHD’S VOOR DE POPULATIEGROOTTE ..................................................................................71 3.2.4 KWANTIFICERING VAN DE POPULATIEGROOTTE BUITEN SBZ’S ...................75 3.2.5 KWANTIFICERING VAN DE VOOROPGESTELDE DOELEN UIT DE S-IHD’S VOOR OPPERVLAKTE LEEFGEBIED PER POPULATIE ........................................................76 3.2.6 KWANTIFICERING VAN DE OPPERVLAKTE LEEFGEBIED PER POPULATIE BUITEN SBZ’S 78 3.2.7 KWANTIFICERING VAN DE KWALITEITSDOELSTELLING VOOR HET LEEFGEBIED IN DE S-IHD 78 3.2.8 EINDDOELSTELLING LANGE TERMIJN .................................................83 3.3 DOELSTELLING WERKINGSPERIODE 5 JAAR SBP KAMSALAMANDER .........................89 3.4 DOELSTELLINGEN SOORTENBESCHERMINGSPROGRAMMA .....................................90 3.4.1 CONCRETE DOELSTELLING 1 (D1): ONTWIKKELEN EN GERICHT BEHEREN VAN BESTAAND EN GEOPTIMALISEERD LEEFGEBIED ....................................................90 3.4.2 CONCRETE DOELSTELLING 2 (D2): ONTWIKKELEN VAN BIJKOMENDE VERBINDINGEN EN GERICHT BEHEER VAN BESTAANDE VERBINDINGEN .........................90 3.4.3 CONCRETE DOELSTELLING 3 (D3): KENNISOPVOLGING EN -VERGROTING OVER DE POPULATIES VAN DE KAMSALAMANDER .........................................................91 3.4.4 CONCRETE DOELSTELLING 4 (D4): KENNISDELING MET BETREKKING TOT HET BEHEER VAN DE LEEFGEBIEDEN, GERICHT OP SPECIFIEKE DOELGROEPEN .....................91 3.4.5 CONCRETE DOELSTELLING 5 (D5): COMMUNICATIE EN SENSIBILISATIE .......92 3.4.6 CONCRETE DOELSTELLING 6 (D6): COÖRDINATIE SOORTENBESCHERMINGSPROGRAMMA .............................................................93 3.5 DOELSTELLINGEN IN RELATIE TOT BEDREIGINGEN EN MOGELIJKHEDEN .....................93 3.6 STRATEGIEËN ......................................................................................94 4 ACTOREN ......................................................................................... 98 5 ACTIEPLAN ..................................................................................... 106 5.1 AANLEG EN BEHEER VAN HET WATERBIOTOOP ................................................ 106 5.1.1 GEBIEDSKEUZE ....................................................................... 107 5.1.2 VERMESTING .......................................................................... 107 5.1.3 EUTROFIËRING DOOR GRAZERS ..................................................... 107 5.1.4 ISOLATIE & VERSNIPPERING ........................................................ 108 5.1.5 VISVRIJ HOUDEN VAN POELEN ...................................................... 108 5.1.6 SUCCESSIE ............................................................................ 108 5.1.7 BEHEER VAN POELEN EN WATERPARTIJEN ......................................... 109 5.1.8 STREVEN NAAR POELENCLUSTERS .................................................. 109 5.2 AANLEG EN GERICHT BEHEER VAN LANDBIOTOOP ............................................ 109 5.2.1 LANDBIOTOOP ........................................................................ 109 5.2.2 OVERWINTERINGSPLAATSEN ........................................................ 110 5.3 CREËREN VAN VERBINDINGSZONES ........................................................... 110 5.4 TRANSLOCATIE / (HER)INTRODUCTIE / BIJPLAATSING ...................................... 111 5.5 MONITORING EN INVENTARISATIE ............................................................. 112 5.6 METAPOPULATIESTUDIE/LEEFGEBIEDSTUDIE ................................................. 112 5.7 GEBIEDSGERICHTE ACTIES ..................................................................... 113 5.7.1 WEST-VLAANDEREN ............................................................... 113 5.7.2 OOST-VLAANDEREN ............................................................... 124 5.7.3 ANTWERPEN ......................................................................... 129 5.7.4 VLAAMS-BRABANT ................................................................... 139 5.7.5 LIMBURG ............................................................................. 147 5.8 SUBSIDIEMOGELIJKHEDEN UITBREIDEN ....................................................... 156 5.9 SENSIBILISATIE EN COMMUNICATIE ........................................................... 158 5.9.1 HUIDIGE ACTIES ...................................................................... 158 5.9.2 VOORSTEL TOT ACTIES .............................................................. 158 5.10 UITROLLEN PILOOTPROJECT ..................................................... 161 Ontwerpsoortbeschermingsprogramma Kamsalamander Pagina 2 van 181 5.11 AANSTELLING COÖRDINATOR SOORTENBESCHERMINGSPROGRAMMA