NAAR EEN HUMANITAIR VLUCHTELINGENBELEID UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK BUREAU VAN DE SP Verschijnt 11 keer per jaar, jaargang 17, nummer 8, september 2015 INHOUD 3 NAAR EEN HUMANITAIR ‘REDUCEER MENSEN NIET TOT VLUCHTELINGEN’ VLUCHTELINGENBELEID 6 PVV: IN ALLE OPZICHTEN RECHTS 8 ‘HET EUROPESE BELEID IS FOUT, De schrijnende beelden van vluchte- aan het werk te helpen, want nu zijn DAT IS HET PROBLEEM’ lingen die sterven op zee of als er eenvoudigweg te weinig banen voor 10 beesten worden behandeld, laten zien alle werkzoekenden. Ook stelt hij dat HOE GEVAARLIJK IS PRIVATE EQUITY? dat het de hoogste tijd is om in te de lonen omhoog moeten en dat de 13 grijpen en de vluchtelingen een banken hogere buffers dienen te WONEN GOEDKOPER EN MEER menswaardige opvang te bieden. hebben. TOEKOMSTBESTENDIG MAKEN Vraag is alleen of Europa de grote 16 toestroom van vluchtelingen aankan Willy Diddens gaat in zijn bijdrage in PRECARIAAT: en wat de gevolgen zullen zijn van de op verschillende beleggingsvormen, HET MODERNE PROLETARIAAT? komst van migranten uit voorname- zoals hedgefondsen en private equity, 20 lijk islamitische landen. Migratiedes- die gekenmerkt worden door een GELIJKHEID IS OOK NOG EENS kundige Leo Lucassen geeft zijn visie combinatie van hoog rendement met ECONOMISCH VERSTANDIG op deze vraagstukken en schetst hoe hoog risico en die schade berokkenen een humanitair vluchtelingenbeleid aan onze economie. er volgens hem uit zou moeten zien. Economisch historicus Merijn Knibbe De in nood verkerende vluchtelingen laat zien hoe en waarom de woning- hoeven in elk geval niet op enig prijszeepbel heeft bijgedragen aan de mededogen van de PVV te rekenen. financiële crisis en komt met enkele COLOFON Wilders en de zijnen willen ze concrete voorstellen om wonen Spanning wordt uitgegeven door het allemaal terugsturen, ongeacht wat ze goedkoper en meer toekomstbesten- Wetenschappelijk Bureau van de SP doorstaan hebben en waar ze dig te maken. Een abonnement kost 12 euro per jaar voor vandaan komen. Dat de PVV er op SP-leden en 25 euro voor niet-leden. De betaling gaat per incasso. het terrein van immigratie en Filosoof Joost de Bloois bespreekt in Abonnementenadministratie integratie (extreem)rechtse standpun- zijn artikel het begrip ‘precariteit’, dat Snouckaertlaan 70 ten op nahoudt is afdoende bekend, staat voor structurele bestaansonze- 3811 MB Amersfoort maar dat de partij ook op sociaaleco- kerheid. Hij stelt dat meer kennis van T (088) 243 55 40 nomisch terrein door en door rechts precariteit nodig is om het neolibe- E [email protected] is, weten minder mensen. Nadere rale beleid in al zijn vormen te Redactieadres bestudering van verkiezingsprogram- begrijpen en er een einde aan te Snouckaertlaan 70 ma’s, uitspraken en stemgedrag laat maken. 3811 MB Amersfoort zien dat de PVV het grootkapitaal T (088) 243 55 35 bevordert en mensen aan de onder- Op de achterkant bespreekt David E [email protected] kant in de steek laat. Hollanders tot slot twee recente Redactie Tijmen Lucie studies van de OESO en het IMF, die Hans van Heijningen Verder pleit in deze Spanning eco- overtuigend bewijzen laten zien dat David Hollanders noom Joan Muysken voor meer meer ongelijkheid leidt tot minder Tekstredactie overheidsinvesteringen om mensen economische groei. Daniël de Jongh Redactieraad Tiny Kox Ronald van Raak Arjan Vliegenthart Basisontwerp Thonik en BENG.biz Vormgeving Robert de Klerk Gonnie Sluijs Foto cover Piet den Blanken / Hollandse Hoogte© Tenzij anders vermeld, is op de inhoud van deze publicatie de Creative Commons Naamsvermelding-Niet Commercieel-GeenAfgeleideWerken 3.0 Nederland licentie van toepassing. creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/nl 2 SPANNING SEPTEMBER 2015 ‘REDUCEER MENSEN NIET TOT VLUCHTELINGEN’ Tekst: Tijmen Lucie Foto: Martin van Welzen© Leo Lucassen is directeur onderzoek van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en hoogleraar Migratiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden. risico’s nemen en kiezen voor de zeeroute met alle ellende van dien. Daarnaast wordt het veroorzaakt door een aantal brandhaarden in de buurt van Europa, met name in Irak, Afghanistan en Syrië, maar ook in Somalië en Eritrea, die overigens deels het gevolg zijn van de militaire interventies van het Westen.’ › Wat vindt u van de opvatting van rechtse politici en publicisten die zeggen dat we de huidige toestroom van vluchtelingen naar Europa niet aankunnen, dat we daarom de grenzen moeten sluiten en de vluchtelingen in de regio moeten opvangen? ‘Het laatste gebeurt al lang. Negentig tot vijfennegentig procent van de Wie de verschrikkelijke beelden ziet van vluchtelingen die wanhopig vluchtelingen uit het Midden-Oosten, proberen om Europa binnen te komen, beseft dat we iets moeten doen Noord-Afrika en Midden-Afrika wordt om ze op te vangen. Tegelijkertijd rijst de vraag of Europa de al in de regio opgevangen. Het eerste vluchtelingenstroom aankan en of de komst van migranten uit is onzin, want logistiek kan Europa als voornamelijk islamitische landen tot culturele spanningen zal leiden. rijkste continent ter wereld het Prof. Leo Lucassen, directeur onderzoek van het Internationaal makkelijk aan. Zoals ik al zei, het Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG): ‘Door Fort Europa nemen aantal vluchtelingen in de jaren mensen grote risico’s.’ negentig was twee keer zo groot als nu, terwijl er destijds in Europa nog › Is de huidige toestroom van en de Hoorn van Afrika (Somalië) wel wat meer aan de hand was, zoals vluchtelingen naar Europa uniek in kwamen. De manier waarop mensen de ineenstorting van de Sovjet-Unie de recente geschiedenis? vluchten en de risico’s die zij daarbij en de val van de Muur. Vorig jaar ‘Niet qua aantallen. Die lagen in de nemen zijn nieuw. Dat komt omdat kwamen ruim 400 duizend vluchtelin- jaren negentig twee keer zo hoog als Europa zich door het Schengenver- gen naar Europa. Dat is nog geen 1 nu en na de Tweede Wereldoorlog drag sinds 1993 steeds meer heeft promille van de Europese bevolking. zelfs nog veel hoger. Uniek is wel dat afgesloten van de buitenwereld.’ Als Europa dat niet aankan, waarom er nog nooit zoveel mensen in kan Libanon dan wel 25 procent aan? gammele bootjes naar Europa zijn › Wat zijn volgens u de belangrijkste Iets anders is dat rechtse politici erop gekomen. In eerdere gevallen kwamen oorzaken van de vluchtelingenstroom wijzen dat de vluchtelingenstroom veel vluchtelingen uit Europa zelf. In naar Europa? leidt tot ellende en opstanden en zorgt de jaren negentig bijvoorbeeld vooral ‘Dat is in de eerste plaats een direct voor een ontwrichtende culturele uit het voormalig Joegoslavië, hoewel gevolg van het creëren van Fort kloof. Ik denk dat ook deze bewering er ook al veel uit het Midden-Oosten Europa, waardoor mensen veel meer niet klopt. Met name de huidige SPANNING SEPTEMBER 2015 3 vluchtelingen uit Syrië behoren TOTAAL AANTAL ASIELZOEKERS IN NEDERLAND NAAR REGIO, 1991-2014 namelijk tot de hoogopgeleide -MET NAREIS VAN PARTNER EN/OF KIND(EREN) bovenlaag van de bevolking. Zij worden door Assad gebombardeerd, 200000 omdat ze te kritisch zijn. Europa moet 180000 juist blij zijn met deze vluchtelingen. 160000 Je moet deze mensen dan wel zo snel mogelijk screenen, kijken wat ze 140000 kunnen, bijscholen en ze zo snel 120000 mogelijk toelaten tot de arbeidsmarkt. Dan snijdt het mes aan twee kanten. 100000 De vluchtelingen worden geholpen en 80000 de vergrijzende en in sommige 60000 gevallen demografisch krimpende landen in Europa ook. Als het gaat om 40000 ‘draagvlak’ gaan politici er te veel van 20000 uit dat mensen niet beïnvloedbaar zijn. Als je duidelijk aan de kiezers 1991-1995 1996-2000 2001-2005 2006-2010 2011-2014 uitlegt waarom je besloten hebt om zoveel vluchtelingen op te nemen, en Zuid- en Oost-Europa Midden-Oosten en Noord-Afrika Zuid- en Oost-Azië hoe je dat doet, krijg je meer mensen Sub-Saharisch Afrika Hoorn van Afrika Rest van de Wereld mee. Dat vergt wel lef en leiderschap. Merkel doet dat beter dan Rutte. Die hoor je hier niet over.’ › Wat vond u van de column van René EERSTE ASIELAANVRAGEN IN EU-28: JANUARI-JUNI, 2014-2015 Cuperus in de Volkskrant waarin hij stelde dat massa-immigratie als 100% breekijzer kan dienen om de ver- amerikanisering van de samenleving 90% versneld door te zetten? 80% ‘Hij heeft een veel te sombere visie. Het idee van een exodus uit Afrika en 70% het Midden-Oosten dat hij aanhangt, 60% 214.000 399.000 is niet op gebaseerd op de feiten. Sterker nog, het aandeel Afrika is laag 50% en neemt in relatieve zin zelfs af. Veramerikanisering van de arbeids- 40% markt heeft niets met migratie te 30% maken, maar met de neoliberale wind die al sinds de jaren tachtig door 20% Europa waait. Als we ervoor kiezen om 10% soepeler om te gaan met migratie in Europa, dan moeten we er onmiddel- 0% lijk voor zorgen dat we de controle op 2014 2015 de arbeidsmarkt opvoeren. De Europa Azië Afrika Rest van de wereld Bron: Eurostat middelen die nu worden gestoken in het bewaken van de Europese grenzen, kunnen we gebruiken om werkgevers in de gaten te houden die › Wat zou Europa volgens u eerlijk verdelen, waarna ze zo snel met slimme constructies migranten of moeten doen? mogelijk aan het werk kunnen. Als het niet-migranten proberen uit te buiten ‘Fort Europa heeft een Vluchtelingen- gaat over arbeidsmigranten van en daardoor in sommige sectoren, charter. Dat moet worden nageleefd. buiten Europa dan is het politiek zoals in de transport, voor verdringing Ik ben het met Juncker eens dat de meest haalbare scenario, dat je in zorgen.’ opvang van vluchtelingen niet aan kaart brengt in welke sectoren in individuele landen overgelaten kan Europa behoefte is aan personeel en worden. De verschillen zijn eenvoudig- dat je vervolgens tijdelijke arbeidsver- weg te groot. Het ene land erkent gunningen verstrekt. Een meer Syriërs wel, het andere niet.