Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie NR 5 2009 2 Mariola Marczak, Miłosz Babecki Rada Programowa Zbigniew Anculewicz (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), Aleksy Awdiejew (Uniwersytet Jagielloński), Irena B. Czajkowska (Uniwersytet Opolski), Bernadetta Darska (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), Michael Fleischer (Uniwersytet Wrocławski), Grażyna Habrajska (Uniwersytet Łódzki), Andrzej C. Leszczyński (Uniwersytet Gdański), Walery Pisarek (Uniwersytet Jagielloński), Małgorzata Radkiewicz (Uniwersytet Jagielloński), Agata Zawiszewska (Uniwersytet Szczeciński), Dorota Zaworska-Nikoniuk (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski) Redakcja Andrzej Staniszewski (redaktor naczelny) Miłosz Babecki (sekretarz redakcji) Mariola Marczak (sekretarz redakcji) Irena Szutkowska (sekretarz redakcji) Szymon Żyliński (sekretarz redakcji) Recenzent Piotr Kowalski Adres redakcji „Media – Kultura – Komunikacja Społeczna” Uniwersytet Warmińsko-Mazurski ul. Kurta Obitza 1 10-725 Olsztyn e-mail: [email protected] Projekt okładki Maria Fafi ńska Redakcja wydawnicza Małgorzata Kubacka ISSN 1734–3801 © Copyright by Wydawnictwo UWM • Olsztyn 2009 Wydawnictwo UWM ul. Jana Heweliusza 14, 10-718 Olsztyn tel. (0-89) 523 36 61, fax (0-89) 523 34 38 www.uwm.edu.pl/wydawnictwo/ e-mail: [email protected] Nakład 150 egz. Ark. wyd. 26,1; ark. druk. 22,25 Druk: Zakład Poligrafi czny UWM w Olsztynie, zam. 423 Wprowadzenie 3 Spis treści Mariola Marczak, Miłosz Babecki Wprowadzenie ............................................................................................................ 5 Media w kulturze Bara Ndiaye Przemiany w dzienniku „Le Monde” od Huberta Beuve’a-Méry’ego do Jeana-Marie Colombaniego (1944–1994) ....................................................................................... 13 Lech Krajewski O dyskursie agresywnym w filmie animowanym. Z badań nad folklorem dzieci i nastolatków.............................................................................................................. 33 Jolanta Piwowar Modyfikacje związków frazeologicznych – czyli o komunikacji p erwersyjnej Violetty Kubasińskiej................................................................................................. 58 Szymon Żyliński Próba opisu portalu Couchsurfing i jego użytkowników – w oparciu o wybrane teksty z prasy krajowej i zagranicznej ..................................................................... 64 Oblicza masowej komunikacji Sebastian Przybyszewski Kontekst w badaniach nad językiem ....................................................................... 79 Aleksander Kiklewicz Akty mowy: klasyfikacja dychotomiczna ................................................................. 87 Alina Naruszewicz-Duchlińska Asynchroniczność jako jedna z cech gatunkowych grup dyskusyjnych (newsgroups) .............................................................................................................. 111 Tomasz Chyrzyński Tendencje w tworzeniu pseudonimów internetowych przez użytkowników pol- sko- i anglojęzycznych – analiza porównawcza ....................................................... 117 Michał Wilczewski Transfuzja semantyczna leksemu miłość w świetle semantyki kognitywnej ......... 132 Miłosz Babecki Problematyka zakłóceń w komunikowaniu reklamowym w procesie planowania mediów ....................................................................................................................... 142 44 Mariola Marczak,Spis tre Miściłosz Babecki Irena Szutkowska Analiza wybranych aspektów komunikatów reklamowych zamieszczonych na łamach tygodnika opiniotwórczego „Wprost” w 2008 roku ..................................... 153 Robert Dziembowski Podstawy prawne swobody wypowiedzi oraz możliwości jej ograniczania ............ 172 W stronę dialogu kultur Maria Rółkowska Między mitem dobrego a złego dzikusa – rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej w XIX-wiecznych relacjach z podróży polskich pisarzy .......................................... 187 Jarosław Rubacha Aneksja Bośni i Hercegowiny i jej skutki w świetle publikacji „Świata Słowiań- skiego” ....................................................................................................................... 198 Andrzej Malinowski Wpływ efektu CNN na odbiór wydarzeń w Kosowie i przygotowania NATO do wojny z Jugosławią w 1999 roku .............................................................................. 219 Renata Rozbicka Stosunki polsko-ukraińskie w kontekście Unii Europejskiej w oparciu o polskie publikacje prasowe .................................................................................................... 228 Bożena Brzostowska Zderzenie wiary? Terroryzm w dyskursie katolickim na przykładzie „Tygodnika Powszechnego” ........................................................................................................... 255 Elżbieta Dutka „Przestrzeń współtworzenia” – o fotografii w pisarstwie Andrzeja Stasiuka ....... 268 Szkice regionalne Marcin Wakar Czasopismo społeczno-kulturalne „Warmia i Mazury” w latach 1955–1967. Przy- czynek do monografii ................................................................................................ 291 Joanna Chłosta-Zielonka Zawartość literacka „Panoramy Północy” ............................................................... 308 Rafał Niedbała Kształtowanie się środowiska telewizyjnego w Olsztynie do 2002 roku ............... 317 Ewa Bartos Maski Erosa. Doświadczenie seksualności w powieści Raz w roku w Skiroław- kach Zbigniewa Nienackiego .................................................................................... 335 Biogramy ...................................................................................................................... 351 Wprowadzenie 5 Mariola Marczak, Miłosz Babecki Wprowadzenie Oddajemy do Państwa rąk kolejny numer „Mediów – Kultury – Ko- munikacji Społecznej”. Znajdą w nim Państwo efekty różnorodnych prac badawczych, które obejmują spektrum od styku medioznawstwa i kulturo- znawstwa, po komunikacyjnie zorientowane studia językoznawcze. Środo- wisko nasze skupia specjalistów z różnych dziedzin, prezentowane pismo odzwierciedla tę różnorodność, zaś konkretne prace mają niejednokrotnie charakter komparatystyczny. Zawsze jednak wiążą się z obecnością me- diów we współczesnym świecie oraz z rozmaitymi uwarunkowaniami zwią- zanymi z ich funkcjonowaniem, jak również z powiązanymi z problematyką medialną zagadnieniami międzyludzkiej i społecznej komunikacji. W I części bieżącego numeru „Mediów” („Media w kulturze”) znaj- dą Państwo teksty prezentujące kulturotwórczą rolę mediów od najstar- szych (jak prasa czy kino), po najnowsze, jak Internet. Bara Ndiaye w kla- sycznym tekście prasoznawczym opisuje historię francuskiego dziennika „Le Monde”, zarówno dokumentując jego dzieje, jak i dociekając przyczyn jego silnej pozycji rynkowej oraz opiniotwórczej. Lech Krajewski analizuje ścieżki dźwiękowe filmów animowanych, traktując je jako swoisty doku- ment kulturowy, odzwierciedlający językowe zachowania dzieci i młodzie- ży. Szczegółowa analiza językowa pozwala dostrzec nie tylko ekspansję wulgaryzmów, ale przede wszystkim prowadzi do stwierdzenia, że „Filmy animowane utrwalają kulturę bądź subkultury młodzieżowe, jednocześnie kształtują językowy sposób bycia ludzi młodych, bardzo podatnych na ma- nipulacje i wpływy wirtualnej rzeczywistości filmu” (s. 56). Lech Krajewski dostrzega w tym niebezpieczeństwo utrwalania werbalnych i niewerbal- nych zachowań agresywnych. Jolanta Piwowar, podobnie jak Krajewski, traktuje przekazy audiowizualne „jako nośniki tekstów kultury” (s. 58). Z tej perspektywy charakteryzuje wypowiedzi jednej z bohaterek serialu te- lewizyjnego BrzydUla – Violetty Kubasińskiej. Autorka dekomponuje środki lingwistyczne, wskazując w ten sposób na źródła komizmu językowego. Jednocześnie dynamiczne podejście bohaterki serialu do zasobów mowy staje się dla Jolanty Piwowar okazją do zaprezentowania cech języka mło- dzieżowego, który jest „potoczny, dynamiczny, szybko poddaje się zmia- nom i rozmaitym aktualizacjom, a przede wszystkim nawiązuje do spraw, które dotyczą ludzi młodych i są częścią ich świata” (s. 63). O jednym z kulturowych aspektów obecności nowych mediów w życiu codziennym pi- sze Szymon Żyliński, analizując działanie portalu Couchsurfing. Nawiązy- wanie międzynarodowych znajomości przez Internet, po to, by wyruszając w podróż, zatrzymać się u internetowych znajomych i dzięki temu od środ- ka poznawać nieznane kraje, Szymon Żyliński opisuje jako współczesną 6 Mariola Marczak, Miłosz Babecki formę turyzmu, nawiązującą do średniowiecznych tradycji. Wtedy również podróże pełniły funkcje poznawcze oraz integracyjne wobec odległych kul- tur. Służyły nawiązywaniu kontaktów, poznawaniu, a w dalszej konse- kwencji oswajaniu nieznanego, stając się zaczątkiem akulturacji. Część II prezentowanego Czytelnikom tomu została ukształtowana przez autorów, których teksty funkcjonują w środowisku determinowanym przez specyficzny dyskurs metakulturowy. Specyficzny, gdyż konkurują w nim różne wizje systemu kultury masowej, ustępujące stopniowo tej odmianie, którą Greg Urban określił mianem metakultury nowości1, a Wojciech Józef Burszta dookreślił, posługując się pojęciem metakultury symultaniczno- ści2. Z lektury zaproponowanych opracowań wyłania się wyjątkowy obraz otaczającej nas rzeczywistości. Bez względu na to, czy będziemy odnosić się do pierwszego, czy do drugiego stanowiska, nie możemy pomijać faktu, że konstytutywną ich właściwością jest postępująca dyspersyjność. Przejawia