DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

KRAKÓW, LISTOPAD 2016

SPIS TREŚCI 2 1. PODSTAWA DIAGNOZY SŁUŻĄCEJ WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI W GMINIE PAŁECZNICA ...... 4 1.1 PODSTAWA PRAWNA ...... 4 1.2 METODOLOGIA DIAGNOZY SPOŁECZNEJ ...... 5 1.3 POŁOŻENIE GMINY PAŁECZNICA ...... 8 2. SYTUACJA SPOŁECZNA ...... 10 2.1 STRUKTURA DEMOGRAFICZNA ...... 10 2.2 BEZROBOCIE ...... 13 2.3 UBÓSTWO I POMOC SPOŁECZNA ...... 14 2.4 STAN ZDROWIA MIESZKAŃCÓW ...... 17 2.5 EDUKACJA I OPIEKA NAD DZIEĆMI ...... 18 2.6 KAPITAŁ SPOŁECZNY ...... 21 3 GOSPODARKA I ROLNICTWO ...... 25 4. WARUNKI ŚRODOWISKOWE ...... 28 5. PARAMETRY PRZESTRZENNO-FUNKCJONALNE ...... 31 5.1 JAKOŚĆ PRZESTRZENI PUBLICZNEJ ...... 31 5.2 JAKOŚĆ OBSŁUGI KOMUNIKACYJNEJ ...... 32 6. BAZA TECHNICZNA ...... 33 6.1 ZASOBY MIESZKANIOWE ...... 33 7. WYZNACZENIE OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI .. 34 7.1 ANALIZA ZBIORCZA DEFICYTÓW W SOŁECTWACH GMINY ...... 34 7.2 WNIOSKI DLA WYZNACZENIA OBSZARU ZDEGRADOWANEGO ...... 40 7.3 PODSTAWA WYZNACZENIA OBSZARU REWITALIZACJI ...... 41 7.4 ZNACZENIE OBSZARU REWITALIZACJI DLA GMINY ...... 42 7.5 SUGESTIE DLA UCHWAŁY RADY GMINY O WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I REWITALIZACJI ...... 45

SPIS TABEL

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Tabela 1. PARAMETRY TERYTORIALNO-LUDNOŚCIOWE W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA W ROKU 2015 ...... 9 3 Tabela 2. OCZEKIWANA PRZECIĘTNA DŁUGOŚĆ ŻYCIA W POLSCE W LATACH 2015 - 2050 ...... 10 Tabela 3. UDZIAŁ LUDNOŚCI W WIEKU 65 LAT I WIĘCEJ W POPULACJI ...... 10 Tabela 4. PRZYCZYNY PRZYZNANIA POMOCY SPOŁECZNEJ W JEDNOSTACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA .. 16 Tabela 5. WYNIKI SPRAWDZIANU PO 6. KLASIE W SZKOŁACH GMINY PAŁECZNICA ...... 19 Tabela 6. WYNIKI EGZAMINU GIMNAZJALNEGO W GMINIE PAŁECZNICA ...... 19 Tabela 7. MODEL EDUKACYJNEJ WARTOŚCI DODANEJ ...... 19 Tabela 8. OCENA WŁADZ SAMORZĄDOWYCH W POLSCE W LATACH 2011 - 2015 ...... 22 Tabela 9. FREKWENCJA W LOKALACH WYBORCZYCH W GMINIE PAŁECZNICA W LATACH 2014 - 2015 ...... 22 Tabela 10. OBWODY WYBORCZE W GMINIE PAŁECZNICA ...... 22 Tabela 11. ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA ...... 24 Tabela 12. PARAMETRY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W SOŁECTWACH GMINY PAŁECZNICA W LATACH 2011 i 2015 25 Tabela 13. WYNIKI POMIARU JAKOŚCI WODY W PUNKCIE KONTROLNO-POMIAROWYM MAŁOSZÓWKA - KAZIMIERZA WIELKA W 2014 ROKU ...... 30 Tabela 14. OCENA JAKOŚCI WODY W RZECE MAŁOSZÓWKA NA TLE WÓD MAŁOPOLSKI ...... 30 Tabela 15. BUDYNKI KULTURY W GMINIE PAŁECZNICA ...... 32 Tabela 16. WSKAŹNIK DOSTĘPNOŚCI KOMUNIKACYJNEJ W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA ... 32 Tabela 17. STRUKTURA WIEKU BUDYNKÓW W KRAJU ...... 33 Tabela 18. KUMULACJA KOTŁÓW ZASILANYCH PALIWEM STAŁYM W SOŁECTWACH GMINY PAŁECZNICA ...... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Tabela 19. PARAMETRY OCENY DEFICYTÓW W GMINIE PAŁECZNICA ...... 35 Tabela 20. PRZEGLĄD DEFICYTÓW SPOŁECZNYCH ...... 37 Tabela 21. PRZEGLĄD DEFICYTÓW GOSPODARCZYCH, ŚRODOWISKOWYCH, PRZESTRZENNO-FUNKCJONALNYCH I TECHNICZNYCH ...... 38

SPIS WYKRESÓW Wykres 1. OGÓLNY MODEL WZAJEMNEGO ODDZIAŁYWANIA DEFICYTÓW SPOŁECZNYCH I POZOSTAŁYCH DEFICYTÓW ...... 5 Wykres 2. POPULACJA JEDNOSTEK REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA W 2015 ROKU ...... 11 Wykres 3. STRUKTURA WIEKOWA W GMINIE PAŁECZNICA W 2015 ROKU...... 11 Wykres 4. UDZIAŁ OSÓB W WIEKU POPRODUKCYJNYM W POPULACJI W 2015 ROKU...... 12 Wykres 5. UDZIAŁ OSÓB W WIEKU PRZEDPRODUKCYJNYM W POPULACJI W 2015 ROKU ...... 12 Wykres 6. UDZIAŁ OSÓB W WIEKU PRODUKCYJNYM W POPULACJI W 2015 ROKU ...... 12 Wykres 7. TENDENCJE BEZROBOCIA W GMINIE PAŁECZNICA ...... 13 Wykres 8. LICZBA DECYZJI O POMOCY SPOŁECZNEJ Z TYTUŁU BEZROBOCIA / 1000 os...... 14 Wykres 9. ODSETEK OSÓB OTRZYMUJĄCYCH POMOC SPOŁECZNĄ (PONIŻEJ I POWYŻEJ KRYTERIUM DOCHODOWEGO) ...... 15 Wykres 10. LICZBA DECYZJI O PRZYZNANIU POMOCY SPOŁECZNEJ /1000 MIESZKAŃCÓW ...... 16 Wykres 11. EDUKACYJNA WARTOŚĆ DODANA GIMNAZJÓW W GMINIE PAŁECZNICA W ZAKRESIE PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH ...... 20 Wykres 12. EDUKACYJNA WARTOŚĆ DODANA GIMNAZJÓW W GMINIE PAŁECZNICA W ZAKRESIE PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH ...... 21 Wykres 13. LICZBA PODMIOTÓW GOSPODARKI NARODOWEJ W KRAJU, WOJEWÓDZTWIE I GMINIE PAŁECZNICA NA 10 TYS. MIESZKAŃCÓW ...... 25 Wykres 14. LICZBA PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH W PRZELICZENIU NA 10 TYS. MIESZKAŃCÓW W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA ...... 26 Wykres 15. TENDENCJE ROZWOJU GOSPODARCZEGO W GMINIE PAŁECZNICA ...... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Wykres 16. ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA PYŁEM PM10 W WYBRANYCH STREFACH W KRAJU W LATACH 2010 - 2014 ...... 28 Wykres 17. LICZBA DOMÓW I OŚRODKÓW KULTURY, KLUBÓW I ŚWIETLIC W POLSCE - 2013 - 2015 r...... 31 Wykres 18. LICZBA DOMÓW I OŚRODKÓW KULTURY, KLUBÓW I ŚWIETLIC W MAŁOPOLSCE - 2013 - 2015 r...... 31 Wykres 19. UDZIAŁ BUDYNKÓW MIESZKALNYCH WZNIESIONYCH W PRZESTARZAŁEJ TECHNOLOGII (PRZED 1944 ROKIEM) W OGÓLE BUDYNKÓW ...... 34 Wykres 20. PUNKTOWA OCENA SOŁECTW DLA WYZNACZENIA OBSZARU ZDEGRADOWANEGO ...... 38

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

1. PODSTAWA DIAGNOZY SŁUŻĄCEJ WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI W GMINIE PAŁECZNICA 4 1.1 PODSTAWA PRAWNA

Niniejszy dokument stanowi gruntowną analizę czynników społecznych, gospodarczych i terytorialnych, a także podstawę do dalszych prac w celu wyznaczenia obszarów zdegradowanych oraz obszarów, które winny zostać zrewitalizowane dla poprawy jakości życia mieszkańców gminy Pałecznica. W dłuższej perspektywie jest on niezbędnym etapem na drodze do opracowania gminnego programu rewitalizacji, stanowiącego podstawę działań naprawczych w obszarach dotkniętych deficytami społecznymi. Dokument jest zgodny z wymogami zawartymi w:

 Ustawie o rewitalizacji z dn. 9 października 2015 roku, zwanej dalej Ustawą.  Wytycznych w zakresie rewitalizacji w programach operacyjnych na lata 2014 - 2020, przyjętych w lipcu 2015 roku przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju (obowiązek określenia "Wytycznych" wynika z ustawy z dn. 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020), zmienionych następnie 2 sierpnia 2016 r. przez Ministra Rozwoju, zwanych dalej Wytycznymi.  Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Małopolskiego na lata 2014 - 2020, zwanym dalej RPO WM 2014 - 2020.

Status prawny oraz wymogi odnośnie obszarów zdegradowanego oraz rewitalizacji podane zostały w rozdziale 3. Ustawy z dn. 9 października 2015 roku o rewitalizacji (art. 8-13). Można z niego wywieść następujące definicje:

OBSZAR ZDEGRADOWANY to obszar gminy znajdujący się w stanie kryzysowym z powodu koncentracji negatywnych zjawisk społecznych, w szczególności bezrobocia, ubóstwa, przestępczości, niskiego poziomu edukacji lub kapitału społecznego, a także niewystarczającego poziomu uczestnictwa w życiu publicznym. Ponadto w obszarze tym występuje przynajmniej jeden z deficytów: gospodarczy, środowiskowy, przestrzenno- funkcjonalny lub techniczny.

OBSZAR REWITALIZACJI wyznaczony jest jako całość lub część obszaru zdegradowanego, przy czym nie może on obejmować obszaru większego niż 20% powierzchni gminy, na którym zamieszkuje więcej niż 30% mieszkańców gminy. Niezamieszkałe tereny poprzemysłowe, w tym poportowe i powydobywcze, tereny powojskowe albo pokolejowe mogą wejść w skład obszaru rewitalizacji jedynie w przypadku, gdy zaplanowane działania będą przeciwdziałały deficytom społecznym.

Zarówno obszar zdegradowany, jak i obszar rewitalizacji może być podzielony na podobszary, w tym nieposiadające ze sobą wspólnych granic. W tym przypadku każdy z podobszarów musi spełniać warunki określone w Ustawie - zdiagnozowane deficyty społeczne oraz deficyty w jednym z obszarów; gospodarczym, środowiskowym, przestrzenno-funkcjonalnym lub technicznym.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

1.2 METODOLOGIA DIAGNOZY SPOŁECZNEJ 5 Wewnętrzna systematyka dokumentu wynika z przywoływanych wcześniej definicji obszaru zdegradowanego i rewitalizacji. Stąd część diagnostyczną podzielono na 5 zasadniczych działów:  Sytuacja społeczna,  Sytuacja gospodarcza,  Warunki środowiskowe,  Warunki przestrzenno-funkcjonalne,  Warunki techniczne.

W każdym z tych działów dokonano diagnozy występowania poszczególnych zjawisk przestrzenno-społecznych oraz wskazano deficyty pojawiające się w poszczególnych analizowanych grupach, przy uwzględnieniu podziału administracyjnego gminy, co ma za zadanie dokładne określenie, zarówno skali jak i lokalizacji poszczególnych zjawisk.

Wykres 1. OGÓLNY MODEL WZAJEMNEGO ODDZIAŁYWANIA DEFICYTÓW SPOŁECZNYCH I POZOSTAŁYCH DEFICYTÓW

• Deficyty środowiskowe: • Deficyty gospodarcze: • Przekroczenie standardów • Niski poziom jakości środowiska, przedsiębiorczości, • Obecność odpadów • Słaba kondycja stwarzających zagrożenie dla przedsiębiorstw życia ludzi, zwierząt lub stanuśrodowiska

Wysokie bezrobocie, Zapotrzebowanie na Wysokie pomoc społeczną zapotrzebowanie na (niepełnosprawność, pomoc społeczną długotrwała lub ciężka (ubóstwo) choroba)

Niski poziom edukacji, Niska dzietność, Niski poziom Wysokie uczestnictwa w życiu zapotrzebowanie na • Deficyty porzestrzenno- społecznym i pomoc społeczną funkcjonalne: • Niewystarczające zaopatrzenie kulturalnym (ubóstwo) • Deficyty techniczne: w infrastrukturę techniczną i • Degradacja stanu społeczną, technicznego obiektów • Niedostosowanie rozwiązań budowlanych, urbanistycznych, • Niski poziom komunikacji • Wysoka energochłonność • Niedobór odpowiednio budynków przygotowanych terenów publicznych

Podstawą podziału terytorium gminy na obszary, w celu dalszego wyznaczenia obszaru zdegradowanego i rewitalizacji jest dobór odpowiedniej wielkości jednostek. Podział na jednostki mniejsze daje możliwość diagnozowania skupisk deficytów społecznych z większą precyzją. Jest to konieczne w przypadku zwartych obszarów miejskich, charakteryzujących się dużym zagęszczeniem mieszkańców i wysokim stopniem anonimowości, który w znacznym stopniu utrudnia zaangażowanie mieszkańców w proces rewitalizacji.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Podział terytorium gminy na jednostki zbyt małe niesie ze sobą zagrożenia: 6 1. Brak odpowiedniego powiązania przyczyn i skutków negatywnych zjawisk, zwłaszcza gdy źródło deficytu zlokalizowane jest poza wyznaczoną jednostką (np. gdy problemy zdrowotne mieszkańców wynikają z zanieczyszczenia środowiska, którego źródło zlokalizowane jest w innej jednostce lub gdy słabe wyniki uczniów powiązane są z niskim poziomem nauczania w szkole zlokalizowanej w innej jednostce). W takiej sytuacji pojawia się konieczność prowadzenia działań naprawczych w obszarach leżących poza jednostką, w której zdiagnozowano deficyt. Prowadzi to do trudności w zrozumieniu procesu rewitalizacji i osiągnięcia odpowiedniego poziomu partycypacji społecznej. Spójne i zrozumiałe działania wymagają, żeby deficyty minimalizowane były przede wszystkim działaniami naprawczymi w samej jednostce. 2. Zbyt mała liczba mieszkańców, która skutkować może: a. Brakiem możliwości efektywnego przeprowadzenia analiz statystycznych (przyjmuje się, że badania porównawcze mogą być prowadzone, gdy do dyspozycji są dane minimum 150 - 200 przypadków). b. Brakiem możliwości wyłonienia społeczności interesariuszy, mogących wziąć aktywny udział w konsultacjach społecznych. 3. Wyłonienie się sprzecznych interesów wewnątrz lokalnej społeczności, co w skrajnych przypadkach może uniemożliwić przeprowadzenie konstruktywnych konsultacji społecznych, a nawet powodować kolejne deficyty (np. mniejsze uczestnictwo w życiu publicznym w przyszłości).

W związku z powyższym uznano, że jednostki, na które podzielony zostanie teren gminy muszą odpowiadać następującym cechom:

1. Muszą być zamieszkałe przez przynajmniej 150-200 osób, 2. Muszą stanowić spójną całość pod względem funkcjonalnym i terytorialnym, tzn.: a. Muszą posiadać infrastrukturę publiczną wpływającą na poziom realizacji usług publicznych, zwłaszcza placówkę edukacyjną, kulturalną lub sportową, b. Muszą gwarantować warunki do rozbudowy lub lokalizacji nowej infrastruktury w taki sposób, aby zmniejszały deficyty społeczności lokalnej w jednostce, 3. Muszą dysponować odpowiednią społecznością interesariuszy, mogących w aktywny sposób wziąć udział w konsultacjach społecznych.

Społeczności lokalne tworzą się w sposób naturalny na bazie wspólnoty terytorialnej i wspólnoty interesów (np. dbałości o przestrzeń publiczną, z której korzystają wszyscy członkowie). We wszystkich sołectwach działają organizacje pozarządowe. Jednak wielkość i populacja części sołectw nie gwarnatuje możliwości efektywnego zabezpieczenia usług publicznych, dedykowanych poszczególnym wspólnotom. Stąd decyzja o przeprowadzeniu analiz z podziałem na sołectwa, a tam gdzie jest to uzasadnione, z podziałem uwzględniającym jednostki składające się z dwóch sołectw.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

PODZIAŁ NA JEDNOSTKI REFERENCYJNE 7 1. Nadzów 2. Czuszów 3. Lelowice-Kolonia 4. Gruszów 5. Winiary 6. Pamięcice 7. Pałecznica 8. 9. Łaszów + Bolów 10. + 11. Sudołek + Pieczonogi

Rysunek 1. UKŁAD JEDNOSTEK REFERENCYJNYCH

Źródło: Opracowanie własne

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Biorąc powyższe pod uwagę, dla prawidłowego opracowania niniejszego dokumentu Wójt Gminy Pałecznica pozyskał dane z następujących źródeł: 8

 Urząd Gminy Pałecznica,  Jednostki organizacyjne Gminy (szkoły publiczne, Ośrodek Pomocy Społecznej w Pałecznicy),  Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie,  opracowane wcześniej dokumenty planistyczne gminy, w tym min.:

Formy i terminy prowadzenia konsultacji społecznych odnośnie kształtu obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji, wynikają z rozdziału 2 Ustawy (art. 5-7). Co ważne, Wójt Gminy zobligowany jest do umożliwienia mieszkańcom i pozostałym interesariuszom przekazywania uwag w postaci papierowej lub elektronicznej, a także w ramach przynajmniej dwóch z wymienionych form konsultacji (harmonogram konsultacji społęcznych przedstawiono w Gminnym Programie Rewitalizacji):

 Spotkania,  Debaty,  Warsztaty,  Spacery studyjne,  Ankiety,  Wywiady,  Wykorzystanie grup przedstawicielskich,  Zbieranie uwag ustnych.

Analiza przedstawionych w dokumencie danych statystycznych, uzupełniona została innymi metodami badawczymi, w tym:

1. W części dotyczącej sfery przestrzenno-funkcjonalnej gminy przeprowadzono analizę dostępności poszczególnych typów infrastruktury. 2. W części dotyczącej obszaru edukacji, dla opisu poziomu nauczania w gimnazjach posłużono się wskaźnikiem edukacyjnej wartości dodanej (EWD), zgodnie z metodologią Instytutu Badań Edukacyjnych.

1.3 POŁOŻENIE GMINY PAŁECZNICA

Gmina Pałecznica położona jest w powiecie proszowickim, ok. 20 km na północny wschód od Krakowa. Należy do Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego. Gmina o powierzchni 47,8 km2 zamieszkuje 3661 mieszkańców, co oznacza że gęstość zaludnienia wynosi 76,6 os./km2. Najmniejsze zagęszczenie odnotowano w jednostce, na którą składają się sołectwa Sołcza i Bolów (51 os./km2), a najwyższe w Czuszowie - 115,5 os./km2, co stanowi ok. połowę średniej w województwie małopolskim (222 os/km2).

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Tabela 1. PARAMETRY TERYTORIALNO-LUDNOŚCIOWE W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA W ROKU 2015 9 JEDNOSTKA POWIERZCHNIA [ha] POPULACJA GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA [os./km2] Sudołek i Pieczonogi 233,32 396 75,9 Solcza i Niezwojowice 583,08 262 54,2 Nadzów 499,94 448 89,6 Czuszów 528,86 611 115,5 Łaszów i Bolów 376,32 192 51,0 Winiary 322,39 301 93,4 Pamięcice 407,69 247 60,6 Lelowice Kolonia 307,32 196 63,8 Gruszów 369,41 287 77,7 Pałecznica 692,66 533 76,9 Ibramowice 210,08 188 89,5 ŁĄCZNIE 4781,23 3661 76,6 Źródło: GUS, Dane Urzędu Gminy Pałecznica, obliczenia własne

W gminie nie występują formy ochrony przyrody wymienione w art. 6 ustawy z dn. 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

2. SYTUACJA SPOŁECZNA 10 2.1 STRUKTURA DEMOGRAFICZNA

W kraju obserwowane są tendencje społeczne analogiczne do tych, jakie mają miejsce w przeważającej części krajów Unii Europejskiej. Z punktu widzenia potrzeb rewitalizacyjnych, na szczególną uwagę zasługuje zmiana struktury wiekowej społeczeństw, a zwłaszcza proces ich starzenia się, za którym idzie konieczność korekty polityki społecznej.

Proces starzenia się społeczeństwa, mierzony zarówno wzrostem liczby osób w wieku poprodukcyjnym, jak i zmniejszeniem się udziału dzieci i młodzieży w strukturze wiekowej, wzmacniany jest wzrostem spodziewanej długości życia.

"Prognoza ludności na lata 2014 - 2050" sporządzona przez Główny Urząd Statystyczny przewiduje, że w 2050 roku populacja kraju będzie wynosiła niespełna 34 miliony osób, przy czym spadek liczby ludności będzie nasilał się w kolejnych dekadach. W 2020 roku liczba mieszkańców Polski będzie wynosiła 38,14 mln, co będzie oznaczało spadek o ok. 1% w stosunku do 2014 roku.

Tabela 2. OCZEKIWANA PRZECIĘTNA DŁUGOŚĆ ŻYCIA W POLSCE W LATACH 2015 - 2050 PŁEĆ/ROK 2015 2020 2025 2050 Mężczyźni 73,4 74,6 75,9 82,1 Kobiety 81,2 82,1 83 87,5 Źródło: "Prognoza ludności na lata 2014 - 2050"

Tabela 3. UDZIAŁ LUDNOŚCI W WIEKU 65 LAT I WIĘCEJ W POPULACJI 2014 2020 2050 Udział ludności w wieku powyżej 65 lat w populacji kraju 15,3% 18,9% 32,7% Źródło: "Prognoza ludności na lata 2014 - 2050", obliczenia własne

Zgodnie z danymi Urzędu Gminy Pałecznica, w 2015 roku w granicach gminy mieszkało 3661 osób. Największym pod względem liczby mieszkańców sołectwem był Czuszów zamieszkiwany przez ok. 17% mieszkańców gminy.

Zasadniczo sytuacja demograficzna w gminie jest stabilna. W ciągu ubiegłych 5 lat liczba mieszkańców zmniejszyła sie jedynie o 10 osób, co stanowiło ułamek procenta. Co bardziej istotne, zaobserwowano wyraźny spadek liczby mieszkańców centrum administracyjnego gminy, czyli Pałecznicy - w latach 2011 - 2015 spadek o 21 osób, a także Pamięcić - spadek o 15 osób, tj. o blisko 6%.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Wykres 2. POPULACJA JEDNOSTEK REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA W 2015 ROKU 11 700 601 611 600 554 533 500 439 448 398 396 400 291 287 297 301 300 262 247 266 262 185 192 184 188 194 196 200 100 -

2011 2 015

Źródło: Dane Urzędu Gminy Pałecznica

Biorąc pod uwagę teren całej gminy, rozkład ludności na poszczególne grupy wiekowe jest bardzo zbliżony do średnich w województwie małopolskim. Notuje się nieco większy odsetek osób w wieku przedprodukcyjnym i poprodukcyjnym.

Wykres 3. STRUKTURA WIEKOWA W GMINIE PAŁECZNICA W 2015 ROKU

70,0 62,4 60,0 60,0

50,0

40,0 MAŁOPOLSKIE 30,0 GMINA PAŁECZNICA 18,9 20,1 18,6 19,9 20,0

10,0

0,0 WIEK WIEK PRODUKCYJNY WIEK POPRODUKCYJNY PRZEDPRODUKCYJNY

Pomiędzy poszczególnymi jednostkami referencyjnymi odnotowano wyraźne różnice w strukturze wiekowej, choć należy przy tym zauważyć, że w żadnym z sołectw nie stwierdzono daleko posuniętego deficytu demograficznego. Udział osób w wieku przedprodukcyjnym wahał się od 17% do 25%, a w wieku poprodukcyjnym - od 12,2% do 19,9%.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Wykres 4. UDZIAŁ OSÓB W WIEKU POPRODUKCYJNYM W POPULACJI W 2015 ROKU 12 25,0% 19,9% 20,0% 16,0% 16,3% 16,7% 16,7% 16,9% 13,2% 13,8% 14,6% 15,0% 12,2% 12,9% 10,0% 5,0% 0,0%

Źródło: Dane Urzędu Gminy Pałecznica, obliczenia własne

Wykres 5. UDZIAŁ OSÓB W WIEKU PRZEDPRODUKCYJNYM W POPULACJI W 2015 ROKU 30,0% 24,9% 25,0% 22,2% 22,3% 22,6% 22,9% 22,9% 23,2% 25,0% 18,8% 20,0% 20,0% 17,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0%

Źródło: Dane Urzędu Gminy Pałecznica, obliczenia własne

Wykres 6. UDZIAŁ OSÓB W WIEKU PRODUKCYJNYM W POPULACJI W 2015 ROKU 80,0% 69,2% 61,1% 63,8% 64,1% 64,5% 65,4% 65,5% 70,0% 55,1% 58,8% 60,4% 60,9% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0%

Źródło: Dane Urzędu Gminy Pałecznica, obliczenia własne

WNIOSKI - DEMOGRAFIA Zasadniczo sytuacja demograficzna w gminie Pałecznica jest stabilna. Różnice w strukturze wiekowej poszczególnych jednostek referencyjnych nie stanowią podstawy dla stwierdzenia istotnego deficytu. Praktycznie jedyną istotną negatywną tendencją jest zmniejszenie liczby mieszkańców w miejscowościach Pałecznica i Pamięcice.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

2.2 BEZROBOCIE 13 Dane przywoływane w dokumencie dotyczą bezrobocia rozumianego jako odsetek osób zarejestrowanych jako bezrobotne w grupie osób w wieku produkcyjnym. Bezrobotny zarejestrowany to osoba, która ukończyła 18 lat i nie osiągnęła wieku emerytalnego, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Poprawa parametrów gospodarczych w kraju wpłynęła na odczuwalną poprawę sytuacji materialnej gospodarstw domowych. W ciągu minionej dekady w kraju wyraźnie zmniejszyło się bezrobocie - obecny stały trend spadkowy notowany jest od 2013 roku.

2011 ROK 2015 ROK POLSKA 8,0% 6,5%

MAŁOPOLSKA 6,8% 5,7%

Parametry bezrobocia w gminie Pałecznica niewiele odbiegają od średniej notowanej w Małopolsce. Podobna jest też tendencja w spadku poziomu bezrobocia: w latach 2011 - 2015 zmniejszyło się ono z 6,7 do 6,2% w skali całej gminy.

Wykres 7. TENDENCJE BEZROBOCIA W GMINIE PAŁECZNICA 9,0 8,0 8,0 6,8 7,0 6,5 6,7 6,2 6,0 5,7

5,0 2011 4,0 2015 3,0

2,0

1,0

0,0 POLSKA MAŁOPOLSKIE GMINA PAŁECZNICA

Źródło: GUS

Należy jednak pamiętać, że gmina Pałecznica znajduje się na terenach wiejskich, a co za tym idzie, oficjalne wskaźniki nie w pełni oddają skalę zjawiska. Wynika to z faktu występowania w obszarach rolniczych, zwłaszcza rolnictwa rozdrobnionego, problemu bezrobocia ukrytego.

W związku z tym dla opisu zjawiska bezrobocia wykorzystano dane Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, odnośnie liczby przyznawanych zasiłków ze względu na bezrobocie.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Wykres 8. LICZBA DECYZJI O POMOCY SPOŁECZNEJ Z TYTUŁU BEZROBOCIA / 1000 os. 14 18,0 16,6 15,6 16,0 14,0 11,3 12,0 10,1 10,4 10,0 8,0 5,3 6,0 3,8 4,0 4,0 1,6 2,0 0,0 0,0 0,0

Źródło: Dane Urzędu Gminy Pałecznica

Jak wskazuje powyższe zestawienie, statystycznie najwyższe zapotrzebowanie na pomoc ze względu na bezrobocie notowane jest w Pieczonogach, Łaszowie, Winiarach, Nadzowie i miejscowości Pałecznica.

2.3 UBÓSTWO I POMOC SPOŁECZNA

"Ubóstwo" nie jest terminem jednoznacznym. Zasadniczo wyróżnia się jego dwa typy: ubóstwo absolutne, rozumiane jako brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych czy społecznych oraz ubóstwo relatywne - w tym przypadku bierze się pod uwagę dystans dzielący poziom życia jednostki czy gospodarstwa domowego od średniego poziomu życia na danym obszarze.

Pomimo złożoności pojęcia, wciąż podstawowym parametrem określającym poziom ubóstwa jest skala dochodów. Tzw. ustawowa granica ubóstwa aktualizowana jest co 3 lata na drodze rozporządzenia Rady Ministrów1, stanowiącego uszczegółowienie zapisów Ustawy z dn. 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Od 1 października 2015 roku obowiązującymi kryteriami dochodowymi są:

 dla osoby samotnie gospodarującej – dochód w wysokości 634 zł,  dla osoby w rodzinie – dochód w wysokości 514 zł;

POMOC SPOŁECZNA Za pomoc społeczną w gminie, stanowiącą główne narzędzie przeciwdziałania ubóstwu, odpowiada Ośrodek Pomocy Społecznej, działający na podstawie Ustawy z dn. 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej. Podstawę i opis możliwych przyczyn udzielenia pomocy społecznej stanowi art. 7 Ustawy. Poza ubóstwem, do najważniejszych zalicza się: bezdomność, bezrobocie, alkoholizm i niepełnosprawność. Oznacza to, że fakt korzystania z pomocy społecznej nie jest tożsamy z doświadczaniem ubóstwa. W 2014 roku ze

1 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

środowiskowej pomocy społecznej korzystało prawie 8% ludności kraju (2,95 mln ludzi), z czego 2,05 mln ludzi w kraju żyło w rodzinach, spełniających kryterium dochodowe ubóstwa. 15

Jak wynika z analizy GUS pn. "Ubóstwo w Polsce w latach 2013 i 2014", najbardziej zagrożoną grupą są dzieci i młodzież. Ponad 10% z nich żyje w skrajnym ubóstwie, podczas gdy analogiczny współczynnik dla osób w wieku produkcyjnym wynosi 7%, a dla osób w wieku poprodukcyjnym - 4,3%.

Notowana w ostatnich latach poprawa sytuacji gospodarczej miała wpływ na malejące zapotrzebowanie na pomoc społeczną, której zasięg zmniejszył się w latach 2009 - 2014 z 9,1 do 7,7% w skali kraju oraz z 7,3% do 6,4% w Małopolsce.

ZASIĘG POMOCY SPOŁECZNEJ 2009 rok 2014 rok POLSKA 9,1% 7,7%

MAŁOPOLSKA 7,3% 6,4%

W całej gminie Pałecznica, w 2015 roku, odsetek osób otrzymujących pomoc z opieki społecznej wynosił 7,1%, a zatem był równy przeciętnemu poziomowi w kraju oraz nieco wyższy niż w Małopolsce (6,4%).

Wykres 9. ODSETEK OSÓB OTRZYMUJĄCYCH POMOC SPOŁECZNĄ (PONIŻEJ I POWYŻEJ KRYTERIUM DOCHODOWEGO) 8,0 6,0 2,1 2,0 3,5 4,0 5,0 2,0 4,1 3,6 0,0 POLSKA WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE GMINA PAŁECZNICA

PONIŻEJ KRYTERIUM DOCHODOWEGO POWYŻEJ KRYTERIUM DOCHODOWEGO

Źródło: GUS

W 2015 roku wydano w gminie Pałecznica decyzje o przyznaniu pomocy społecznej 214 osobom. Najwięcej decyzji motywowanych było względami zdrowotnymi (długotrwała choroba i niepełnosprawność) oraz ubóstwem.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Tabela 4. PRZYCZYNY PRZYZNANIA POMOCY SPOŁECZNEJ W JEDNOSTACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA 16

Przyczyna Czuszów Gruszów Ibramowice Kolonia Lelowice Łaszów i Bolów Nadzów Pałecznica Pamięcice Pieczonogi i Sudołek i Solcza Niezwojowice Winiary Razem Ubóstwo 4 0 1 1 3 8 9 6 7 1 4 44 Sieroctwo 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Bezdomność 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności 3 0 0 1 0 7 5 0 2 0 2 20 Bezrobocie 1 0 1 0 2 7 6 1 4 1 5 28 Niepełnosprawność 2 2 1 1 4 9 8 4 9 1 3 44 Długo trwała lub ciężka choroba 4 3 1 1 1 6 10 5 11 3 4 49 Bezradność w sprawach opiekuńczo wychowawczych 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 3 Przemoc w rodzinie 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Alkoholizm 0 0 0 0 1 5 4 0 1 1 1 13 Narkomania 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Trudności w integracji osób które otrzymały status uchodźcy 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 Zdarzenie losowe 1 1 0 3 1 2 0 0 2 0 0 10 Sytuacja kryzysowa 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 2 ŁĄCZNIE 16 7 4 7 13 46 42 16 36 7 20 214 Źródło: GOPS w Pałecznicy

Statystycznie pomoc społeczną w największym zakresie otrzymywali mieszkańcy Nadzowa, jednostki referencyjnej Sudołek i Pieczonogi oraz Pałecznicy. Pomoc powyżej przeciętnej w gminie, wynoszącej 58,5 decyzji/1000 os., przyznawana była też mieszkańcom Bolowa i Łaszowa, Winiar i Pamięcic.

Wykres 10. LICZBA DECYZJI O PRZYZNANIU POMOCY SPOŁECZNEJ /1000 MIESZKAŃCÓW 120,0 102,7 100,0 90,9 78,8 80,0 64,8 66,4 67,7 60,0 35,7 40,0 26,7 21,3 24,4 26,2 20,0

0,0

Źródło: GOPS w Pałecznicy, opracowanie własne

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

WNIOSKI - BEZROBOCIE I UBÓSTWO Analiza struktury pomocy społecznej w gminie wskazuje na większe niż przeciętnie problemy 17 zdrowotne mieszkańców gminy Pałecznica. Ponad 40% decyzji o pomocy motywowanych było chorobą lub niepełnosprawnością. Równocześnie problemy powiązane z bezrobociem miały zdecydowanie mniejsze znaczenie. Najgorszą sytuację, zarówno odnośnie zapotrzebowania na pomoc społeczną, jak i bezrobocia, zdiagnozowano w Nadzowie, Pałecznicy i Winiarach.

2.4 STAN ZDROWIA MIESZKAŃCÓW

Dla określenia stanu zdrowia mieszkańców skorzystano z danych możliwych do pozyskania w gminie. Mieszkańcy leczą się na cięższe choroby poza terenem gminy, a zatem nie ma możliwości pozysykania wiarygodnych danych. Wobec powyższego dla oceny stanu zdrowia wykorzystano dane dostarczone przez Przychodnię Medycyny Rodzinnej w Pałecznicy, a dotyczące liczby osób cierpiących na choroby kręgosłupa. Parametr ten pozwoli również ocenić, czy uzasadnione będą działania inwestycyjne związane z rozbudową infrastruktury rehabilitacyjnej lub sportowej.

TABELA 5. ODSETEK OSÓB CIERPIĄCYCH NA CHOROBY LUB SCHORZENIA KRĘGOSŁUPA W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH CIERPIĄCY NA CHOROBY LUB SCHORZENIA KRĘGOSŁUPA JEDNOSTKA POPULACJA ŁĄCZNIE - REFERENCYJNA KOBIETY MĘŻCZYŹNI ŁĄCZNIE ODSETEK Pałecznica 533 77 47 124 23,3% Nadzów 448 46 31 77 17,2% Czuszów 611 22 13 35 5,7% Niezwojowice i Solcza 262 26 16 42 16,0% Łaszów i Bolów 192 8 12 20 10,4% Ibramowice 188 11 4 15 8,0% Sudołek i Pieczonogi 396 33 28 61 15,4% Winiary 301 37 22 59 19,6% Gruszów 287 29 17 46 16,0% Pamięcice 247 32 9 41 16,6% Lelowice Kolonia 196 27 17 44 22,5% SUMA 3661 348 216 564 15,4%

Z zestawienia wynika, że statystycznie najczęściej na schorzenia kręgosłupa narzekają mieszkańcy sołectw Pałecznica i Lelowice - Kolonia. Wyniki wyraźnie powyżej przeciętnej odnotowano również w Winiarach i Nadzowie, natomiast wyniki bliższe średniej gminy odnotowano w Niezwojowicach i Solczy, Gruszowie i Pamięcicach.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

WNIOSKI - BEZROBOCIE I UBÓSTWO Zdecydowanie najwyższe parametry chorób kręgosłupa odnotowano w miejscowościach 18 Lelowice-Kolonia i Pałecznica. Należy przy tym zauważyć, że skala problemów jest wyraźne wyższa wśród kobiet. Łącznie problemy z kręgosłupem stwierdzono u 348 kobiet oraz 216 mężczyzn.

2.5 EDUKACJA I OPIEKA NAD DZIEĆMI Zakres edukacji publicznej należy do zadań własnych gminy, co wynika z art. 7 Ustawy z dn. 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Podstawowym dla organizacji szkolnictwa aktem jest Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Z Ustawy wynika nie tylko obowiązek zapewnienia odpowiedniej infrastruktury w granicach gminy, ale też zlokalizowania jej w odpowiedniej odległości od miejsca zamieszkania uczniów. Zgodnie z postanowieniami art. 17 ust. 2 Ustawy, droga dziecka do placówki szkolnej nie może przekraczać 3 km (w przypadku dzieci uczęszczających do przedszkoli i uczniów klas I-IV szkół podstawowych) i 4 km w przypadku uczniów V i VI klasy szkoły podstawowej i gimnazjum. W przeciwnym wypadku, gmina zobowiązana jest do zorganizowania bezpłatnego transportu lub zwrotu kosztów przejazdu dziecka środkami transportu publicznego.

Główne placówki edukacyjne w gminie funkcjonują w ramach Zespołu Szkół w Pałecznicy:  Samorządowa Szkoła Podstawowa w Pałecznicy; o Filia Integracyjna w Ibramowicach;  Gimnazjum w Pałecznicy; Opieka przedszkolna sprawowana jest w 4 miejscowościach w następujących placówkach:  Punkt Przedszkolny nr 1 w Pałecznicy;  Punkt Przedszkolny nr 2 w Nadzowie;  Punkt Przedszkolny nr 3 w Czuszowie;  Punkt Przedszkolny nr 4 w Ibramowicach. Dla przedstawienia poziomu edukacji uczniów, porównano średnie wyników egzaminów (sprawdzian po 6. klasie szkoły podstawowej i egzamin gimnazjalny). Ze względu na stosunkowo niewielką liczbę zdających, uniemożliwiającą efektywne porównanie wyników metodami statystycznymi dla poszczególnych lat, przedstawiono średnie dla okresu lat 2011 - 2015. Dla egzaminów gimnazjalnych wzięto pod uwagę średnie wyniki z części humanistycznej, matematyczno-przyrodniczej i językowej w zakresie języka angielskiego na poziomie podstawowym.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Tabela 6. WYNIKI SPRAWDZIANU PO 6. KLASIE W SZKOŁACH GMINY PAŁECZNICA W LATACH 2011 - 2015 19 ŚREDNI % WYNIK RÓŻNICA % ŚREDNI % SPRAWDZIANU MIĘDZY WYNIKI SPRAWDZIANU PO WYNIK PO SZKOLE ŚREDNIM SZKOLE PODSTAWOWEJ W SPRAWDZIANU PODSTAWOWEJ WYNIKIEM W LATACH 2011 - 2015 PO SZKOLE W LATACH SZKOLE I PODSTAWOWEJ 2011 - 2015 W ŚREDNIĄ W W LATACH WOJ. WOJ. SZKOŁA 2011 2012 2013 2014 2015 2011 - 2015 MAŁOPOLSKIM MAŁOPOLSKIM Samorządowa Szkoła Podstawowa w Pałecznicy 68,18 57,625 49,18 55,8 54,9 57,14 64,8 -7,66 Samorządowa Szkoła Podstawowa Filia Integracyjna w Ibramowicach 59,3 61,45 54,55 69,5 65 61,96 64,8 -2,84

ŁĄCZNIE 63,74 59,54 51,87 62,65 59,95 59,55 64,8 -5,25 Źródło: OKE Kraków, opracowanie własne

Tabela 7. WYNIKI EGZAMINU GIMNAZJALNEGO W GMINIE PAŁECZNICA W LATACH 2011 - 2015

RÓŻNICA ŚREDNI % MIĘDZY ŚREDNI % WYNIK ŚREDNIM WYNIK EGZAMINU WYNIKIEM W WYNIKI SPRAWDZIANU PO SZKOLE PODSTAWOWEJ W EGZAMINU GIMNAZJALNEGO SZKOLE I LATACH 2011 - 2015 GIMNAZJALNEGO W LATACH 2011 ŚREDNIĄ W W LATACH 2011 - 2015 W WOJ. WOJ. SZKOŁA / SOŁECTWO 2011 2012 2013 2014 2015 - 2015 MAŁOPOLSKIM MAŁOPOLSKIM

Gimnazjum w Pałecznicy2 40,87 53,22 51,92 60,92 62,12 53,81 59,1 -5,29 Źródło: OKE Kraków, opracowanie własne

Jak wskazano wyżej, analiza danych statystycznych odnośnie końcowych wyników egzaminów może być tylko częściową wskazówką, zwłaszcza, kiedy mamy do czynienia z ograniczoną liczbą zdających. W takich sytuacjach z pomocą przychodzi współczynnik edukacyjnej wartości dodanej (EWD), pozwalający porównać wyniki uczniów na początku i na końcu nauki w danej placówce. Dzięki temu minimalizuje się wpływ takich czynników jak kapitał kulturowy wyniesiony z domu lub możliwości finansowania dodatkowych zajęć przez rodziców, a wysuwa się na pierwszy plan poziom nauczania w danej szkole.

Tabela 8. MODEL EDUKACYJNEJ WARTOŚCI DODANEJ KAPITAŁ KULTUROWY ŚREDNIE WYNIKI W DOBRE WYNIKI W UCZNIÓW SŁABE WYNIKI W NAUCE NAUCE NAUCE WYNIESIONY Z DOMU WYSOKI EWD - UJEMNY (BARDZO NISKI) EWD - UJEMNY EWD - DODATNI EWD - DODATNI NISKI EWD - NEUTRALNY EWD - DODATNI (WYSOKI) Źródło: http://ewd.edu.pl, Instytut Badań Edukacyjnych

2 Dane za 2011 rok obliczono łącznie dla istniejących wówczas w gminie placówek gimnazjalnych

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

W Polsce EWD oblicza się przede wszystkim dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Poniżej przedstawiono parametr dla obydwu gimnazjów działających w gminie w latach 2014 20

- 2016. Wykorzystano przy tym materiały graficzne Instytutu Badań Edukacyjnych.

Wykres 11. EDUKACYJNA WARTOŚĆ DODANA GIMNAZJÓW W GMINIE PAŁECZNICA W ZAKRESIE PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH

Źródło: http://ewd.edu.pl, Instytut Badań Edukacyjnych

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Wykres 12. EDUKACYJNA WARTOŚĆ DODANA GIMNAZJÓW W GMINIE PAŁECZNICA W ZAKRESIE PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH 21

Źródło: http://ewd.edu.pl, Instytut Badań Edukacyjnych

Analiza danych EWD wskazuje, że poziom Gimnazjum w Pałecznicy plasuje się w okolicach średniej w kraju. Problemem jest natomiast fakt, iż młodzież po szkole podstawowej rozpoczyna naukę z wynikami niższymi niż przeciętnie. Stąd również na koniec gimnazjum legitymuje się słabszymi wynikami egzaminu.

WNIOSKI - EDUKACJA Zasadniczo niski poziom edukacji należy do największych deficytów społecznych w gminie. Świadczy o tym porównanie wyników w edukacji dzieci ze szkół podstawowych i młodzieży z gminnego gimnazjum (w obydwu przypadkach wyniki są wyraźnie niższe niż w województwie). Ze względu na fakt, iż w gminie funkcjonują tylko dwa ośrodki szkolne, trudno jest wskazać jednoznacznie, w których jednostkach referencyjnych problem edukacyjny jest szczególnie nasilony. Odnośnie szkoły podstawowej określono, że nieco wyższe wyniki sprawdzianu po 6. klasie notują dzieci z placówki w Ibramowicach.

2.6 KAPITAŁ SPOŁECZNY W społeczeństwach zachodnich, przejawem współdziałania obywateli na poziomie lokalnym są przede wszystkim zaangażowanie w sprawy samorządu lokalnego i aktywność w ramach organizacji pozarządowych.

Jak podkreślono w opracowanym w 2015 roku raporcie "Państwo i my. Osiem grzechów głównych Rzeczypospolitej" pod redakcją prof. Jerzego Hausnera, pomimo częstych

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

dysfunkcji, instytucje samorządu lokalnego cieszą się pozytywnymi recenzjami blisko 2/3 obywateli. 22

Tabela 9. OCENA WŁADZ SAMORZĄDOWYCH W POLSCE W LATACH 2011 - 2015 OCENA WŁADZ 2011 2012 2013 2014 2015 MIASTA/GMINY Dobra 65 - 69% 60 - 63% 56 - 62% 59 - 65% 63% Zła 20 - 24% 26 - 29% 27 - 34% 25 - 30% 23% Źródło: "Państwo i my. Osiem grzechów głównych Rzeczypospolitej", CBOS

Parametrem, który służy najczęściej do opisu zaangażowania mieszkańców w sprawy społeczności lokalnej i kraju jest frekwencja wyborcza. W poniższej tabeli podano wybrane dane odnośnie frekwencji w gminie Pałecznica i sołectwach, a także województwie małopolskim.

Jak wynika z zestwienia, najniższą frekwencję notowano w ostatnich latach w lokalu wyborczym w Winiarach, obsługującym poza samymi Winiarami, wyborców z Bolowa i Łaszowa.

Tabela 10. FREKWENCJA W LOKALACH WYBORCZYCH W GMINIE PAŁECZNICA W LATACH 2014 - 2015 DO PARLAMENTU PARLAMENTARNE PREZYDENCKIE - EUROPEJSKIEGO - SAMORZĄDOWE - (SEJM) - 2015 [%] 2015 [%] 2014 [%] 2014 [%] ŁĄCZNIE

SOŁECTWA SOŁECTWA SOŁECTWA SOŁECTWA SOŁECTWA LOKALE WYBORCZE

WOJEWÓDZTWO WOJEWÓDZTWO WOJEWÓDZTWO WOJEWÓDZTWO WOJEWÓDZTWO

Zespół Szkół w Pałecznicy 51,15% 50,91% 21,84% 65,08% 47,25%

Zespół Szkół w Pałecznicy - filia integracyjna w Ibramowicach 52,30% 46,67% 13,79% 66,81% 44,89%

Szkoła podstawowa w Czuszowie 44,81% 49,20% 14,93% 59,23% 42,04%

Szkoła Podstawowa w Nadzowie 43,40% 48,26% 12,80% 60,06% 41,13%

Szkoła Podstawowa w Winiarach 36,53% 34,58% 14,36% 60,70% 36,54%

GMINA 47,52% 54,90% 47,19% 58,90% 16,75% 27,60% 63,35% 48,50% 43,70% 47,47% Źródło: www.pkw.gov.pl

Tabela 11. OBWODY WYBORCZE W GMINIE PAŁECZNICA ZESPÓŁ SZKÓŁ W ZESPÓŁ SZKÓŁ W SZKOŁA PODSTAWOWA SZKOŁA PODSTAWOWA SZKOŁA PODSTAWOWA PAŁECZNICY PAŁECZNICY - FILIA W CZUSZOWIE W NADZOWIE W WINIARACH INTEGRACYJNA W IBRAMOWICACH Lelowice Kolonia Gruszów Czuszów Nadzów Bolów Pałecznica Ibramowice Łaszów Pamięcice Pieczonogi Winiary Niezwojowice Sudołek Solcza

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W gminie działa 19 organizacji pozarządowych. Oznacza to, że na 1000 mieszkańców średnio 23 przypada 5,2 organizacji. Najczęstszymi typami aktywności mieszkańców jest przynależność do ugruntowanych w przestrzeni publicznej instytucji - zwłaszcza Ochotniczej Straży Pożarnej. Warto również zauważyć aktywność NGO o charakterze typowo lokalnym. Organizacje takie działają przede wszystkim w miejscowości Pałecznica. Jedynym sołectwem, w którym nie działały organizacje pozarządowe były Lelowice-Kolonia. Niski poziom aktywności stwierdzono również w Nadzowie i jednostce Sudołek i Pieczonogi, gdzie pomimo stosunkowo dużej liczby mieszkańców, jedynymi organizacjami było oddziały Ochotniczej Straży Pożarnej.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Tabela 12. ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA 24 LICZBA LICZBA JEDNOSTKA POPULACJA ORGANIZACJE ORGANIZACJI / ORGANIZACJI 1000 OS. STOWARZYSZENIE "RAZEM PLUS" CZUSZÓW 611 2 3,3 OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W CZUSZOWIE OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W GRUSZÓW 287 1 3,5 GRUSZOWIE SPÓŁDZIELNIA PRODUCENTÓW IBRAMOWICE 188 1 5,3 WARZYW "IBROL" LELOWICE 196 BRAK 0 0 KOLONIA OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W ŁASZÓW I BOLÓW 192 1 5,2 BOLOWIE OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W NADZÓW 448 1 2,2 NADZOWIE STOWARZYSZENIE NA RZECZ ROZWOJU KULTURY I SPORTU W GMINIE PAŁECZNICKIE STOWARZYSZENIE PROMOCJI I ROZWOJU GMINY STOWARZYSZENIE NA RZECZ ROZWOJU I PROMOCJI GMINY PAŁECZNICA PAŁECZNICA "MUSZELKA"

STOWARZYSZENIE NA RZECZ

ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 533 7 13,1 SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO "KLUCZ"

ODDZIAŁ W PAŁECZNICY

ZWIĄZEK PRODUCENTÓW TRZODY

CHLEWNEJ W PAŁECZNICY SPÓŁDZIELNIA KÓŁEK ROLNICZYCH RACŁAWICE-PAŁECZNICA W PAŁECZNICY OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W PAŁECZNICY OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W PAMIĘCICE 247 1 4,0 PAMIĘCICACH STOWARZYSZENIE KOŁA GOSPODYŃ SOLCZA I 262 WIEJSKICH "SOLCZA" W SOLCZY 2 7,6 NIEZWOJOWICE FUNDACJA "PSZCZÓŁKI" SUDOŁEK I OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W 396 1 2,5 PIECZONOGI PIECZONOGACH OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W WINIARY WINIARACH 301 2 6,6 STOWARZYSZENIE NA RZECZ ROZWOJU WSI ŁĄCZNIE 3661 19 ORGANIZACJI 5,2 Źródło: bazy.ngo.pl, mojepanstwo.pl

WNIOSKI - AKTYWNOŚĆ MIESZKAŃCÓW Zasadniczo najwyższy poziom aktywności mieszkańców obserwuje się w centralnie położonej Pałecznicy. Dotyczy to zarówno frekwencji wyborczej, jak i aktywności w organizacjach pozarządowych. Najniższe parametry odnotowano dla Winiar, Bolowa i Łoszowa (frekwencja) oraz Lelowic-Kolonii, Nadzowa, Sudołka i Pieczonóg (NGO).

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

3 GOSPODARKA I ROLNICTWO 25 W kraju notuje się systematyczny wzrost liczby podmiotów gospodarki narodowej, przy czym związane jest to przede wszystkim ze zwiększeniem liczby mikroprzedsiębiorstw, tzn. firm zatrudniających do 9 osób. Liczba małych podmiotów zmniejszyła się po latach największego nasilenia kryzysu gospodarczego (lata 2008 - 2009), a następnie ustabilizowała się. Liczba największych firm systematycznie spada.

Zatrudnienie 2009 2015 0-9 3,74 mln 4,18 mln 10-49 159,7 tys. 147,1 tys. 50-249 29,7 tys. 29,2 tys. 250-1000 4,06 tys. 3,68 tys. 1000+ 827 768

Pod względem średniej liczby podmiotów gospodarki narodowej, gmina nie ustępuje znacząco pozostałym obszarom kraju. Podczas gdy średnio w Małopolsce na 10 tys. mieszkańców zarejestrowanych jest 1078,9 podmiotów, na badanym obszarze współczynnik wynosi 702 podmioty.

Wykres 13. LICZBA PODMIOTÓW GOSPODARKI NARODOWEJ W KRAJU, WOJEWÓDZTWIE I GMINIE PAŁECZNICA NA 10 TYS. MIESZKAŃCÓW 1200,0 1088,6 1078,9 1000,0 800,0 702,0 600,0 400,0 200,0 0,0 POLSKA MAŁOPOLSKIE GMINA PAŁECZNICA

Źródło: GUS

Tabela 13. PARAMETRY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W SOŁECTWACH GMINY PAŁECZNICA W LATACH 2011 i 2015

POPULACJA LICZBA PODMIOTÓW GOSPODARKI NARODOWEJ

2011 2015 WZROST LICZBA / 10 LICZBA / 10 SOŁECTWO 2011 2015 LICZBA TYS. OSÓB LICZBA TYS. OSÓB LICZBOWY % GMINA 3671 3661 213 580,2 257 702,0 44 20,7% BOLÓW I ŁASZÓW 185 192 5 270,3 7 364,6 2 40,0% CZUSZÓW 601 611 34 565,7 47 769,2 13 38,2% GRUSZÓW 291 287 18 618,6 23 801,4 5 27,8% IBRAMOWICE 184 188 13 706,5 12 638,3 -1 -7,7% LELOWICE KOLONIA 194 196 13 670,1 11 561,2 -2 -15,4%

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

NADZÓW 439 448 30 683,4 27 602,7 -3 -10,0%

PAŁECZNICA 554 533 43 776,2 60 1125,7 17 39,5% 26 PAMIĘCICE 262 247 13 496,2 18 728,7 5 38,5% SOLCZA I NIEZWOJOWICE 266 262 16 601,5 14 534,4 -2 -12,5% SUDOŁEK I PIECZONOGI 398 396 14 351,8 21 530,3 7 50,0% WINIARY 297 301 14 471,4 17 564,8 3 21,4% Źródło: GUS, Urząd Gminy w Pałecznicy, opracowanie własne

Analiza terytorialna wykazała duże zróżnicowanie pod względem aktywności gospodarczej. Statystycznie na 10 tys. mieszkańców w gminie działają 702 podmioty gospodarki narodowej. W poszczególnych sołectwach liczba ta waha się od 180 w Łaszowie do 1125,7 w miejscowości Pałecznica. Parametry wyraźnie poniżej przeciętnej, poza Łaszowem notowane są w Sudołku i Solczy.

Wykres 14. LICZBA PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH W PRZELICZENIU NA 10 TYS. MIESZKAŃCÓW W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA 1200,0 1125,7 1000,0 801,4 728,7 769,2 800,0 638,3 561,2 564,8 602,7 600,0 530,3 534,4 364,6 400,0 200,0 0,0

Źródło: GUS, opracowanie własne

W gminie obserwowano w ostatnich latach wzrost aktywności gospodarczej. W ciągu 5 lat liczba podmiotów gospodarki narodowej zwiększyła się o ponad 20% (z 213 do 257). Tendencja ta rozkładała się jednak nierównomiernie w poszczególnych miejscowościach.

Statystycznie największy spadek liczby podmiotów gospodarczych odnotowano w Niezwojowicach. W latach 2011 - 2015 liczba ta zmniejszyła się o 1/4. Spadki odnotowano również w Lelowicach - Kolonii, Nadzowie i Ibramowicach. Z kolei największy procentowy wzrost zaobserwowano w Sudołku i Bolowie. Wynikał on z rejestracji 6 nowych podmiotów gospodarki narodowej. Zdecydowanie większe znaczenie miał rozwój gospodarczy w Pałecznicy i Czuszowie, gdzie łącznie w badanym okresie powstało 30 nowych podmiotów gospodarki narodowej.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Wykres 15. TENDENCJE ROZWOJU GOSPODARCZEGO W GMINIE PAŁECZNICA 60,00% 27

50,00% 50,00% 39,50% 40,00% 40,00% 38,20% 38,50% 30,00% 27,80% 21,40% 20,00% 10,00% -15,40%-12,50% -10,00% -7,70% 0,00% -10,00% -20,00%

Źródło: GUS, opracowanie własne

GOSPODARKA - WNIOSKI W gminie notuje się pozytywne tendencje w rozwoju gospodarczym. Najlepszą sytuację zdiagnozowano w położonej centralnie miejscowości Pałecznica, a także w Gruszowie i Czuszowie. Wyraźnie najsłabszą sytuację pod względem poziomu rozwoju gospodarczego stwierdzono w Łaszowie. Działają tam tylko 2 podmioty gospodarcze. Co ważne, w ostatnich latach liczba ta nie mieniła się, co należy odczytywać jako oznakę stagnacji gospodarczej. Nieco odmienna sytuacja występuje w miejscowościach Sudołek i Solcza. Sołectwa charakteryzują się niskimi parametrami rozwoju gospodarczego, jednak w ostatnich latach obserwowano symptomu poprawy sytuacji (zwiększenie liczby podmiotów gospodarczych).

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

4. WARUNKI ŚRODOWISKOWE

JAKOŚĆ POWIETRZA Główne parametry środowiska naturalnego w kraju i województwie systematycznie poprawiają się. Wpływ na to mają różne czynniki, do najważniejszych należą:

 Rozwój technologii umożliwiający osiąganie lepszych parametrów energetycznych urządzeń, pojazdów i budynków, w ślad za którym idą zmiany prawne,  Działania inwestycyjne w przemyśle, których rezultatem jest wdrożenie energooszczędnych procesów produkcyjnych,  Działania inwestycyjne w przestrzeni publicznej oraz w sektorze komunalno-bytowym, w tym termomodernizacja budynków, wpływająca na zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza oraz rozbudowa infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, wpływająca na zmniejszenie zanieczyszczenia wód,  Inne procesy, w tym wdrażanie programów edukacji ekologicznej czy zmiana trybu życia, zwłaszcza w dużych miastach (np. przesiadanie się z samochodów do transportu publicznego lub na rowery).

Tendencję krajową zobrazowano, przedstawiając średnie roczne zanieczyszczenie powietrza pyłem PM10 w wybranych rejonach. Poprawę obserwuje się zwłaszcza w strefach położonych w południowych województwach, które pierwotnie wykazywały wyższe zanieczyszczenie (małopolskie, podkarpackie).

Wykres 16. ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA PYŁEM PM10 W WYBRANYCH STREFACH W KRAJU W LATACH 2010 - 2014

60,0 51,5 50,0 45,1 42,6 39,0 37,3 36,135,2 40,0 33,6 33,5 34,9 32,531,7 32,332,4 32,2 2010 30,0 2012 20,0 2014

10,0

0,0 Strefa Strefa Strefa Strefa Strefa małopolska dolnośląska mazowiecka wielkopolska podkarpacka

Źródło: http://powietrze.gios.gov.pl/pjp/archives, opracowanie własne

Na terenie powiatu proszowickiego, nie prowadzi się regularnego monitoringu poziomu zanieczyszczenia powietrza. Główną przyczyną zanieczyszczenia jest na terenie gminy bliskość do Krakowa (ok. 25 km w linii prostej).

Na terenie samej gminie liczba źródeł zanieczyszczeń jest stosunkowo niewielka. Nie występują istotne źródła liniowe. Wzdłuż północnej granicy gminy biegnie droga wojewódzka nr 783.

29 Jak wynika z badania przeprowadzonego w 2015 roku na potrzeby Planu Gospodarki Niskoemisyjnej, w gminie Pałecznica do celów grzewczych wykorzystuje się niemal wyłącznie paliwo stałe, tj. węgiel i ekogroszek (99,4% budynków). I to właśnie niska emisja jest głównym lokalnym źródełem zanieczyszczenia powietrza.

Poniżej przedstawiono parametr nagromadzenia kotłów zasilanych paliwem stałym w poszczególnych sołectwach. Wykorzystano przy tym parametry powierzchni sołectw i szacowanej liczby kotłów zasilanych paliwem stałym.

Statystycznie największe nagromadzenie kotłów węglowych odnotowano w sołectwie Czuszów (27,2 / km2). Statystycznie wyższy niż przeciętnie w gminie poziom stwierdzono również w Nadzowie (21,8/ km2) i Pałecznicy (20,2 / km2).

Tabela 14. KUMULACJA KOTŁÓW ZASILANYCH PALIWEM STAŁYM W SOŁECTWACH GMINY PAŁECZNICA WSKAŹNIK KUMULACJI KOTŁÓW NA LICZBA KOTŁÓW NA POWIERZCH SOŁECTWO PALIWO STAŁE PALIWO STAŁE NIA [ha] [kotły / km2] Bolów i Łaszów 46 376,32 12,2 Czuszów 144 528,86 27,2 Gruszów 71 369,41 19,2 Ibramowice 41 210,08 19,5 Lelowice-Kolonia 49 307,32 15,9 Nadzów 109 499,94 21,8 Pałecznica 140 692,66 20,2 Pamięcice 65 407,69 15,9 Solcza i Niezwojowice 68 483,48 14,1 Sudołek i Pieczonogi 89 583,08 15,3 Winiary 60 322,39 18,6 ŁĄCZNIE 882 4781,23 18,4 Źródło: GUS, Planu Gospodarki Niskoemisyjnej gminy Pałecznica, obliczenia własne

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

JAKOŚĆ WÓD Zdecydowanie większym problemem środowiskowym jest jakość wód. Ogólnie, jakość wód w Małopolsce jest niska. Wynika to z niewystarczającego stopnia skanalizowania, a także braku dostatecznej kontroli nad gospodarką wodno-ściekową w miejscach, gdzie ścieki odprowadzane są do zbiorników bezodpływowych. W przypadku gminy Pałecznica można mówić dodatko o zanieczyszczeniach pochodzących z rozdrobnionego rolnictwa.

Stan ekologiczny fragmentu jednolitej części wód powierzchniowych klasyfikuje się na podstawie danych uzyskanych w wyniku realizacji badań monitoringowych w punkcie pomiarowo-kontrolnym monitoringu obszarów chronionych.

Na terenie gminy Pałecznica nie zostały zlokalizowane punkty monitoringu jakości wód powierzchniowych. Ocenę jakości wody opiera się w tym przypadku na wynikach badań JCWP Małoszówka z dopływami, z punktu Małoszówka Kazimierza Wielka (ok. 7 km na wschód od granicy gminy Pałecznica).

Tabela 15. WYNIKI POMIARU JAKOŚCI WODY W PUNKCIE KONTROLNO-POMIAROWYM MAŁOSZÓWKA - KAZIMIERZA WIELKA W 2014 ROKU NAZWA STAN CHEMICZNY W PPK NAZWA PUNKTU STAN / OCENIANEJ MONITORINGU STAN POMIAROWO- POTENCJAŁ JEDNOLITEJ OBSZARÓW RZEK KONTROLNEGO EKOLOGICZNY CZĘŚCI WODY CHRONIONYCH Małoszówka z Małoszówka – Słaby B/d ZŁY dopływami Kazimierza Wielka Źródło: "Wyniki klasyfikacji i oceny stanu części jednolitych wód powierzchniowych w województwie świętokrzyskim w roku 2015 "

Tabela 16. OCENA JAKOŚCI WODY W RZECE MAŁOSZÓWKA NA TLE WÓD MAŁOPOLSKI STAN / POTENCJAŁ EKOLOGICZNY Bardzo dobry Dobry Umiarkowany Słaby Zły Małopolska 4,4% 44,3% 29,2% 15,9% 6,2% Małoszówka z Słaby dopływami Źródło: "Wyniki klasyfikacji i oceny stanu części jednolitych wód powierzchniowych w województwie małopolskim w 2014 roku"

WNIOSKI - STAN ŚRODOWISKA Możliwości wskazania najbardziej zanieczyszczonych terenów w gminie jest umiarkowa. Nie ma w gminie ruchliwych dróg, ani nadmiernej kumulacji zabudowy mieszkaniowej, skutkującej niską emisją. Z kolei stan wód jest pochodną czynników zarówno w samej gmine, jak i w jej otoczeniu. Należy mieć jednak na uwadze, że jakość środowiska ma istotny wpływ na omawianą wcześniej strukturę pomocy społecznej, a zwłaszcza fakt, że pomoc ta jest przyznawana głównie ze względu na zły stan zdrowia.

5. PARAMETRY PRZESTRZENNO-FUNKCJONALNE 31 Z punktu widzenia Ustawy z dn. 9 października 2015 roku o rewitalizacji, w zakres deficytów przestrzenno - funkcjonalnych w gminie zalicza się przede wszystkim niewystarczające wyposażenie w infrastrukturę techniczną i społeczną, brak dostępu do podstawowych usług, niedostosowanie rozwiązań urbanistycznych do zmieniającej się funkcji obszaru, niewystarczającą obsługę komunikacyjną, a także niskiej jakości tereny publiczne.

W rozdziale przeanalizowano:

1. Jakość przestrzeni i infrastruktury użyteczności publicznej, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów kulturalnych i wielofunkcyjnych, 2. Jakość sieci komunikacyjnej i transportu zbiorowego, a także ich wpływu na sytuację mieszkańców.

5.1 JAKOŚĆ PRZESTRZENI PUBLICZNEJ

W ostatnich latach w kraju obserwowany był stopniowy rozwój infrastruktury publicznej, co skutkowało poprawą jakości usług dla ludności. W Małopolsce łączna liczba obiektów kultury wzrosła w ciągu 3 lat z 430 do 444. Na koniec 2015 roku, ponad połowa obiektów dostosowana była do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Wykres 17. LICZBA DOMÓW I OŚRODKÓW Wykres 18. LICZBA DOMÓW I OŚRODKÓW KULTURY, KLUBÓW I ŚWIETLIC W POLSCE - KULTURY, KLUBÓW I ŚWIETLIC W 2013 - 2015 r. MAŁOPOLSCE - 2013 - 2015 r.

100% 5000 80% 4000 248 235 243 1 854 1 844 1 892 3000 60%

2000 40% 2047 2175 2178 182 190 201 1000 20%

0 0% 2013 2014 2015 2013 2014 2015

Źródło: GUS

Rozbudowywana była również infrastruktura sportowa. Jak wskazują dane statystyczne, rósł również odsetek szkół posiadających własną salę gimnastyczną. Przykładowo liczba gmin, które nie posiadają żadnej sali gimnastycznej obniżyła się w latach 2000 - 2014 z 340 do 94. Dostęp do sal gimnastycznych posiadało w 2012 roku 72% szkół podstawowych, 75% gimnazjów i 79% szkół ponad gimnazjalnych3.

Z punktu widzenia rewitalizacji, a także terenów wiejskich, na których położona jest gmina Pałecznica, szczególnie istotne znaczenie ma dostęp mieszkańców do obiektów kultury,

3 Program rozwoju sportu do roku 2020 - projekt

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

obiektów wielofunkcyjnych oraz infrastruktury rekreacyjno-sportowej. Poniżej przedstawiono najważniejsze obiekty infrastrukturalne w poszczególnych jednostkach referencyjnych gminy. 32

Tabela 17. BUDYNKI KULTURY W GMINIE PAŁECZNICA OBIEKT KULTURY OBIEKT WIELOFUNKCYJNY OBIEKT SPOTU LUB JEDNOSTKA REFERENCYJNA REKREACJI BOLÓW I ŁASZÓW Remiza OSP Remiza OSP (planowany

CZUSZÓW Dom Ludowy) GRUSZÓW Dom Ludowy IBRAMOWICE Dom Ludowy Boisko piłkarskie LELOWICE KOLONIA Dom Ludowy NADZÓW BRAK Gminna Biblioteka Środowiskowy Dom Zespół boisk sportowych PAŁECZNICA Publiczna Samopomocy "Orlik 2012" PAMIĘCICE BRAK SOLCZA I NIEZWOJOWICE Dom Ludowy SUDOŁEK I PIECZONOGI Dom Ludowy WINIARY Remiza OSP

5.2 JAKOŚĆ OBSŁUGI KOMUNIKACYJNEJ W gminie Pałecznica zlokalizowanych jest 60 przystanków transportu zbiorowego, z tego 16 na drogach gminnych, a 44 - na drogach powiatowych. Oznacza to, że średnio na 1000 mieszkańców gminy przypada 16,4 przystanku transportu zborowego. Niskie parametry dostępności komunikacyjnej stwierdzono w jednostce Sudołek i Pieczonogi oraz w miejscowości Pałecznica. Statystycznie w najlepszej sytuacji byli mieszkańcy Gruszowa (12 przystanków, w tym 10 przy drogach powiatowych). Tabela 18. WSKAŹNIK DOSTĘPNOŚCI KOMUNIKACYJNEJ W JEDNOSTKACH REFERENCYJNYCH GMINY PAŁECZNICA LICZBA PRZYSTANKÓW WSKAŹNIK POWIERZCHN DROGI DROGI [przyst. / [przyst. SOŁECTWO POPULACJA IA [ha] POWIATOWE GMINNE ŁĄCZNIE 1000 os.] / km2] BOLÓW I ŁASZÓW 192 3,76 0 4 4 20,8 1,1 CZUSZÓW 611 5,29 10 0 10 16,4 1,9 GRUSZÓW 287 3,69 10 2 12 41,8 3,2 IBRAMOWICE 188 2,10 2 0 2 10,6 1,0 LELOWICE 0,7 KOLONIA 196 3,07 0 2 2 10,2 NADZÓW 448 5,00 6 0 6 13,4 1,2 PAŁECZNICA 533 6,93 3 2 5 9,4 0,7 PAMIĘCICE 247 4,08 2 4 6 24,3 1,5 SOLCZA I 0,8 NIEZWOJOWICE 262 4,83 4 0 4 15,3 SUDOŁEK I 0,5 PIECZONOGI 396 5,83 3 0 3 7,6 WINIARY 301 3,22 4 2 6 19,9 1,9 ŁĄCZNIE 3661 47,81 44 16 60 16,4 1,3

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Źródło: UCHWAŁA NR VI/194/2013 RADY GMINY PAŁECZNICA z dnia 28 października 2013 roku w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych [...]których właścicielem jest Gmina Pałecznica, www.zdp..pl/przystanki 33

WNIOSKI - PARAMETRY PRZESTRZENNO-FUNKCJONALNE Poszczególne sołectwa charakteryzują się stosunkowo niewielką liczbą mieszkańców, stąd możliwość utrzymania kompleksowej oferty usług publicznych w każdy z nich jest niemożliwa. Stąd tak istotny jest sprawny i dobrze zorganizowany transport zbiorowy. Stosunkowo gęsta sieć przystanków nie przekłada się jednak na dobrą dostępność komunikacyjną. Wynika to z faktu, iż transport realizowany jest przez podmioty prywatne, bez odpowiedniej koordynacji. Skutkuje to praktycznym wyłączeniem z oferty komunikacji zbiorowej części sołectw gminy. W niemal wszystkich jednostkach referencyjnych gminy znajdują się obiekty, w których można rozwijać ofertę kulturalną lub działania wspólnotowe, np. w ramach organizacji pozarządowych. Obiekty tego typu nie występują jednak w Nadzowie i Pamięcicach.

6. BAZA TECHNICZNA Zgodnie z Ustawą z dn. 9 października 2015 r. o rewitalizacji, szczególne znaczenie dla oceny deficytów w poszczególnych sołectwach ma stan budynków (również mieszkalnych) oraz możliwości ich efektywnego użytkowania, w sposób niestanowiący uszczerbku dla środowiska.

W związku z tym, opis bazy technicznej w jednostkach referencyjnych gminy przeprowadzono z uwzględnieniem parametru udziału obiektów wzniesionych przed 1944 roku w ogóle budynków.

6.1 ZASOBY MIESZKANIOWE

Podstawowym parametrem dla oceny stanu bazy mieszkaniowej, poza powierzchnią i rodzajem budynków (jednorodzinne lub wielorodzinne), jest wiek budynków. Starsze budynki, w związku z wykorzystaniem niższej jakości materiałów i technologii, charakteryzują się większą energochłonnością.

Sam fakt występowania skupisk budynków wykonanych w starszej technologii nie jest przesłanką dla stwierdzenia deficytu technicznego. Występuje on, kiedy na duży udział starszych budynków w bazie mieszkaniowej, nakłada się brak wystarczających prac termomodernizacyjnych. Rezultatem jest wysoka energochłonność, a co za tym idzie - wysokie koszty użytkowania i podwyższony poziom emisji zanieczyszczeń do powietrza.

Tabela 19. STRUKTURA WIEKU BUDYNKÓW W KRAJU ROK BUDOWY OKRES PRZED 1918 - 1945 - 1971 - 1979 - 1989 - 2003 - NIEZNANY / W BUDOWY 1918 1944 1970 1978 1988 2002 2011 TRAKCIE BUDOWY UDZIAŁ W OGÓLE 7% 14% 25% 12% 14% 12% 9% 12% MIESZKAŃ Źródło: Krajowy Plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Ostatnie całościowe badania odnośnie wieku budynków, z podziałem na sołectwa, zostały przeprowadzone w 2002 roku w czasie Narodowego Spisu Powszechnego. Dodatkową 34 trudnością dla badań statystycznych jest fakt, że wiek niektórych budynków (zwłaszcza starszych) pozostaje nieznany. Stan bazy lokalowej opisano wobec tego za pomocą współczynnika udziału budynków wzniesionych przed 1944 rokiem, w bazie lokalowej poszczególnych sołectw.

W skali całej gminy, jedynie 5,3% budynków mieszkalnych wzniesionych zostało przed 1944 rokiem. Najwyższy udział zanotowano w miejscowości Lelowice-Kolonia, a nieco mniejszy, ale również powyżej średniej - w Pałecznicy i jednostce referencyjnej Solcza i Niezwojowice.

Wykres 19. UDZIAŁ BUDYNKÓW MIESZKALNYCH WZNIESIONYCH W PRZESTARZAŁEJ TECHNOLOGII (PRZED 1944 ROKIEM) W OGÓLE BUDYNKÓW 18,0% 16,3% 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 10,0% 7,4% 8,0% 5,5% 6,0% 4,6% 3,3% 4,0% 2,1% 2,2% 2,2% 2,4% 2,8% 2,0% 0,0%

Źródło: Narodowy Spis Powszechny 2002, opracowanie własne

7. WYZNACZENIE OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI 7.1 ANALIZA ZBIORCZA DEFICYTÓW W SOŁECTWACH GMINY Zasady wyznaczania obszaru zdegradowanego wynikają z Ustawy z dn. 9 października 2015 r. o rewitalizacji, stanowiącej, że dany obszar może zostać uznany za zdegradowany, pod warunkiem spełnienia równocześnie dwóch warunków: 1. Musi charakteryzować się deficytami w sferze społecznej, w tym wysokim poziomem bezrobocia, ubóstwa, przestępczości czy niskim poziomem edukacji lub kapitału społecznego. 2. Musi charakteryzować się dodatkowymi deficytami w przynajmniej jednej z wymienionych sfer: gospodarczej, środowiskowej, przestrzenno-funkcjonalnej lub technicznej. Dla przejrzystości procesu wyznaczania obszaru zdegradowanego i rewitalizacji, zebrano w tabelach najważniejsze wskaźniki, analizowane w części opisowej dokumentu. Poszczególne parametry odniesiono do średniej gminy Pałecznica.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Poszczególnym stopniom nasilenia deficytów społecznych przyporządkowano punktację. Pozwoliło to określić i porównać kumulację problemów, a nie tylko fakt ich występowania. 35

Dla parametrów pozostałych określono występowanie deficytów na zasadzie TAK / NIE, przy czym analizę przeprowadzono wyłącznie dla tych sołectw, w których stwierdzono największe nasilenie problemów społecznych. Wobec braku jednoznacznych parametrów statystycznych odnośnie części środowiskowej, a także braku na terenie gminy ciągów drogowych, będących istotnymi źródłami zanieczyszczeń, zdecydowano, że na etapie wskazywania deficytów środowiskowych (pod uwage zostaną wzięte następujące parametry: - Fakt występowania na terenie jednostki referencyjnej rzeki Małoszówki, określonej jako istotnie zanieczyszczona, - Kumulacja kotłów na paliwo stałe. Tabela 20. PARAMETRY OCENY DEFICYTÓW W GMINIE PAŁECZNICA CECHA PARAMETR ŚREDNI POZIOM W GMINIE PRZEDZIAŁ PUNKTACJA SPOŁECZNE 7,6 - 10 1 Liczba przyznanych zasiłków 10 --12 2 pomocy społecznej z tyt. Bezrobocie 7,6 zasiłku/1000 mieszk. 12 --14 3 bezrobocia na 1000 14 -- 16 4 mieszkańców. 16 - 18 5 58,5 - 70 1 70 - 80 2 Liczba zasiłków przyznanych w 58,5 decyzji o pomocy / 1000 Ubóstwo 2015 roku na 1000 mieszkańców, mieszkańców 80 - 90 3 90 - 100 4 100 - 110 5 15,4 - 17 1 17 - 19 2 udział osób cierpiących na 15,4% cierpiących na stan zdrowia 19 - 21 3 choroby kręgosłupa schorzenia kręgosłupa 21 - 23 4 23 - 25 5 Poziom Liczba organizacji 5,2 organizacji 2,5 - 5,2 1 kapitału pozarządowych/1000 pozarządowych/1000 0 - 2,5 2 społecznego mieszkańców mieszkańców Uczestnictwo 40 - 43,7 1 Średnia frekwencja w wyborach w życiu 43,70% 37 - 40 2 w latach 2014 - 2015 publicznym 34 - 37 3 GOSPODARCZE Tendencje Spadek liczby podmiotów gospodarczych w Wzrost liczby podmiotów Poziom poniżej Tak/nie gospodarcze latach 2011 – 2015 gospodarczych - 20,7% średniej Poziom rozwoju Liczba podmiotów gospodarki narodowej / Poziom poniżej 702 podmioty/ 10 tys. os. Tak/nie gospodaczeg 10 tys. osób średniej o ŚRODOWISKOWE Występowani Spełnienie e źródeł Występowanie zanieczyszczonej rzeki (Małoszówka), kumulacja kotłów 18,4 kotła / km2 obydwu Tak/nie zanieczyszcz węglowych kryteriów eń PRZESTRZENNO-FUNKCJONALNE Dostępność Liczba przystanków transportu Poziom poniżej Liczba przystanków / km2 - 1,9 Tak/nie komunikacyjna zbiorowego / km2. średniej TECHNICZNE Stan Udział budynków wzniesionych przed 1944 5,3% Poziom poniżej Tak/nie budynków r.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

mieszkalnych średniej Źródło: Opracowanie własne 36

W poniższych tabelach zamieszczono opisy, tylko w przypadku występowania deficytu. Jeśli pole "opis" jest puste, oznacza to, że w sołectwie lub jednostce referencyjnej nie stwierdzono deficytu dla danej cechy.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Tabela 21. PRZEGLĄD DEFICYTÓW SPOŁECZNYCH Sołectwo / zjawiska Opis / Bezrobocie Ubóstwo stan zdrowia Poziom kapitału Uczestnictwo w życiu Łączna 37 negatywne punktacja społecznego publicznym punktacja

PUNKTACJA 5 5 3 2 Opis Liczba zasiłków z tytułu Liczba decyzji o pomocy Frekwencja z lat 2014 – bezrobocia / 1000 os. – społecznej 2015 – 36,54% 10,4 / 1000 os. – 67,7

BOLÓW I ŁASZÓW Punktacja 2 1 3 6

Opis 3,3 organizacji Frekwencja z lat 2014 – pozarządowej / 1000 os. 2015 – 42,04% CZUSZÓW Punktacja 1 1 2

Opis odsetek osób cierpiących 3,5 organizacji na schorzenia kręgosłupa - pozarządowej / 1000 os. 16 % GRUSZÓW Punktacja 1 1 2

Opis

IBRAMOWICE Punktacja 0

Opis odsetek osób cierpiących Brak organizacji na schorzenia kręgosłupa - pozarządowych 22,5% LELOWICE KOLONIA Punktacja 4 2 6

Opis Liczba zasiłków z tytułu Liczba decyzji o pomocy odsetek osób cierpiących 2,2 organizacji Frekwencja z lat 2014 – bezrobocia / 1000 os. – społecznej / 1000 os. – na schorzenia kręgosłupa - pozarządowej / 1000 os. 2015 – 41,13% 15,6 102,7 17,2% NADZÓW Punktacja 4 5 2 2 1 14 Opis Liczba zasiłków z tytułu Liczba decyzji o pomocy odsetek osób cierpiących bezrobocia / 1000 os. – społecznej / 1000 os. – na schorzenia kręgosłupa -

11,3 78,8 23,3% PAŁECZNICA Punktacja 2 2 5 9

Opis Liczba decyzji o pomocy odsetek osób cierpiących 4 organizacje społecznej / 1000 os. – na schorzenia kręgosłupa - pozarządowe / 1000 os. 64,8 16,6% PAMIĘCICE Punktacja 1 1 1 3

Opis odsetek osób cierpiących na schorzenia kręgosłupa -

SOLCZA I 16% NIEZWOJOWICE Punktacja 1 1

Opis Liczba zasiłków z tytułu Liczba decyzji o pomocy 2,5 organizacji SUDOŁEK I bezrobocia / 1000 os. – społecznej / 1000 os. – pozarządowej / 1000 os. PIECZONOGI 10,1 90,9

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Punktacja 2 4 1 7

Opis Liczba zasiłków z tytułu Liczba decyzji o pomocy odsetek osób cierpiących 38 Frekwencja z lat 2014 – bezrobocia / 1000 os. – społecznej / 1000 os. – na schorzenia kręgosłupa - 2015 – 36,54% 16,6 66,4 19,6% WINIARY Punktacja 5 1 3 3 12 Źródło: Opracowanie własne

Wykres 20. PUNKTOWA OCENA SOŁECTW DLA WYZNACZENIA OBSZARU ZDEGRADOWANEGO 16 14 14 12 12 9 10 7 8 6 6 6 3 4 1 2 2 2 0 0

Tabela 22. PRZEGLĄD DEFICYTÓW GOSPODARCZYCH, ŚRODOWISKOWYCH, PRZESTRZENNO-FUNKCJONALNYCH I TECHNICZNYCH Źródło: Opracowanie własne

Sołectwo / zjawiska negatywne Aktywność gospodarcza Deficyty środowiskowe Dostępność Stan budynków Stwierdzony deficyt komunikacyjna mieszkalnych Spadek liczby podmiotów Liczba podmiotów Gospodarczy, przestrzenny NADZÓW gospodarczych w latach gospodarki narodowej / 10 0,7 przystanku / km2.

2011 – 2015 – 10% tys. osób - 602,7 Występowanie Środowiskowy, zanieczyszczonej rzeki Udział budynków przestrzenny, techniczny (Małoszówka), kumulacja 1,2 przystanku / km2. wzniesionych przed 1944 r. PAŁECZNICA kotłów węglowych (20,2 – 10% 2 kotła/km ) Liczba podmiotów Występowanie Gospodarczy, środowiskowy WINIARY gospodarki narodowej / 10 zanieczyszczonej rzeki

tys. osób - 564,8 (Małoszówka), kumulacja

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

kotłów węglowych (18,6 2 kotła/km ) 39

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

7.2 WNIOSKI DLA WYZNACZENIA OBSZARU ZDEGRADOWANEGO 40 Wcześniejsze analizy pozwoliły przedstawić wnioski i sugestie odnośnie wyznaczenia obszaru zdegradowanego w gminie. Sołectwami w największym stopniu dotkniętych deficytami, a zatem typowanymi jako wchodzące w skład obszaru zdegradowanego są:

1. Nadzów, 2. Winiary, 3. Pałecznica.

Miejscowości uzyskały zgodnie z przyjętymi zasadami oceny od 9 do 14 punktów. Co więcej, stwierdzone deficyty dotyczą zarówno sfery społecznej, jak i jednej z wymienionych: gospodarczej, środowiskowej, przestrzenno-funkcjonalnej lub technicznej. Oznacza to, że zgodnie z postanowieniami ust. 1 art. 9 Ustawy z dn. 9 października 2015 r. o rewitalizacji, istnieje podstawa dla włączenia wszystkich trzech miejscowości w skład obszaru zdegradowanego.

Ust. 2 art. 9 Ustawy z dn. 9 października 2015 r. o rewitalizacji stanowi, że istnieje możliwość podziału obszaru zdegradowanego na podobszary, w sytuacji gdy wszystkie one spełniają warunki stawiane obszarom zdegradowanym.

Przy wyznaczaniu obszaru zdegradowanego wzięto pod uwagę następujące czynniki:

 Fakt, iż Pałecznica jest gminą wiejską, w przeważającej części zdominowaną przez zabudowę rozproszoną,  Fakt, iż o terytorialnej kumulacji deficytów społecznych można mówić wyłącznie w przypadku spójnego terytorium zamieszkałego przez istotną liczbę mieszkańców.

Wskazane wstępnie podobszary obszaru zdegradowanego zostały następnie pozytywnie zweryfikowane poprzez:

 Ankietę przeprowadzoną wśród mieszkańców wskazanych sołectw,  Rozmowy z przedstawicielami Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pałecznicy.

Dokładne granice obszaru zdegradowanego zostały wyznaczone z uwzględnieniem następujących założeń:

 Konieczność lokalizacji obszaru na terenach zamieszkałych oraz na terenach użyteczności publicznej, przy czym wskazano tereny o gęstej zabudowie,  Wzięto pod uwagę wyniki konsultacji społecznych, tzn. sugestie pracowników Gminy, w tym jednostek organizacyjnych, zwłaszcza GOPS w Pałecznicy,  Wyłączono z obszaru zdegradowanego tereny niezamieszkałe, a także tereny o zabudowie rozproszonej,  Z myślą o późniejszym wyznaczeniu obszaru rewitalizacji, wskazano te tereny, które Gmina planuje rewitalizować ze względu na ich znaczenie.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

41 PODOBSZAR ZDEGRADOWANY I - NADZÓW Liczba mieszkańców 147 (4,02%) (% populacji gminy) Powierzchnia [ha] (% 95,92 (2,01% powierzchni gminy)

PODOBSZAR ZDEGRADOWANY II - WINIARY Liczba mieszkańców 80 (2,19%) (% populacji gminy) Powierzchnia [ha] (% 55,86 (1,17%) powierzchni gminy)

PODOBSZAR ZDEGRADOWANY III - PAŁECZNICA Liczba mieszkańców 410 (11,2%) (% populacji gminy) Powierzchnia [ha] (% 78,52 (1,64%) powierzchni gminy)

Łącznie obszar zdegradowany zamieszkuje 637 osób, co stanowi 17,4 % populacji całej gminy. Obszar wyznaczony jest na powierzchni 230,3 ha (2,303 km2), tj. 4,8 % powierzchni gminy.

7.3 PODSTAWA WYZNACZENIA OBSZARU REWITALIZACJI Ustawa z dn. 9 października 2015 r. o rewitalizacji w art. 10 ust. 1. podaje przesłanki dla wyznaczenia obszaru rewitalizacji:

1. Musi on charakteryzować się szczególną koncentracją negatywnych zjawisk w obszarze społecznym oraz przynajmniej jednym z wymienionych: gospodarczym, środowiskowym, przestrzenno-funkcjonalnym lub technicznym, 2. Musi mieć istotne znaczenie dla rozwoju lokalnego gminy, 3. Nie może być większy niż 20% powierzchni gminy i równocześnie nie może być zamieszkany przez więcej niż 30% mieszkańców gminy, 4. Może być podzielony na podobszary, w tym podobszary nieposiadające ze sobą wspólnych granic.

Wyznaczony dzięki analizie obszar zdegradowany posiada powierzchnię mieszczącą się w ustawowych granicach, a także zamieszkiwany jest przez populację mniejszą niż 30% mieszkańców gminy. Oznacza to, że nie ma przeciwwskazań, aby obszar rewitalizacji w pełni pokrywał się z obszarem zdegradowanym.

W związku z rozmiarem poszczególnych podobszarów, tzn. od 80 do 410 mieszkańców, przyjęto, że wytyczanie wewnątrz obszaru zdegradowanego, obszaru rewitalizacji, mija się z celem. Działanie takie sprawiłoby, że można by mówić nie o rewitalizacji części terytorium

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

gminy, a o rewitalizacji poszczególnych rodzin. W związku z powyższym przyjęto, że obszar zdegradowany i rewitalizacji będą terytorialnie tożsame. 42

Wobec powyższego, obszar rewitalizacji wyznaczono korzystając z tych samych przesłanek, co w przypadku obszaru zdegradowanego, czyli:

 Konieczność lokalizacji obszaru na terenach zamieszkałych oraz na terenach użyteczności publicznej, przy czym wskazano tereny o gęstej zabudowie,  Wzięto pod uwagę wyniki konsultacji społecznych, tzn. sugestie pracowników Gminy, w tym jednostek organizacyjnych, zwłaszcza GOPS w Pałecznicy,  Wyłączono z obszaru zdegradowanego tereny niezamieszkałe, a także tereny o zabudowie rozproszonej,  Uwzględniono tereny o istotnym znaczeniu dla całej Gminy.

Obszar rewitalizacji zamieszkuje 637 osób, co stanowi 17,4 % populacji całej gminy. Obszar wyznaczony jest na powierzchni 230,3 ha (2,303 km2), tj. 4,8 % powierzchni gminy.

7.4 ZNACZENIE OBSZARU REWITALIZACJI DLA GMINY Podobszar I - Pałecznica

Pomimo tego, że ustępuje pod względem liczby mieszkańców sołectwu Czuszów, Pałecznica stanowi główne centrum administracyjne gminy. Znajdują się tu obiekty o charakterze społecznym, w tym: Urząd Gminy, Zespół Szkół wraz z przedszkolem, Boisko "Orlik 2012".

Centralne położenie sprawia, że praktycznie wszyscy mieszkańcy mogą korzystać z istniejącej tu infrastruktury. Najdalszy punkt gminy oddalony jest od miejscowości o ok. 6 km na południe, ale zdecydowana większość terenów mieszkalnych dzieli od miejscowości nie więcej niż 3 km. W związku z tym, że w Pałecznicy przecinają się praktycznie wszystkie istotne drogi gminy, w tym drogi powiatowe prowadzące do położonej przy jej północnej granicy drogi wojewódzkiej 783.

Podsumowując, przestrzeń publiczna i infrastruktura miejscowości Pałecznica wykorzystywana jest w różnym stopniu przez większość, jeżeli nie prawie wszystkich mieszkańców gminy.

Podobszar II - Winiary

W winiarach przez lata funkcjonowała szkoła podstawowa. W 2011 roku, w ramach reorganizacji, placówka została przeniesiona do nowoutworzonego centrum edukacyjnego w Pałecznicy. Od tego czasu opróżniony budynek czeka na zagospodarowanie.

W związku ze stosunkowo korzystnym położeniem, tj. w odległości ok. 1,5 km od 4 sołectw (Pałecznica, Niezwojowice, Łaszów, Bolów), infrastruktura zlokalizowana w Winiarach może efektywnie i na bieżąco służyć blisko połowie mieszkańców gminy. Co więcej, były obiekt szkolny powinien służyć uzupełnieniu oferty publicznej, świadczonej w Pałecznicy. Przewiduje

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

się, że zostanie tu zorganizowany inkubator przedsiębiorczości, wykorzystany dla pobudzenia aktywności gospodarczej, w tym w obszarze gasnącego od lat rolnictwa. 43

Podobszar III - Nadzów

W Nadzowie położony jest jeden z bardziej znanych i charakterystycznych obiektów gminy, tj. Dwór z I połowy XIX wieku. Obiekt ze względu na daleko posuniętą degradację nie jest obecnie wykorzystywany, ale może z powodzeniem służyć celom społecznym; rekreacyjnym i kulturalnym, a także przy odpowiednim wykorzystaniu - może stanowić potencjał w rozwoju lokalnej aktywności gospodarczej. Obiekt odpowiednio zmodernizowany i przystosowany do nowych funkcji stanie się naturalnym centrum społecznym południowej części gminy.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

Rysunek 2. OBSZAR ZDEGRADOWANY I REWITALIZACJI W GMINIE PAŁECZNICA - MAPA POGLĄDOWA 44

Źródło: opracowanie własne

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA

7.5 SUGESTIE DLA UCHWAŁY RADY GMINY O WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I REWITALIZACJI 45 Zgodnie z ust. 5 art. 9 Ustawy z dn. 9 października 2015 r. o rewitalizacji, rada gminy może ustanowić na obszarze rewitalizacji:

1. Prawo pierwokupu na rzecz Gminy wszystkich nieruchomości zlokalizowanych w obszarze rewitalizacji; 2. Zakaz wydawania decyzji o warunkach zabudowy, o której mowa w art. 59 Ustawy z dn. 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dla wszystkich albo określonych w uchwale zmian sposobu zagospodarowania terenu, jeżeli stan zagospodarowania obszaru rewitalizacji oraz stopień jego pokrycia miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego wskazują, że nieustanowienie zakazu może doprowadzić do niekorzystnych zmian w zagospodarowaniu obszaru rewitalizacji, które prowadzić będą do pogłębienia niekorzystnych zjawisk społecznych, gospodarczych, środowiskowych, przestrzenno-funkcjonalnych lub technicznych.

Ad 1. Należy pamiętać, że wprowadzenie uchwałą prawa pierwokupu Gminy prowadzi do powstania nowych obowiązków administracyjnych dla mieszkańców, którzy chcieliby zbyć nieruchomość poza obszarem rewitalizacji. W przypadku sprzedaży terenu lub obiektu budowlanego, właściciel zobowiązany będzie do załączenia do dokumentacji zaświadczenia potwierdzającego, że nieruchomość leży poza obszarem rewitalizacji.

W związku z tym, że inwestycje prowadzone będą przede wszystkim na terenach należących do Gminy i jej jednostek organizacyjnych, zakłada się, że wprowadzenie uchwałą prawa pierwokupu w obszarze rewitalizacji nie będzie konieczne.

Ad 2. Na obecnym etapie teren gminy pokryty jest planami zagospodarowania przestrzennego w marginalnym stopniu. Podobnie, większa część obszaru zdegradowanego i rewitalizacji nie będzie objęta MPZP. Pomimo tego nie planuje się wprowadzać opisanego wyżej zakazu.

DIAGNOZA SŁUŻĄCA WYZNACZENIU OBSZARU ZDEGRADOWANEGO I OBSZARU REWITALIZACJI GMINY PAŁECZNICA