Libro Macomer.Pdf

Libro Macomer.Pdf

I.P. www.exit-studio.it grafica e fotografia Macumere acomer M MacomerMacomerMacumere omer ac Associazione Culturale Pro Loco di Macomer M SommarioSummarySommario StoriariaHistoryIstoria pag. 5 Il nomenome MacomerMacomerThe name MacomerMaqom pag. 7 Un luogoluogo carocaro agliagli DeiA place loved by GodsUnu logu carignadu de sos Deos pag. 19 I RomanRomaniRomansSos Romanos pag. 29 Vandali, Bizantini e GiudiciThe Vandals, the Byzantines and the GiudiciVandalos, Bisantinos e Juighes pag. 35 I SavoiaThe SavoiasSos de Savoia pag. 43 La rivoluzione SardaThe Sardinian RevolutionSa paristoria de sa rivolutzione Sarda pag. 51 Il borgo anticoThe ancient villageSa bidda antiga pag. 55 La svoltaThe turning pointSa ortada ‘e palas a sos tempos malos pag. 65 I caseifi ciThe dairiesSos caseifi tzios pag. 75 Gli stabilimenti AlasThe AlasAlas pag. 83 Scambi internazionaliInternational exchangesIscambios culturales internatzionales pag. 91 ConclusioniMacomer: our town pag. 97 ArtigianatoHandycraft pag. 103 GastronomiaFood pag. 125 Dove a MacomerWhere in Macomer pag. 135 StoriariaHistoryIstoria 5 Il nomenome MacomerMacomerThe name MacomerMaqom 7 Le prime testimonianze di agglo- The fi rst fi nds of urban conglom- Sas istigas primas inue a craru si merati urbani nell’attuale localiz- erations in Macomer’s present biet chi in su zassu ue s’agatat oe zazione di Macomer risalgono location come from an important Macumere b’aiat logos abitados de ad un importante e vasto inse- nuragic settlement. St.Barbara’s persones che ferint a unu insedia- diamento nuragico. L’imponente keep, Tamuli’s temple, the many mentu de nuraghes postos a cracu Mastio di Santa Barbara, il tempio Tombe dei Giganti, Filigosa’s Do- in trempas de monte. Su casteddu di Tamuli, le numerose Tombe di mus and the hundreds of nuragic imponente de Sant’Arbara, su logu Giganti, le Domus di Filigosa e le ruins all over its territory make santu de Tamuli, sas losas in nu- centinaia di rovine nuragighe dis- Macomer one of Sardinia’s main meru mannu, sas domos de janas seminate nel territorio concorro- archeological areas. de Filigosa e sas prus e prus de no a determinare un indice dei An important site, called Pedra chentu ruinas de nuraches seme- siti di interesse archeologico per Odetta’s, is situated close to the nadas in sos terratorios cuncur- Kmq, tra i più alti in Sardegna. Rio s’Adde (s’Adde Rook). A state- rent a pesare unu indighe de sos Un sito importante si trova a ridos- ly megalithic wall coincides with logos archeolozicos medidu po so del Rio s’Adde, detto di Pedra Maqomisa’s localization men- Kilometro cuadru, intra sos prus Oddetta. Una imponente mura- tioned by the Alexandrine geogra- artos de Sardinna. glia megalitica coincide con la lo- pher Ptolemy. Rio s’Adde’s valley Unu situ importante che ferit a calizzazione di Maqomisa fattane was and still is the sole set route palas de S’Adde inue b’est su Riu, dal geografo alessandrino Tolo- connecting the Campidano and e si narat de Pedra Oddetta. Una meo. La valle di Rio s’Adde era e Capo di Sopra regions, cut as Sar- muralla ‘e pedra manna manna chi rimane l’unico percorso obbligato dinia is by the mountains: westerly est in su logu esattu de Maqomisa di collegamento tra i campidani e by the Montiferru’s chain, easterly a cantu nde contàda Tolomeu su nelle pagine seguenti: il Mastìo di Santa Barbarain the next pages: St. Barbara’s keep 10 il capo di sopra, tagliata com’è in by the Marghine’s one. geografu alessandrinu. S’Adde de 11 due la Sardegna dalle montagne In this pass in the middle of su Riu fuit e abarrat s’andala uni- del Montiferru a occidente e da the Island the ancient popula- ca e obligada de cullegamentu tra quelle del Marghine proseguendo tion settled a strategic defensive Sos Campidanos e sos Cabos de verso levante. In questo passo al point, and the sheer controlling susu, segada in duos coment’est centro della Sardegna venne rea- centre of every transit of people, sa Sardinna de su Monteferru a lizzato un insediamento di difesa herds, goods; moreover, the Pu- iscurigadorzu e de sos montes de strategica, vero e proprio nodo di nic toponym Maqom-isa probably Marghine sighinde a manzanile. controllo del transito delle per- means “the place of passage”. In In custa iscala e passu in su cen- sone, dei bestiami e delle mer- this very site the archaeologists tru de Sardinna sos antigos aiant canzie. In questo sito venne rin- found the statue of the Mediter- pesadu un istatzu po difesa istra- venuta la statua della Dea Madre ranean Mother Goddess; that fi nd tegica, unu nodu veru e propriu Mediterranea, ritrovamento che stressed the religious and also de cuntrollu de su passazu de sas rimarca l’importanza del luogo political and cultural importance persones, de sas robas e de sas tanto dal punto di vista religioso of this place. mercantzias. Est inoghe chi ant che da quello politico e culturale Carthage’s decline did not affect agatadu sa mazine de sa dea mama per tutta la Sardegna. Il toponimo Macomer’s strategic role, and its mediterranea, imbentu chi rimar- punico Maqom-isa signifi chereb- name can be found in many an- cat s’importantzia de custos logos be “luogo del passaggio”. cient documents as Maqom-har siat de unu puntu de bista religiosu La decadenza di Cartagine non dimi- and Maqom-el. cantu de unu puntu de bista politi- nuì l’importanza strategica didi Ma-Ma- Through the centuries the town cu e culturale po totu sa Sardinna. comer e questo nome si trova nelle kept being a cultural point of ref- Su numene de su logu Maqom-isa varianti Maqom-har e Maqom-el erence for the Sardinian people; piat tando a cherrer narrere logu in altri antichi documenti. its poet Melchiorre Murenu is de s’atraessamentu. Macomer mantenne nel tempo still considered one of the most Su irrocu de Cartazine no minue- nella pagina a fi anco: la Domus de Janas ed il Nuraghe Ruju; nelle pagine seguenti: i Betili di Tamuliin the picture: Domus de Janas and Ruju Nuraghe; in the next pages: Tamuli’s Betili 14 un forte richiamo culturale ed famous writers representing sit s’importantzia istrategica de 15 un riferimento per le genti sar- Sardinia’s civil awareness, both Macumere, e custu numene s’aga- de. Il poeta Melchiorre Murenu for his sensibility towards injus- tat in sas variantes Maqom-har e è tuttora considerato la coscienza tice and misgovernment and his Maqom-el in ateras cartas antigas. civile del popolo sardo, tanto per strong devoutness to the saints Colande su tempus Macumere la devozione che dimostrò verso (expressed, for example, in his mantesit cun fi rmesa su donu de i Santi più venerati, suoi sono i “gosos” dedicated to St. Pantaleo). essere unu logu a inue sa zente “gosos” in onore di San Pantaleo, Even these well-known verses sarda agradeschiat de s’atopare quanto per la sua sensibilità con- against the enclosure laws have po arresonare de cosas cultura- tro l’ingiustizia e il malgoverno. A been attributed to him: les. Su poeta Melchioro Murenu lui si attribuiscono i famosi versi est galu retentu sa cussientzia tzi- Tancas serradas a muru, vile de su populu sardu, tantu po sa contro le leggi delle chiudende: « Fattas a s’afferr’afferra. divotzione mustrada po sos santos «TancasTancas serradasserradas a muru,muru, Si su Chelu fi d in terra, sos pius venerados, suos sunt sos L’haiant serradu puru! gosos in onore de Santu Pantaleo, Fattas a s’afferr’ afferra. » Si su Chelu fi d in terra, cantu po cudda sensibilidade sua L’haiant serradu puru!» (Dry-stone walled fi elds, contra a s’ingiustitzia e a sa pre- avidly enclosed. potentzia. S’atribuint a issu cuddos (Campagnepagne cchiusehiuse ddaa murimuri a secco,secco, If the skies had been accessible, versos famados improvvisados delimitate con avidità. you would have walled them too!) contra sas lezes po tancare: Se i cielicieli fosserofossero statistati accessibiliaccessibili, Macomer did not miss the great TancasTancas sserradaserradas a mmuru,uru, avreste chiuso anche quelli!) « historical events: the battle of Fattas a s’afferr’ afferra. Macomer non mancò i grandi ap- Macomer between the Aragonese Si su Chelu fi d in terra, and the Giudici’s troops marked L’haiant serradu puru! puntamenti con la storia: la bat- » nella pagina a fi anco: la Pietra Antropomorfain the picture: the Antropomorphic Stone 16 taglia di Macomer tra aragonesi the end of the Giudicati and the Macumere no at faddidu sos atopos 17 e truppe giudicali segnò la fi ne annexation of Sardinia to Spain; cun s’istoria chi contat: sa batalla dei giudicati e l’annessione della Giovanni Maria Angioi’s coming de Macumere tra sos de Aragona Sardegna alla Spagna, la venuta to the town ended the Sardinian e sas tropas zuigales aiat postu a Macomer di Gio Maria Angioj revolutionary experience, started fi ne a s’esperimentu politicu de segnò la fi ne dell’esperienza rivo- after the French Revolution; the sos zuighes e sa Sardinna andesit luzionaria sarda nata dopo la ri- debated Conference of Macomer sutamissa a s’Ispanna, sa benni- voluzione francese ed un discus- gave birth to Lussu’s and Bellieni’s da a Macumere de Zomaria Angioj so congresso di Macomer segnò heroic “Partito Sardo d’Azione”. sinnesit sa fi ne de sa rivolutzione la data di nascita dell’eroico “Par- sarda cumintzada a pustis e a imi- tito Sardo d’Azione” di Lussu e tatzione de cudda frantzesa, e unu Bellieni. cungressu pagu craru in Macume- re biesit nu naschidorzu de cuddu eroicu Partidu Sardu de Atzione de Lussu e Bellieni.

View Full Text

Details

  • File Type
    pdf
  • Upload Time
    -
  • Content Languages
    English
  • Upload User
    Anonymous/Not logged-in
  • File Pages
    73 Page
  • File Size
    -

Download

Channel Download Status
Express Download Enable

Copyright

We respect the copyrights and intellectual property rights of all users. All uploaded documents are either original works of the uploader or authorized works of the rightful owners.

  • Not to be reproduced or distributed without explicit permission.
  • Not used for commercial purposes outside of approved use cases.
  • Not used to infringe on the rights of the original creators.
  • If you believe any content infringes your copyright, please contact us immediately.

Support

For help with questions, suggestions, or problems, please contact us