In Memoriam © Verzameld en bewerkt door E.R.M. de Waal ♦ Dignum Productions - Informatieverwerking ♦ E-mail: [email protected] ? LIJST MET onbeantwoorde VRAGEN ? Familiegegevens van de stam E.A. de Waal x A.C. Bol Gedeelte hieruit voor “Levensloop Gerard” Zilveren bruiloft 11-07-1942 Van links > rechts: Miel - Jenny - Gerard - Emile - Anton - Lena - Antoinette - Jo - Angela - Hermien - Etienne Ouderlijk huis: ‘s Gravenstraat 88 - Clinge (Z. Vl.) Staat er nu nog, de school is gesloopt en elders herbouwd Clinge is sinds 1970 deel van de Gemeente Hulst Hulst Zeeland Clinge - 1 – Gerard (G.W.) de Waal (♂ * 03-08-1923 † 03-05-1945) Verloofd met Miep (M.S.R.) Jansen (♀ * 29-07-1920 † 26-11-2006) Miep is in 1947 gehuwd met Jan Hoogenbosch (♂ * 29-12-1920 † 06-01-1983) Gerard Gerards Zegelring Gerard ligt begraven: Vorwerkerfriedhof, Friedhofsallee, Lübeck Blok 37, Vak 3, Rij A, Grafnummer 21 Miep Ereveld Lübeck – Duitsland Het ereveld telt 250 graven van Nederlanders die omkwamen in de Duitse deelstaten Sleeswijk-Holstein en Berlijn. Adres: Ereveld Lübeck, Vorwerker Friedhof, Friedshofsallee, Lübeck-Vorwerk Websites: www.braeger.de/vorwerk/vorwerk.htm en https://oorlogsgravenstichting.nl/ - 2 - Aan Gerard heb ik, ondanks zijn vroegtijdige dood, vele bijzondere herinneringen. Hij nam me soms mee op de fiets naar Lamswaarde om te gaan vissen in een watertje op het weiland bij boer Stallaert. Dat was een tocht van ongeveer een uur bij hem voor op de buis zittend, waarna ik bij aankomst nauwelijks op m’n benen kon staan en een tijdje nodig had om weer bij te komen van “slapende” benen. Ik heb veel dingen van hem geleerd, zoals naast vissen ook figuurzagen, fietsen repareren, het maken en oplaten van vliegers etc. Hij was slagers leerling en heeft een tijd bij slager Camiel de Moor in St. Jansteen gewerkt. Ondanks zijn jeugdige leeftijd ging hij soms op zijn eentje te voet slachtvee ophalen bij de boeren in Oost Zeeuws Vlaanderen om ze aan een touw naar de slagerij te voeren. Hij was een onbevreesde, daadkrachtige knaap voor zijn leeftijd. Tijdens de bezetting is hij als 19-jarige door de Duitsers opgeroepen en weggevoerd met een aantal lotgenoten om als dwangarbeider (Arbeitseinsatz) in een Duitse vleesfabriek in Preetz (bij Kiel) te gaan werken. Er was enkel via briefwisseling moeizaam contact mogelijk en op het einde van de oorlog zelfs helemaal niet meer. Kort na de overgave van het Duitse leger en de bevrijding van Zeeuws Vlaanderen kwam het bericht via de plaatselijke veldwachter v.d. Sande, dat Gerard daar overleden en ook reeds begraven was. Een collega van hem (Jo Bracké uit Terhole, op de foto linksonder met krans) bracht na zijn terugkeer het verhaal van de ziekte en dood van Gerard met een serie foto’s waar officieel geen toestemming voor gevraagd was. Gerard heeft bij mij een grote leegte achtergelaten. Ik had mij vast voorgenomen, dat mijn eerste zoon naar hem genoemd zou worden, maar ik heb jammer genoeg geen zoon gekregen. Alles wat mij rest van Gerard is zijn zegelring, die na een omweg via nicht Nan enige tijd geleden bij mij terecht kwam. Deze ring heb ik aan mijn kleinzoon Thijs gegeven bij zijn 21e verjaardag en ik vertrouw erop, dat hij hem zorgvuldig zal bewaren en soms dragen. † BID VOOR DE ZIEL VAN ZALIGER Gerardus Wilhelmus de Waal Lid van de H. Familie en Katholieke Actie. Geboren te Clinge (Zeeland) 3 Augustus 1923 en overleden na een langdurige ziekte op 3 Mei 1945 te Preetz (Duitschland) en aldaar begraven op 10 Mei. ----------- Beroem u niet op den dag van morgen, want gij weet niet wat de toekomende tijd brengen zal. Wat is het leven van den mensch? Een damp die een weinig tijds gezien wordt en daarna verdwijnt.(Jac. IV : 15). Ik heb den goeden strijd gestreden, mijn loopbaan volbracht, mijn geloof bewaard, mij is weggelegd de kroon der gerechtigheid. (St. Paulus). Geliefde Ouders, Broers, Zusters en Verloofde, moet dan de dood zulk een scheiding maken? Het uur van scheiden is wel vroeg geslagen. Nog weinig slechts heb ik van het leven genoten en nu moet ik sterven. Doch mijn liefde sterft niet. In den Hemel zal ik U beminnen gelijk ik U op aarde bemind heb. Vaarwel en bid voor mij. (1 Reg. XV : 14. Joh. Berckm.) GEBED. Reinig o Heer, de ziel van uw dienaar Gerard, opdat hij aan de wereld gestorven, voor u leve, en om uwe groote barmhartigheid scheld hem kwijt al wat hij uit menschelijke zwakheid zou misdreven hebben. Dat zijne ziel ruste in vrede. Amen - 3 - Levensloop van mijn broer Gerard Lijst van relevante punten in chronologische volgorde 03-08-1923 Geboren te Clinge Zeeuws Vlaanderen, ’s Gravenstraat B 88. 05-08-1923 Gedoopt in de RK Kerk H. Henricus. Naam Gerardus Wilhelmus (roepnaam Gerard). 1930-1937 R.K. Lagere school St. Bernardus te Clinge en eerste H. Communie. 01-06-1933 Vormsel te Nieuw Namen. 1937 tot ? Bisschoppelijk College St. Vincentius te Eeklo, België. Bij stadsarchief Eeklo geen gegevens meer te vinden. Laatste poging via Bisdom Gent (21-05-2014) opgegeven. xx-xx-xxxx Als slagers leerling (inwonend) bij Camiel de Moor te St. Jansteen Z. Vlaanderen Tevens deeltijd opleiding slager aan een onbekend vakopleidingsinstituut elders. 10-05-1940 Begin van de Tweede Wereldoorlog. Inval van Duits leger in Nederland. 11-07-1942 Zilveren Bruiloft van ouders. Gezinsfoto waar Gerard nog opstaat (zie pag. 1). 25-07-1943 Als dwangarbeider, met zijn bagage in een groene houten koffer, naar Preetz (Holstein) en daar tewerkgesteld in de worst- en vleeswarenfabriek van directeur/eigenaar Johannes Schön. Ondergebracht in een kampement. Adres: Wakendorfer Str. 61 Preetz, een maand later Schellhorner Str. 48 Preetz? Preetz 17/18-04-1944 Gevangen gezet in Polizeigefängnis te Kiel. Reden preventieve hechtenis. Van Stadsarchief Preetz de beschikbare gegevens ontvangen, in Stadsarchief Kiel weinig gegevens beschikbaar. Via Consulaat Düsseldorf gegevens uit Landesarchiv Schleswig Holstein verkregen. 19-04-1944 Overgebracht naar Gestapo Politiebarak “Drachensee” Kiel, Hassee. xx-xx-xxxx Terug naar Preetz (is niet duidelijk vast te stellen), in Kiel en Preetz onvindbaar. 03-05-1945 Overleden in Preetz. Waarschijnlijk in het Stadsziekenhuis aan Longtuberculose. Het oude ziekenhuis bestaat niet meer, wel een nieuw waar geen gegevens van het voormalige aanwezig zijn. Een aparte overlijdensverklaring ontbreekt, een overlijdensakte is wel door Gemeente Preetz opgesteld, waarop een overlijdensverklaring door de ambtenaar is ingevoerd. 04-05-1945 Overgave Duits leger in NW Duitsland aan het Engelse leger. 05-05-1945 Einde WOII tegen Duitsland voor Nederland. 09-05-1945 Begraven op een kerkhof in Preetz, waar van de uitvaart een serie foto’s gemaakt is. Uitvaart vanuit de Evangelisch-Lutherische Kirche door een RK Priester (mogelijk een Engelse legeraalmoezenier). Wie de uitvaart en graf bekostigd heeft blijft onduidelijk. Evangelisch-Luth. Kirche 24-11-1947 Moeder overleden. Vader hertrouwt 11 maanden later. 23-02-1951 Aanbod om Gerard op kosten van het Rijk naar Clinge over te brengen. 27-02-1951 Merkwaardige brief van vader dat “in overleg met de broers en zusters” er geen gebruik van wordt gemaakt, omdat het “oude wonden maar opnieuw openhaalt”. 31-10-1953 Herbegraven op het Ereveld voor Oorlogsslachtoffers te Lübeck. 15-06-1954 Vader kan op aanbod van OGS door ongesteldheid (?) niet op bezoek naar Lübeck! 24-06-1973 Vader overleden. © Verzameld en bewerkt door E.R.M. de Waal ♦ Dignum Productions - Informatieverwerking ♦ E-mail: [email protected] - 4 - Toelichting Van ons Zeeuws-Vlaamse gezin E.A. de Waal x A.C. Bol met negen kinderen, de eerste drie jaren woonachtig in Hulst en verder in Clinge, heb ik eerder een boekje “Waalen Verhaal” gemaakt en tot op heden de wijzigingen van de daarin opgenomen data (zoals adressen, gezinssamenstellingen etc.) bijgewerkt. Zie hierboven het deel daaruit betreffende broer Gerard. Van de erin opgenomen gezinsleden hebben alle - op één na - een aanvaardbare leeftijd met een gangbare levensloop gehaald, kinderen en kleinkinderen gekregen en ze hebben dus ook langdurig onderling contact kunnen onderhouden. Intussen is een groot deel van de negen (plus partners) overleden en de resterende twee zijn hoogbejaard, wel met enkele daarbij horende gebreken. Uitzondering vormde onze broer Gerard, de vijfde in de reeks van negen, die reeds op de leeftijd van 21 jaar +9 maanden en kerngezond, na een kort verblijf van twee jaar als dwangarbeider tijdens WO II in Duitsland, doodziek overleed onder merkwaardige omstandigheden tijdens het verloop van de capitulatie van het Duitse leger (NW-Duitsland) aan het Engelse Bevrijdingsleger- onderdeel. Oorzaak ervan (naar men zegt) was een langdurige longziekte. Hij is daar dan ook begraven voordat het thuisfront van het overlijden en de uitvaart op de hoogte gesteld kon worden. Ruim 8 jaar later werd hij herbegraven op het ereveld voor oorlogsslachtoffers te Lübeck. Toen Ina Hoogenbosch, die van Miep Jansen verhalen gehoord had over haar eerdere verloofde Gerard de Waal, op zoek ging naar gegevens kwam deze bij neef Ronald (die op internet uitgebreid de genealogische gegevens over de “Waalen” en aanhang publiceert) terecht en werd ik ook daarbij betrokken. Het viel mij toen op, dat er zo weinig over Gerard bekend was en dat er na zijn dood nooit meer over hem gesproken werd. Toen ben ik, jammer genoeg te laat om veel en gedetailleerde feiten te achterhalen, moeizaam op zoek gegaan naar de mogelijk juiste geschie- denis. In dit verhaal blijven een aantal blinde vlekken aanwezig en heb ik ook logische, maar niet bewijsbare, gebeurtenissen opgenomen, waarvoor ik mij bij voorbaat verontschuldig. Als mosterd na de maaltijd voelde ik toch ook een collectieve schaamte voor ons hele gezin, waarvan niemand de moeite heeft genomen om destijds Gerards graf in Preetz te bezoeken en zich ter plaatse op de hoogte te stellen van de achtergrond en het relaas over wat hem daar overkwam, toen dat nog recent gebeurd was.