A. Leśniewski, Modele Polityki Kulturalnej Państwa Polskie…

A. Leśniewski, Modele Polityki Kulturalnej Państwa Polskie…

Andrzej Le śniewski MODELE POLITYKI KULTURALNEJ PAŃSTWA POLSKIEGO 1944 – 2015 Praca doktorska napisana w Zakładzie Bada ń nad Uczestnictwem w Kulturze Instytutu Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pod kierunkiem prof. UAM dr. hab. Jana Grada Pozna ń 2017 SPIS TRE ŚCI WST ĘP .......................................................................................................................................... 4 ROZDZIAŁ I POLITYKA KULTURALNA – POJ ĘCIA, KONCEPCJE, MODELE ....................................... 9 1.1. Poj ęcia polityki kulturalnej ............................................................................................... 9 1.2. Rozumienie kultury w polityce kulturalnej ..................................................................... 16 1.3. Zało żenia polityki kulturalnej pa ństwa ........................................................................... 31 1.3.1. „Prawo do kultury” jako światopogl ądowo-aksjologiczny fundament polityki kulturalnej .......................................................................................................... 31 1.3.2. Światopogl ądowe wizje człowieka i wiedza o społecze ństwie jako przesłanki polityki kulturalnej ................................................................................. 35 1.4. Modele polityki kulturalnej pa ństwa ............................................................................... 37 1.4.1. Zakres interwencjonizmu pa ństwa w sferze upowszechniania kultury jako podstawa modeli polityki kulturalnej ...................................................................... 38 1.4.2. Polityka kulturalna – sfera organizacji i zarz ądzania kultur ą ......................................... 41 1.4.3. „Misyjna” polityka kulturalna André Malraux ............................................................... 43 ROZDZIAL II POLITYKA KULTURALNA POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ ...................... 48 2.1. Kształtowanie socjalistycznego ustroju politycznego w Polsce a polityka kulturalna ... 48 2.2. Przesłanki teoretyczne i światopogl ądowe polityki kulturalnej Polski Ludowej ............ 57 2.3. Kształtowanie i prowadzenie polityki kulturalnej pa ństwa ............................................. 84 2.3.1. Prawne i administracyjne instrumenty kształtowania i realizowania pa ństwowej polityki kulturalnej ...................................................................................... 84 2.3.2. Środowiska twórcze w realizacji polityki kulturalnej Polski Ludowej ........................... 91 2.3.3. Cenzura – instrument polityki kulturalnej PRL .............................................................. 97 2.3.4. Edukacja „dla kultury” i organizacji upowszechniania uczestnictwa w kulturze ......... 103 System powszechnej edukacji ....................................................................................... 103 Szkolnictwo artystyczne ................................................................................................ 106 Kształcenie kadr placówek kulturalnych ....................................................................... 110 2.3.5. Instytucjonalny system upowszechniania uczestnictwa w kulturze .............................. 114 Kształtowanie przestrzennego układu kultury ............................................................... 114 Instytucje kulturalne i artystyczne ................................................................................. 127 Produkcja i upowszechnianie filmu – kinematografia i kina ........................................ 135 Teatry ........................................................................................................................... 138 Instytucje muzyczne ...................................................................................................... 139 Upowszechnianie prasy, ksi ąż ki i czytelnictwa ............................................................ 140 Biblioteki ....................................................................................................................... 149 Radio i telewizja ............................................................................................................ 155 Ochrona dóbr kultury – muzea ...................................................................................... 157 2.3.6. Finansowanie sfery twórczo ści artystycznej i upowszechniania kultury ...................... 158 2.4. Kryzys systemu socjalistycznego a sprawy kultury ...................................................... 163 2 ROZDZIAŁ III „ILE PA ŃSTWA W KULTURZE?” MI ĘDZY MECENATEM A NEOLIBERALNYM MODELEM POLITYKI KULTURALNEJ III RZECZYPOSPOLITEJ .................................. 171 3.1. Transformacja ustrojowa ................................................................................................ 171 3.2. Problem polityki kulturalnej pa ństwa w okresie transformacji systemowej ................. 174 3.3. O now ą polityk ę kulturaln ą ........................................................................................... 179 3.3.1. „Zało żenia programu działa ń w okresie przej ściowym”. „Kultura w okresie przej ściowym” – pierwsze dokumenty Ministerstwa Kultury i Sztuki okre ślaj ące polityk ę kulturaln ą III Rzeczypospolitej – kadencja rz ądu 1989–1990 ........................................................ 180 3.3.2. Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalno ści kulturalnej – kadencja rz ądu 1991 ................................................................................................... 183 3.3.3. „Polityka kulturalna pa ństwa. Zało żenia” – pierwszy rz ądowy dokument polityki kulturalnej III Rzeczypospolitej – kadencja rz ądu 1992–1993 ........................ 184 3.3.4. „Zadania Ministerstwa Kultury i Sztuki 1995–1997”. „Perspektywiczna polityka kulturalna pa ństwa”. „Karta Kultury Polskiej” – kadencja rz ądu 1993–1997 ................................................ 187 3.3.5. „Kierunki polityki kulturalnej”. „Kultura racj ą stanu. Program Działania Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego” – kadencja rz ądu 1997–2001 ....... 193 3.3.6. „Projekt zmian organizacji i finansowania kultury”. „Narodowa Strategia Rozwoju Kultury” – kadencja rz ądu 2001–2005 ........................ 197 3.3.7. „Polityka historyczna” jako priorytet działalno ści kulturalnej – kadencja rz ądu 2005–2007 ......................................................................................... 204 3.3.8. Programy operacyjne i narodowe programy kultury. „Pakt dla Kultury” – kadencja rz ądu 2007–2011 i 2011–2015 ..................................... 210 3.4. Finansowanie działalno ści kulturalnej .......................................................................... 222 3.4.1. Bud żet pa ństwa w finansowaniu sfery upowszechniania kultury .................................. 222 3.4.2. Pozabud żetowe środki „na kultur ę” .............................................................................. 229 Fundacje krajowe .......................................................................................................... 229 Zagraniczne źródła finansowania kultury ..................................................................... 232 Fundusze i programy Unii Europejskiej ........................................................................ 236 3.5. Nowy ustrój kultury a priorytety polityki kulturalnej pa ństwa ..................................... 246 3.5.1. System organizacyjny sfery upowszechniania kultury .................................................. 246 3.5.2. Instytucje kultury a obszary realizacji polityki kulturalnej pa ństwa ............................. 255 UWAGI PODSUMOWUJ ĄCE ................................................................................................ 271 BIBLIOGRAFIA ....................................................................................................................... 274 SPIS TABEL ............................................................................................................................. 318 STRESZCZENIE ...................................................................................................................... 319 SUMMARY .............................................................................................................................. 322 SŁOWA KLUCZOWE ............................................................................................................. 324 KEYWORDS ............................................................................................................................ 324 3 WST ĘP Przedmiotem rozwa żań przedkładanej rozprawy doktorskiej jest polityka kulturalna pa ństwa polskiego w dwóch wyra źnie wyodr ębniaj ących si ę okresach historycznych, wyznaczonych przez radykalnie odmienne systemy społeczno-ekonomiczne i polityczne: (1) tzw. realnego socjalizmu (PRL) oraz (2) gospodarki rynkowej i demokracji liberalnej (III RP). U żyte w tytule i stosowane w pracy poj ęcie modelu polityki kulturalnej odnosi si ę tu do empirycznego stanu rzeczy jakim w tym przypadku jest „realizowana polityka kulturalna” uj ęta w pewnym idealizuj ącym uproszczeniu. Jej odmienno ści, wszak że we wskazanych okresach wynikaj ą nie tyle ze sposobu zarz ądzania sfer ą upowszechniania kultury, co z przyj ętych zało żeń teoretycznych i światopogl ądowych oraz celów ideologiczno-politycznych. Nie jest tu podstawow ą cech ą ró żnicuj ącą oba modele: centralistyczny b ądź decentralistyczny sposób zarz ądzania instytucjonalnym systemem działalno ści kulturalnej,

View Full Text

Details

  • File Type
    pdf
  • Upload Time
    -
  • Content Languages
    English
  • Upload User
    Anonymous/Not logged-in
  • File Pages
    324 Page
  • File Size
    -

Download

Channel Download Status
Express Download Enable

Copyright

We respect the copyrights and intellectual property rights of all users. All uploaded documents are either original works of the uploader or authorized works of the rightful owners.

  • Not to be reproduced or distributed without explicit permission.
  • Not used for commercial purposes outside of approved use cases.
  • Not used to infringe on the rights of the original creators.
  • If you believe any content infringes your copyright, please contact us immediately.

Support

For help with questions, suggestions, or problems, please contact us