LANNOO’S AUTOBOEK ITALIE LANNOO’S AUTOBOEK ITALIE Blz. 2-3: opvallend bergmas- in Toscane met de achthoeki- sief en bergbeklimmerswand ge kerk Santissima Annunziata in de Dolomiti di Sesto en de Torre di Matilde. (Sextener Dolomiten): de Tre Deze bladzijde: avondroman- Cime di Lavaredo (Drei tiek in Porto op het eiland Zinnen). Blz. 4-5: San Miniato Giglio. DE MOOISTE REISROUTES 10 Prehistorische paalwoningen bij de Alpen 227 Rotstekeningen in Val Camonica 228 Route 1: Lombardije, Piemonte en Valle d’Aosta 12 Monte San Giorgio 229 Route 2: Lombardije en Emilia-Romagna 30 Sacri Monti in Piemonte en Lombardije 230 Route 3: Ligurië 52 Ivrea 230 Route 4: Toscane 64 Machtscentra van de Longobarden 231 Route 5: Veneto, Friuli, Trentino, Zuid-Tirol 86 Residenties van het Huis van Savoye in Route 6: De Adriatische kust 114 Turijn en omgeving 232 Route 7: Lazio, Umbrië en de Abruzzen 138 Modelwijk Crespi d’Adda 233 Route 8: Van de Tyrreense naar de Adriatische Zee 154 Vicenza en de villa’s van Palladio in Veneto 234 Route 9: Campanië, Calabrië, Basilicata, Apulië 174 Oude stad van Verona 235 Route 10: Sardinië 186 Santa Maria delle Grazie met Het laatste Route 11: Sicilië 200 avondmaal van Leonardo da Vinci in Milaan 236 Route 12: Malta 214 Venetië en zijn lagune 237 Venetiaanse verdedigingswerken uit HET UNESCO-WERELDERFGOED 226 de 15de tot 17de eeuw 237 Botanische tuin in Padua 238 ITALIË Archeologische vindplaatsen en Rhätische Bahn in het cultuurlandschap basilica van de patriarch in Aquileia 239 Albula/Bernina 224 Mantua en Sabbioneta 240 Wijngaarden in Piemonte: Langhe, Roero en Ferrara – stad van de renaissance 241 Monferrato 225 Vroegchristelijke monumenten van Ravenna 242 Dolomieten 226 Kathedraal, Torre Civica, Piazza Grande van Modena 243 6 Strade Nuove en Palazzi dei Rolli in Genua 244 Caserta en San Leucio 264 Portovenere en Cinque Terre 245 Parco Nazionale del Cilento en Vallo di Diano 265 Piazza del Duomo in Pisa 246 Castel del Monte 266 Historisch centrum van Florence 247 Grotwoningen Sassi di Matera 267 Villa’s en tuinen van de de’Medici in Toscane 248 Trulli van Alberobello 268 Historisch centrum van San Marino en Monte Titano 249 Liparische eilanden 269 Historisch centrum van San Gimignano 250 Het Arabisch-Normandische Palermo en Historisch centrum van Urbino 251 de kathedralen van Cefalù en Monreale 270 Historisch centrum van Siena 252 Etna 271 Val d’Orcia 253 Archeologische vindplaatsen in Agrigento 272 Historisch centrum van Pienza 254 Laatbarokke steden in het Val di Noto 273 Basilica en monumenten van Sint-Franciscus Villa Romana del Casale 274 in Assisi 255 Syracuse en de rotsnecropolis van Pantalica 275 Etruskische dodensteden Cerveteri en Tarquinia 256 Nuraghe van Barumini 276 Oerbeukenbossen en oude beukenbossen van de Karpaten en andere regio’s in Europa 256 MALTA Historisch centrum van Rome 257 Valetta 277 Vaticaanstad 258 Megalithische tempels van Malta 278 Villa d’Este in Tivoli 259 Hypogeum Hal Saflieni 279 Villa Adriana 260 Historisch centrum van Napels 261 REISATLAS ITALIË 280 Pompeii, Herculaneum en Torre Annunziata 262 PLAATSNAAMREGISTER REISATLAS ITALIË 403 Amalfikust 263 REGISTER 446 7 Route 1: Lombardije, Piemonte en Valle d’Aosta Milaan, Turijn en Aosta – de centra van de drie noordwestelijke regio’s kunnen nauwelijks méér van elkaar verschillen. Het- zelfde geldt voor het landschap, dat varieert van de bijna paradijselijke tuinen aan de Noord-Italiaanse meren tot de ijzige toppen van de Monte Bianco (Mont Blanc) en Gran Paradiso. Kunst en cultuur zijn zo alomtegenwoordig en divers dat een mensenleven nauwelijks volstaat om alles te bekijken. En elk jaar zetten talloze fijnproevers koers naar het land om er met volle teugen te genieten van regionale specialiteiten als kazen, wijn, hammen en truffels. de ‘voet van de bergen’. Dat is Reisinformatie: letterlijk op te vatten, want de Routesteekkaart Monte Rosa in het noorden en de Afstand: ongeveer 800 km Gran Paradiso in het westen vor- Benodigde tijd: 2 weken men een machtig bolwerk. Aan Traject: Milaan, Como, Lugano, die bergen dankte de streek vroe- Vercelli, Asti, Turijn, Courmayeur ger zijn belang. Om de belang- Beste reistijd: April tot oktober rijkste Alpenpassen te kunnen overzien zag Colonia Augusta Taurinorum, het huidige Turijn, onder Augustus het levenslicht. Een reis door deze drie aantrek- Zo’n tweeduizend jaar later was kelijke regio’s móét wel starten het alweer het verkeer – of beter in Milaan. Hier, halverwege tus- het megabedrijf Agnelli – dat Tu- sen de Alpen in het noorden en rijn op de kaart zette. Het auto- de Apennijnen in het zuiden, tus- één na grootste stad van Italië bassin dat gletsjers uit de ijstijd tje Cinquecento hielp zowel het sen de Po, Adda en Ticino, be- een van de chicste. hebben uitgehold, zijn er ook de merk Fiat als de stad Turijn aan vindt zich in de ware zin van het Op amper een uurtje rijden in architectonische pareltjes. Zoals wereldfaam. woord Mediolanum – de plaats noordelijke richting bereik je het de ontelbare villa’s aan het Co- Dat Turijn ooit de eerste hoofd- in het midden, zoals de Romei- Noord-Italiaanse merengebied, momeer die al sinds de Romein- stad van het koninkrijk Italië nen de plek doopten. Dankzij een landschap dat geboetseerd se tijd pronken met weelderige was en dat er een prachtige ba- de strategisch gunstige ligging is door achttien grotere en ruim tuinen. rokstad te ontdekken viel, raak- ontwikkelde de stad zich tot een duizend kleinere bergmeren en Piemonte is een van de rijkste te door al die auto’s wat op de handelscentrum met een eeu- -meertjes. Maar behalve de land- regio’s van het land en ontleent achtergrond. Kunst- en cultuur- wenoude traditie. Nu is deze op schappelijke schoonheid van een zijn naam aan zijn ligging aan liefhebbers zullen in Turijn echter 12 Boven: de kathedraal van Milaan is een van de grootste goti- sche kerken ter wereld. De bouw ervan nam bijna 500 jaar in beslag en werd pas in 1858 voltooid. Links: de Borromeïsche eilanden (Isole Borromee) zijn een groep van vier eilandjes in het Lago Maggiore die lange tijd eigendom waren van de familie Borromeo. Op de foto Isola Bella. aan hun trekken komen. Ook fijn- over de hooggebergtevallei, die proevers worden er in de watten er op het eerste gezicht niet eens gelegd. In de herfst kunnen ze alpien uitziet. in Monferrato of Roero genieten En wederom vanwege de stra- van de Barbera of Nebbiolo of op tegische ligging bouwden de de truffelmarkt van Alba de beste Romeinen in de tijd van Cae- exemplaren wegkapen. sar Augusta Praetoria, die werd Aosta is de op een na kleinste re- ingericht als het ‘Rome van de gio van Italië, waar de inwoners Alpen’. Romeinse bouwwerken een soort Provençaals gekleurd en middeleeuwse burchten zijn Frans praten. De streek bestaat in het Aostadal wijdverbreid. uit één hoofd- en dertien zijda- Wie de bergen beklimt (of met len, die als een vertakte boom de kabelbaan naar boven gaat), tussen Zwitserland in het noor- wordt beloond met een grandi- den en Piemonte in het zuiden in- oos panorama dat je nergens an- geklemd liggen. Het 100 km lan- ders in Italië vindt. ge en 3300 km2 grote dal eindigt in Entrèves, net onder de zuidelij- ke uitlopers van de Mont Blanc. Vanaf daar loopt de Mont Blanc- Links: de alpensteenbok is tunnel naar Frankrijk. De Matter- het symbool van het Parco Na- horn (Monte Cervino) en de Mon- zionale Gran Paradiso. Rechts: te Rosa in het noorden, de Mont artistieke fresco’s tooien het Blanc in het westen en de Gran interieur van het Castello Paradiso in het zuiden waken della Manta. 13 Route 1: Een van de opvallendste gebouwen in Milaan: de opera Teatro alle Scala – buitenaan- zicht en de prachtige zaal Van de kunstschatten in de Lombardische metropool Milaan oostelijke arm van het Lago di in fraaie tuinen, feeërieke trap- leidt de tocht naar de landschappelijke hoogtepunten bij de Como. Lecco was de thuishaven penpaadjes slingeren zich door Noord-Italiaanse meren, om vervolgens af te buigen naar het van Alessandro Manzoni, die er parken en leiden naar romanti- zuiden en eer te betonen aan het bekoorlijke Piemonte en de in 1828 De verloofden schreef en sche uitkijkpunten. De moeite ruige schoonheid van Turijn. Afsluiter vormen de ijswanden zo zichzelf en het meer onsterfe- waard is de boottocht naar het van de Monte Bianco (Mont Blanc). lijk maakte. Vandaag troont de in tegenovergelegen Varenna op brons gegoten dichter majestu- de oostelijke oever. Het vakan- 1 Milaan (Milano) tabernakel van het altaar wordt eus op een hoge sokkel midden tieplaatsje met zijn schilderach- Zie blz. 16/17. de IJzeren Kroon van de Longo- op de Piaz za Manzoni. Andere tige middeleeuwse steegjes be- barden be waard, waarmee on- bezienswaardigheden zijn de Vil- zit met de Villa Monastero een 2 Monza Het stadje is intus- der ande ren Karel de Grote, Ka- la Manzoni in Caleotto, het Pa- architectonisch pareltje vlak aan sen zowat uitgegroeid tot een rel V en Napoleon tot koning lazzo Belgioso (18de eeuw) en de het meer. Tegenover Bellagio voorstad van Milaan. Ooit was werden gekroond. Aartshertog Torre Viscontea, een onderdeel ligt op de westelijke oever bij dit de zomerresidentie van de Ferdi nand van Oostenrijk liet van de historische stadsmuren. Ossuccio de Sacro Monte della Longobardische koningin Theo- het classicistische villa-ensem- Op de westelijke oever (S583) Beata Vergine del Soccorso. dolinda (570/75-627) en in 918 ble Villa Reale optrekken, dat zet je koers naar Bellagio, waar Vanaf Bellagio ga je op de oos- was het zelfs een keizerlijke re- in 1806 een groot park kreeg. het Comomeer zich splitst in telijke oever van het Comomeer sidentie.