Leefomgevingsfactoren die invloed hebben op de lichamelijke activiteit van ouderen (65-75 jaar) Kwalitatief onderzoek onder Amsterdamse ouderen (65-75 jaar, in de wijken Apollobuurt en Slotermeer-Zuidwest) Bachelor Voeding & Diëtetiek Auteurs: Myrna Dral (500663917) Danique Peereboom (500666708) Naam bedrijf: HvA lectoraat Omgeving en Gezondheid I.O. Afstudeerproject: 2016112 Datum: 11 januari 2016 Leefomgevingsfactoren die invloed hebben op de lichamelijke activiteit van ouderen (65-75 jaar) Kwalitatief onderzoek onder Amsterdamse ouderen (65-75 jaar, in de wijken Apollobuurt en Slotermeer-Zuidwest) Auteurs: Myrna Dral Danique Peereboom Afstudeerproject: 2016112 Opdrachtgever: HvA lectoraat Omgeving en Gezondheid I.O. Drs. Lea den Broeder Dokter Meurerlaan 8, 1067 SM Amsterdam Praktijkbegeleider: Elvera Overdevest Onderzoeker, Dr. Meurerhuis Docentbegeleider: Anne Doornbos Docent Hogeschool van Amsterdam Domein Sport, Voeding en Beweging Externe samenwerkingspartners: Imke van Moorselaar Medewerker Milieu en Gezondheid (GGD) [email protected] Copyright © 2016, M. Dral en D. Peereboom © Niets uit deze scriptie mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, het zij elektronisch, mechanisch of door fotokopieën, zonder voorafgaande toestemming van de auteurs. 2 Voorwoord Wij zijn Myrna Dral en Danique Peereboom en hebben dit rapport geschreven ter afsluiting van onze opleiding Voeding & Diëtetiek aan de Hogeschool van Amsterdam. Wij hebben voor dit onderzoek gekozen om meer ervaring op te doen in het afnemen van focusgroepen. Daarnaast waren wij benieuwd welke leefomgevingsfactoren (sociaal, fysiek en overig) van invloed zijn op de beweging van ouderen. Toen wij ouderen voor dit onderzoek moesten werven, kwamen wij er achter dat dit niet zo`n gemakkelijke klus was. Wij hebben slechts twee gesprekken kunnen houden in Slotermeer-Zuidwest en drie in de Apollobuurt. Vooral het werven van allochtone ouderen was niet gemakkelijk. We hebben dankzij goede feedback van onze medestudenten en praktijkbegeleider veel geleerd van de gesprekken. Ook het leiden van focusgroepen was leerzaam, aangezien wij daar nog weinig ervaring mee hadden. Na enkele discussiepunten zijn wij ook erg enthousiast geworden over het eindresultaat. Graag willen wij een speciaal dankwoord richten aan Elvera Overdevest, onze praktijkbegeleidster, voor haar betrokkenheid en enthousiaste begeleiding. Tevens willen wij Lea den Broeder, onze opdrachtgeefster, bedanken voor haar goede feedback. Ook zijn wij de ouderen van ons onderzoek bijzonder dankbaar dat ze de tijd en moeite hebben genomen om ons te helpen. Ten slotte willen wij nog onze steun en toeverlaat in ons afstudeerproject bedanken, onze docentbegeleidster Anne Doornbos. Wij wensen u veel leesplezier. Myrna Dral & Danique Peereboom Amsterdam, januari 2016 3 Inhoudsopgave Voorwoord .............................................................................................................................................. 3 Samenvatting ........................................................................................................................................... 6 Begrippenlijst ........................................................................................................................................... 7 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 9 Probleemomschrijving ........................................................................... Error! Bookmark not defined. Probleemstelling ................................................................................................................................ 11 Deelvragen ........................................................................................................................................ 11 Opbouw van het document............................................................................................................... 11 2. Materialen en methode .................................................................................................................... 12 2.1 Onderzoek ................................................................................................................................... 12 2.2 Wervingsprocedure ..................................................................................................................... 12 2.3 Focusgroep richtlijnen + vragenprotocol .................................................................................... 13 2.4 Dataverzameling .......................................................................................................................... 13 2.5 Data analyse ................................................................................................................................ 14 2.6 Kwaliteit procedure ..................................................................................................................... 14 2.7 Privacy ......................................................................................................................................... 14 3. Resultaten .......................................................................................................................................... 15 3.1 Deelnemers ................................................................................................................................. 15 3.2 Bewegingsactiviteiten ................................................................................................................. 15 3.3 Beweegactiviteiten in de wijken ................................................................................................. 20 3.4 Financiële factor .......................................................................................................................... 21 3.5 Veel voorkomende bewegingsactiviteiten .................................................................................. 17 3.5.1 Bewegingsactiviteit: fietsen ................................................................................................. 17 3.5.2 Bewegingsactiviteit: traplopen ............................................................................................. 18 3.5.3 Bewegingsactiviteit: wandelen ............................................................................................. 19 3.6 Buiten het kader van het onderzoek ........................................................................................... 21 4. Discussie ............................................................................................................................................ 23 4.1 Belangrijkste resultaten met betrekking tot de onderzoeksvraag .............................................. 23 4.2 Fysieke omgevingsfactoren ......................................................................................................... 23 4.2.1 Vervoer/bereikbaarheid heeft meeste invloed .................................................................... 23 4.2.2 Gebouwde omgeving ........................................................................................................... 23 4.3 Sociale omgevingsfactoren .......................................................................................................... 24 4.4 Overige omgevingsfactoren ........................................................................................................ 24 4.5 Factoren die beweging wel of niet aangenamer maken ............................................................. 25 4.6 Persoonlijke factoren .................................................................................................................. 25 4 4.7 Sterke en zwakke punten ............................................................................................................ 25 Sterke punten ................................................................................................................................ 25 Zwakke punten .............................................................................................................................. 26 5. Conclusies Tegenwoordige tijd .......................................................................................................... 27 6. Adviezen ............................................................................................................................................ 27 Aanbevelingen voor vervolgonderzoek ............................................................................................. 27 Aanbevelingen voor de GGD voor het inrichten van de stedelijke leefomgeving ............................ 28 7. Literatuurlijst ..................................................................................................................................... 30 Bijlagen .................................................................................................................................................. 33 Bijlage I Flyer ..................................................................................................................................... 33 Bijlage II Bevestigingsmail ................................................................................................................. 34 I Bevestigingsmail voor de wijk Apollobuurt ................................................................................. 34 II Bevestigingsmail voor de wijk Slotermeer-Zuidwest